Кіріспе

Халықтың қорқыныштары мен сезімдеріне құлшынып, оларды пайдаланатын саясатшы немесе шешен.

Демагог (['/d//ɛ//m//ə//ɡ//ɒ//g/; грекше δημαγωγός – халықтың көшбасшысы, толқудың көшбасшысы, δῆμος – халық, қара халық, + ἀγωγός – жетекші, көшбасшы), демагогтар "ақылға емес, құмарлыққа, ықпалға, көзбояушылыққа және білімсіздікке бойұсынады".

Әдістер

Демагогтар тарих бойы жұртшылықтың пікірін манипуляциялау және халықты қоздыру үшін қолданған бірнеше кең таралған тактикалар бар. Барлық демагогтар осы әдістердің бәрін қолданбайды, және екі демагог танымалдық пен адалдыққа қол жеткізу үшін дәл бірдей әдістерді пайдаланбайды. Тіпті қарапайым саясаткерлер де кейде осындай тәсілдерді қолданады; ешқандай эмоцияны қозғамайтын саясаткердің сайлануға мүмкіндігі шамалы. Осы тәсілдердің ортақ белгісі және демагогтардың оларды қолдану ерекшелігі – ақылға қонымды пікірталас жүргізуге кедерес келтіретін, күшті құмарлықты тудыруға бағытталған тұрақты ниеттері. және Аристофан. Біріншіден, Митилен қаласының көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін, Клеон афиналықтарды Митилен тұтқындарын ғана емес, қаладағы барлық ер адамдарды өлтіруге, ал әйелдері мен балаларын құл ретінде сатуға көндірді. Афиналықтар ертесі күні ойға келгенде бұл шешімнен бас тартты. Екіншіден, Афина Сфактерия шайқасында Пелопоннес флотын толық жеңгеннен кейін, Спарта кез келген талаптармен бейбітшілік сұрағанда, Клеон афиналықтарды бейбітшілік ұсынысын қабылдамауға көндірді. Үшіншіден, ол Сфактериядағы соғысты тез аяқтамағандары үшін афиналық генералдарды қынжырлатып, оларды батырлықтан айырып, әскери білімі болмаса да, өзі жиырма күнде бұл жұмысты аяқтай алатынын мәлімдеді. Олар оған жұмыс берді, ол сәтсіздікке ұшырайды деп күтті. Клеон өз сөзін орындауға шақырылғанда тартынды және одан қашуға тырысты, бірақ ол қолбасшылыққа мәжбүр болды. Шындығында, ол генерал Демосфенге жұмысты тапсырды, бұрын оны жамандаған болатын, енді оған құрметпен қарады. Үш жылдан кейін Клеон мен оның спарталық әріптесі Брасид Амфиполь шайқасында қаза тауып, екінші Пелопоннес соғысы басталарға дейін сақталған бейбітшілік орнады. Қазіргі зерттеушілер Фукидид пен Аристофан Клеонның нақты мінез-құлқының жамандығын асыра көрсеткен болуы мүмкін деп күдіктенеді. Екеуінің де Клеонмен жеке даулары болды, ал «Рыцарь» – Клеонның аты аталмайтын сатирикалық, аллегориялық комедия. Клеон – тері өңдеуші, саудагер. Фукидид пен Аристофан жоғары топтан шыққан, сауда тобына деген көзқарасы төмен болған. Дегенмен, олардың бейнелері «демагог» немесе «халықты қоздырушы» архетипін анықтайды.

Гай Фламиниус

Гай Фламиний – екінші Пуникалық соғысында Трасимен көлінің шайқасында Ганнибалдан жеңілгенімен танымал Рим консулы. Ганнибал осы шайқаста шешуші шешімдер қабылдады, өйткені ол өзінің қарсыласын жақсы түсінді. Полибий "Тарихтар" атты кітабында Фламинийді демагог деп сипаттаған: "Фламиний демагогия өнерінде сирек кездесетін дарынға ие болған". Осы себепті Фламинийге лайықсыз болғандықтан, шайқаста 15 000 римдік сарбаз, оның өзі де ішінде қаза тапты.

Адольф Гитлер

Қазіргі заман тарихындағы ең танымал демагог Адольф Гитлер Бавария үкіметін халық қолдауымен емес, 1923 жылы сәтсіз төңкеріс арқылы күшпен құлатуға тырысты. Түрмеде Гитлер жаңа стратегия таңдады: үкіметті демократиялық жолмен, жаппай қозғалысты дамыту арқылы құлату. 1950-жылдардың басында Макарти шешен болмаса да, АҚШ Федералдық үкіметі мен әскердегі жоғары лауазымдардың коммунистермен "толғанып" кеткенін жариялап, ұлттық даңққа ие болды, бұл екінші "Қызыл үрейге" әкелді. Ақырында, оның өзінің айтқандарын дәлелдей алмауы, сондай-ақ АҚШ армиясына жасаған ашық шабуылдары 1954 жылы Армия-Маккарти тыңдауларына әкеп соқты, нәтижесінде Сенат оны сынап, халық арасындағы беделінен айырылды. Цуг демагогияға қатысты классикалық немесе дәстүрлі көзқарастарды, яғни демагогтардың зұлым ниеттермен (мысалы, билікке шұбар құмарлық) жетеледі деп санайтындарды, қазіргі заманғы көзқараспен салыстырады, ол демагогтардың саяси мақсаттарға жету үшін қолданатын сөздері мен іс-әрекеттеріне назар аударады. Цуг демагогияны өзінен-өзі жағымсыз құбылыс ретінде қарастыру саяси тұлғаларды "демагог" деген аталымды қару ретінде пайдалануға итермелейтінін айтады; салдарынан, әділетсіз жазаға ұшырағандар – мысалы, Шайс көтерілісінің жетекшісі Дэниел Шайс – жаман, адал басшылар ретінде дұрыс емес таңбалануы мүмкін.

Конституциялық лауазымдағы демагогия

Цуг сонымен қатар демагогия мемлекеттік қызметкерлердің әртүрлі институттарда қолданған кезде әртүрлі мағына алатынын айтады; мысалы, американдық федералды судьялар демагогияны пайдалану жағынан заң шығарушылардан гөрі қатаңрақ тексерілуі керек, себебі жақсы сот ісі – яғни, құқықтық дауларды шешу – тікелей халыққа үндеуді қажет етпейді. Ал Конгрестің тиімді мүшесі болу үшін сайлау округінің мүддесін қорғау және (қайта) сайлану қажет; бұл міндеттер өз кезегінде тікелей халыққа үндеулерді, кейде тіпті демагогияны талап етеді.