Кіріспе

Шығыс католик шіркеуі

Сиро-Маланкара католик шіркеуі, сондай-ақ Маланкара сириялық католик шіркеуі деп те аталады, Шығыс шіркеулерінің Канондық кодексі бойынша өзін-өзі басқару құқығына ие және дүниежүзілік католик шіркеуімен толық қарым-қатынастағы Шығыс католик sui iuris жеке шіркеуі. Бұл католик шіркеуінің маңызды архиепископтық шіркеулерінің бірі. Оның басшысы – Үндістанның Керала штатында орналасқан Тривандрум архиепископтығының Бас архиепископы, кардинал Баселиос Климис Католикос. 1096-дан астам приходтары бар, ол Үндістанның ең ірі евангелистік шіркеулерінің бірі. Маланкара сириялық католик шіркеуінің тамыры 1 ғасырда апостол Томастың миссионерлік қызметіне дейін жетеді. Шіркеуде қасиетті Яковтың Батыс сириялық ритуалы бойынша литургиясы қолданылады. Бұл Үндістандағы екі Шығыс католик шіркеуінің бірі, екіншісі – Сиро-Малабар шіркеуі, ол Шығыс сириялық ритуалын қолданады. Маланкара сириялық католик шіркеуі 1930 жылдың 20 қыркүйегінде архиепископ Гиваргезе Иваниос басшылығымен жүрген қайта бірігу қозғалысының нәтижесінде құрылды. Ол Маланкара православие сириялық шіркеуінен бөлініп, католик шіркеуімен қарым-қатынас орнатты. Маланкара шіркеуінің өзі 17 ғасырдағы Сент-Томас христиан қауымындағы жарылыстан пайда болды. 1653 жылғы Кунан Кресіне берген анттан кейін Маланкара шіркеуі латын католик португалдық Падроадо билігіне қарсы тұруға ант берген Архидиакон Тома I-мен бірге тұрған топ ретінде қалыптасты. Бұл топ Антиохия сириялық православие шіркеуімен байланыс орнатып, Батыс сириялық ритуалын қабылдады (бұрынғы Сент-Томас христиандары Шығыс сириялық ритуалын қолданған, ол тарихи Шығыс шіркеуінен мұра болып келген). Сиро-Маланкара католик шіркеуі – бұл Маланкара фракциясының тобы, ол 20 ғасырда (1930 жылы) Батыс сириялық литургиялық рәсімді сақтап, Риммен қайта бірікті. Мар Иваниос 1926 жылдан бастап Римнің Киелі Тақтысымен жаңа қарым-қатынас орнату үшін келіссөздер жүргізді. 1930 жылы Иваниос, діни қызметкер, дьякон және миряннан тұратын екі епископ католик шіркеуіне қабылданды. 1950 жылы 65 588 жатқан, 1960 жылы 112 478, ал 1970 жылы 183 490 жатқан. Қазір Үндістан мен әлемнің 12 діни округінде 400 мыңнан астам жатқандар бар.

Кунанның айқыш анты

1653 жылы Кунан крестіне берілген ант (иілген крест анты) арқылы наразылық болды. Архидиакон Томас басшылығымен Томас христиандары иезуит епископтарына бағынбайтындарын ашық түрде мойынсұрды. Шіркеу тарихшысы Кутур: «Кунан кресті» төңкерісі, әрине, Сент-Томас христиандарының шіркеу өмірінде бір ғасырдан астам уақыт бойы жиналған дауылдың соңғы жарылысы болды», – деп жазады. Рим Propagation of the Faith ұйымынан екі топ кармелиттерді Малабарға, әйелі Себастиан және әйелі Гиацинт басшылығымен жіберді. Әйелі Себастиан 1655 жылы бірінші болып келді және архидиакон Томас I-мен тікелей сөйлесуді бастады. Португалдықтардың көмегімен әйелі Себастиан көптеген адамдардың, әсіресе Палливееттил Чанди, Кадавил Чанди Катанар және Венгур Гиваргезе Катанардың қолдауын алды. Бұл үш кеңесші Томас I-нің, әйелі Себастиан келгенге дейін Кранганор архиепискобы Франсиско Гарсия Мендеспен бірге кеткен төрт кеңесшісінің арасында болды, – деп хабарлайды иезуиттер. 1665 жылы Сириялық православие патриархы Антиохиядан жіберген епископ Грегориос Үндістанға келді. Архидиакон басшылығымен тәуелсіз топ оны құрметпен қарсы алды. Сент-Томас христиандарының көпшілігі батыстың билігіне қарсы күресуді бірте-бірте тоқтатса да, 1665 жылы Сириялық православие шіркеуінің епископы Грегориостың келуі Сент-Томас христиандары арасында формалды жарылысқа әкелді. Грегориостың Сириялық православие шіркеуінің Батыс Сириялық литургиялық дәстүлін қабылдағандар Путенкур деп аталды. Димпер Синодынан кейін Риммен қарым-қатынаста болғандар, сондай-ақ иілген крест антынан кейін де Риммен байланысын сақтағандар, және кармелиттер кезеңінде Путенкур шіркеуінен католиктерге қайта оралғандар Пажаякур деп аталды. Екі топ та шіркеу үшін Сент-Томас христиан қауымының нағыз аты болған «Маланкара» атауын қолданды. Пажаякур шіркеулерінің кейбіреуі Ангамалы Падиолаға (1787) қосылмады және кейіннен латын шіркеулеріне айналды, мысалы, Матилаком (Паппиниваттом), Малианкара, Тхурутипурам және т.б. Пажаякур шіркеуінің бір бөлігі 1701 жылы шығыс Сириялық епископ Габриэль оларды евангелизациялау үшін келгенде, Ассирия шіркеуімен байланысын жаңартты және Халдей Сирия шіркеуін құрды. Коттайам Чериапалли Габриэльдің штаб-пәтері болды. Қалған Пажаякур христиандары ХІХ ғасырдың соңынан бастап Сиро-Малабар шіркеуі деп аталды. Ашраммен бірге Гиваргезе жетім балалар үйін де ашты. Серампорда болғанда Гиваргезе 1925 жылы әйелдерге арналған Бетани Мадух (монастырь) құрды, бұл жұмыста оған Серампорда жұмыс істейтін Англиялық Эпифания қарындастары көмектесті. 1925 жылдың 1 мамырында ол Маланкара православие Сирия шіркеуінің епископы болып тағайындалды. Ол Гиваргезе Иваниос есімін алды.

Шіркеулік ортақтастық

1930 жылдың 20 қыркүйегінде Иваниос, епископ Яков Теофилос, әке Джон Кужинапурат ОИК, диакон Александр ОИК және Чакко Килилет католик шіркеуімен бірігіп, оған қосылды. Иваниос басшылығымен жүргізілген Бірігу қозғалысы Маланкара католик шіркеуінің құрылуына әкелді. Бұл Куилон епископтығының шіркеуінде болды. Якобит шіркеуінің мүшелерін оның құрметтілігі епископ Алойзий Мария Бензигер (Куилон епискобы) қабылдады, Иваниос оған көмек сұрап жүгінді және қабылдау рәсімін өткізу үшін Ватиканнан жіберілді.

Реюньоннан кейінгі қозғалысы

Папа Пий XI 1932 жылғы 11 маусымдағы «Christo Pastorum Principi» апостолдық конституциясы арқылы қайта біріккен қауым үшін Сиро-Маланкара католиктік иерархиясын құрды және Тирувалла епархиясын өзінің суфраганы ретінде орнатып, Тируваннатпурам архиепархиясын құрды. Тируваннатпурам митрополиттік епархиясы 1933 жылы құрылды. Иваниос оның бірінші митрополит-архиепискобы болып тағайындалды. Тирувалла епархиясы 1933 жылы құрылды. Яков Теофилос оның алғашқы епископы болып тағайындалды. 1937 жылы Маланкара православие шіркеуінің Жозеф Севериос католик шіркеуіне қосылды. 1939 жылы Кнаная Якобыт шіркеуінің митрополиті Томас Диоскорос католик шіркеуіне қосылды. 1938 жылы Каньякумари ауданындағы Мартандомда Марияның қыздарының миссионерлік қауымы құрылды. Епископ Диоскорос 1943 жылы қайтыс болды. Иваниос 1953 жылы Бенедикт Грегориосты өзінің көмекші епископы етіп тағайындады. Иваниос 1953 жылғы 15 шілдеде қайтыс болды. Тирувалла епархиясын Яков Теофилос және Иосиф Севериос басқарды. Теофилдің денсаулығы нашар болғандықтан Севериос 1950 жылға дейін епархияның әкімшісі болды. 1950 жылы ол Тирувалла епископы болып тағайындалды. Оған сондай-ақ архиепископ атағы берілді. 1955 жылғы 18 қаңтарда қайтыс болды.

Митрополит Бенедикт Грегориос

1955 жылы митрополит архиепископ Бенедикт Грегориос Тируваннатпурамның митрополит архиепискобы және Сиро-Маланкара католик шіркеуінің басшысы болып тұрғызылды. Қасиетті Тақ Северийдің орнын басушы ретінде Захария Афанасийді тағайындады; оның епископқа бекітілуі 1954 жылы өтті. 1956 жылы Якоб Теофилос қайтыс болды. Цистерциандық монах Франциск Ачарья Тирувалла епархиясына келді. 1957 жылы ол Вагамонның жоталарында Құрисумала ашрамын құрды. 1958 жылы Тирувалла епархиясының аумақтық шекарасы солтүстікке қарай кеңейтіліп, Кераланың Малабар аймағы, Тамил Надудың Коимбатур және Нилгирис округтері, Тиручираппалли округіндегі Карур талукі, сондай-ақ Карнатака штатының Майсур, Мандия, Куорг, Хасан, Чикамангалор, Шимога және Оңтүстік Канара округтерін қамтыды. Афанасий 1977 жылы қайтыс болды. 1977 жылдың 28 тамызында Малабар тәуелсіз сириялық шіркеуінің митрополиті Паулос Филоксенос Сиро-Маланкара католик шіркеуіне қабылданды. 1978 жылы Исаак Йоханон Тирувалла епископы болып тағайындалды және Қасиетті Тақтың жарлығымен Кирилл Баселиос Батери епархиясының алғашқы епископы болып тағайындалды. Екі прелат та сол жылы епископтыққа бекітілді. Батери епархиясы 1978 жылы ресми түрде ашылды. 1979 жылы Батери епархиясында әзірленуші монастырь, Дхьяна ашрамының негізі қаланды. Оны әйгілі шамамен Сильвестр Кожиманнил құрды. Лоренс Ефрем 1980 жылы епископ болып бекітілді. Үндістандағы, бірақ шіркеудің канондық аумақтық шекарасынан тыс жердегі Маланкара католиктері алғаш рет Маланкара католик бірлестіктері ретінде ұйымдастырылды, кейін жеке приходтар ретінде құрылды. Оларды басқару үшін Маланкара католик шіркеуінің иерархтар кеңесінде координатор тағайындалды. 1983 жылы Паттомда алғашқы жергілікті семинария – Маланкарадағы Әзіз Марияның үлкен семинариясы ашылды, ал жаңа ғимарат 1989 жылы Тируваннатпурамдағы Наланчирада киеленді. 1986 жылдың 8 ақпанында Папа Иоанн Павел II Паттомдағы Әзіз Мария соборын аралады. 1987 жылдың 28 сәуірінде Тирувалла епископы Йоханон қайтыс болды. 1987 жылдың тамызында Шығыс шіркеулері жөніндегі Конгрегацияның сол кездегі префекті кардинал Лурдусами Маланкара католик шіркеуіне сапар шекті. Геварггезе Тимотеос Йоханонның орнын Тирувалла епископы ретінде иемденді. Ол 1988 жылы епископ болып бекітілді. Бенедикт Грегориос 41 жыл қызмет еткеннен кейін 1994 жылы қайтыс болды.

Моран Мор Кирилл Баселиос, бас архиепископ - католикос

Кирилл Баселиос, Батери епискобы, Папа Иоанн Павел II тағайындағаннан кейін, 1995 жылғы 14 желтоқсанда Тируваннатпурам митрополит архиепискобы және Маланкара католик шіркеуінің басшысы болып орналастырылды. Геваргезе Диваннасиос 1997 жылғы 5 ақпанда Кирилл Баселиос орнына Батери епискобы болып тағайындалды. Ахилл Сильвестрини, Шығыс шіркеулері жөніндегі Конгрегацияның кардинал префекті, 1996 жылғы 11–13 ақпанда Маланкара католик шіркеуіне сапар жасады. Кирилл Баселиостың өтініші бойынша, 1996 жылғы 16 желтоқсандағы Апостольдық бұйырға сәйкес, Папа Иоанн Павел II Тируваннатпурам митрополиялық епархиясын екіге бөліп, Мартандом епархиясын құрды. Лоуренс Ефрем оның алғашқы епископы болып тағайындалды. Ол Мартандом епископы болып тағайындалғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, 1997 жылғы 8 сәуірде қайтыс болды. Осы аралықта Тирувалла епархиясы 1997 жылғы 17 шілдеде Томас Коорилосқа көмекші епископ тағайындалып, нығайтылды. 1998 жылғы 29 маусымда Йоханон Хризостом Мартандом епискобы, ал Джошуа Игнатий Тируваннатпурам митрополиялық епархиясының көмекші епискобы болып тағайындалды. Паулос Филоксенос 1998 жылғы 3 қарашада қайтыс болды. 2000 жылғы 26–28 желтоқсанда Сиро-Маланкара католик шіркеуінің Христио Джаянти Маха Юбилейі мен Бірігу қозғалысының Саптатиі Тируваллада бірлесіп тойланды. Осы кезеңде Америка Құрама Штаттарында Сиро-Маланкара католик шіркеуінің жамағаттары үшін приходтар құрылды. 2001 жылғы 18 маусымда Папа Иоанн Павел II Батери протосинкелі Исаак Тоттункалды Тируваннатпурамның көмекші епискобы және Солтүстік Америка мен Еуропада тұратын Сиро-Маланкариттер үшін апостольдық визитор етіп тағайындады. Ол 2001 жылғы 15 тамызда Тирумулапурамда (Тирувалла) орналастырылып, Исаак Климис есімін алды. Тирувалла епархиясын екіге бөліп, 2003 жылғы 15 қаңтарда Муваттупужа епархиясы құрылды және Томас Коорилос оның алғашқы епискобы болып тағайындалды. 2003 жылғы 29 наурызда епископ Тимотеос жасының толуына байланысты отставкаға кетті, ал Киелі Тақ Еуропа мен Америкаға апостольдық сапармен келген Исаак Климисті Тирувалла епискобы етіп тағайындады. Климис 2003 жылғы 2 қазанда епархияны басқаруға кірісті. 2005 жылғы 5 қаңтарда Джозеф Томас Тируваннатпурамның көмекші епискобы және Солтүстік Америка мен Еуропаға апостольдық визитор болып тағайындалды. 2005 жылғы 10 ақпанда Сиро-Маланкара католик шіркеуі папалық құжат Ab ipso Sancto Thoma арқылы ірі архиепископтық шіркеу мәртебесіне көтерілді және Шығыс шіркеулерінің канондық кодексіне сәйкес жоғары деңгейдегі автономияға ие болды. Үндістандағы Апостольдық нунций Педро Лопес Кинтана Паттом, Тируваннатпурамдағы Сент-Мария соборында ресми мәлімдеме жасады. Шіркеудің иерархиялық басшысы патриархалдық өкілеттіктерді жүзеге асыратын және шіркеудің Киелі Синодының көмегімен шіркеуді басқаратын Бас архиепископ болды. 2005 жылғы 19 ақпанда Джозеф Томас Тируваннатпурамның көмекші епискобы және Солтүстік Америка мен Еуропаға апостольдық визитор болып тағайындалды. 2005 жылғы 11 сәуірде Маланкарадағы қасиетті Мария атындағы діни семинарияның теология факультеті Римдегі Рим папасының қалалық университетіне қосылды. 2005 жылғы 14 мамырда Сиро-Маланкара католик шіркеуінің басшысы ретінде Бас архиепископтың таққа отырғызылуы болды. Маланкара Бас архиепископтық куриясы (Католикат орталығы) Паттом, Тируваннатпурамдағы Сент-Мария кампусында жұмыс істей бастады. 2005 жылғы 20 мамырда Кирилл Баселиос Курия ғимаратын баталады. Баселиос жақын арада Сиро-Маланкара католик шіркеуінің алғашқы синодын құрды, ол 2005 жылғы 16–18 тамызда Тируваннатпурамдағы Бас архиепископтық куриясында өткізілді. Ол тұрақты Синодты және шіркеудің әртүрлі апостолдық қызметтерін атқару үшін епископтар басқарған әртүрлі Синодтық комиссияларды құрды. Сиро-Маланкара Бас архиепископтық шіркеуінің синодалық актілері мен дауысын жеткізу үшін Маланкара Бас архиепископтық куриясынан ресми бюллетень шығарылады. 2005 жылғы 19–21 қыркүйекте Мавеликарадағы Пуннамоду қаласында Мар Иваниос Нагарда Бірігу қозғалысының платиналық мерейтойы мен Евхаристия жылы бірлесіп тойланды. Баселиос жарлықтары бойынша 2006 жылғы 15 мамырда Батери және Муваттупужа епархиялары суфраган ретінде Тирувалла митрополиялық провинциясы құрылды және Исаак Климис Тирувалла митрополиялық архиепискобы болып тағайындалды. 2006 жылғы 10 маусымда Исаак Климис Тирувалланың бірінші митрополит архиепискобы болып орналастырылды. Баселиос жарлығымен 2007 жылғы 1 қаңтарда жаңа Мавеликара епархиясы құрылды және Джошуа Игнатий, Бас архиепархиясының көмекші епискобы және протосинкелі Тируваннатпурам, оның алғашқы епискобы болып тағайындалды. Екінші кезекті қасиетті епископтық синод 2006 жылғы 6–7 желтоқсанда шақырылды және Антиохия шіркеуінің дәстүріне сәйкес, Сирия тілінде Раббан деп аталатын, бірақ жергілікті жерде Рамбан деп аталатын монахтық киеленуді жаңарту туралы шешім қабылданды; және шіркеудегі лайықты қызметі үшін бірқатар ділдарларды марапаттау үшін Корепископты тағайындау туралы шешім қабылданды. 2007 жылғы 18 қаңтарда Кирилл Баселиос қайтыс болды және 2007 жылғы 20 қаңтарда Тируваннатпурамдағы Сент-Мария соборында алдыңғы епископтарының қасына жерленді.

Литургия және ғибадат

Сиро-маланкара католик шіркеуінің литургиясы Антиохиялық дәстүріне, батыс сириялық мінезге жатады. Бүгін литургия малаялам, сирия, ағылшын, тамил және хинди тілдерінде тойланады. Шіркеу Киелі кітаптың малаялам тіліне жасалған бірнеше аудармасын пайдаланады.

Үндістан диаспорасында

Солтүстік Үндістанда 39 сиро-маланкара қауымы бар, оның ішінде Бангалор, Ченнаи, Калькутта, Дели, Мумбай, Пуне және Хайдарабадтағы шіркеулер де бар. 2015 жылдың 26 наурызында Климис және Киелі Синод Папа Францискпен кеңесіп, бүкіл Үндістанды қамтитын екі епархия құрды. Делиде орналасқан Гургаонның Әулие Иоанн Златоуст епархиясының епискобы болып епископ Барнаба Якоб тағайындалды. Епископ Антоний Томас Хадкидегі Әулие Ефремнің апостолдық экзархатының басшысы.

Солтүстік Америка

2010 жылдың шілдесінде Папа Бенедикт XVI Америка Құрама Штаттарында Сиро-Маланкара католиктері үшін апостолдық экзархат құрды және Сиро-Маланкара шіркеуінің бас архиепископтығының бас хатшысы Томас Найккампарампилды жаңа экзархаттың бірінші апостолдық экзархаты етіп тағайындады. Епископ сайланған 2010 жылдың 21 қыркүйегінде Паттомдағы Маланкара сириялық-католик соборында "Абун Томас Евсевий" есімімен епископқа бекітілді. АҚШ-тағы таққа отыру рәсімі 2010 жылдың 3 қазанында Нью-Йорк штатының Юниондейл қаласындағы Келленберг орта мектебінде өтті. 2016 жылдың 4 қаңтарында Папа Франциск экзархатты епархия деңгейіне көтерді және Канада епархия аумағына қосылды. 2017 жылдың 5 тамызында епископ Филипп Мар Стефанос Томас Мар Евсевийден кейін епархияның екінші епископы болып тағайындалды. Мар Стефанос епископы 2017 жылдың 28 қазанында епарх ретінде орнатылды. Қазіргі уақытта епархия құрамында 19 приход және миссиялық мекеме бар. Оның 14-і АҚШ-та, ал 5-і Канадада орналасқан.

Еуропа және Океания

2017 жылдың 5 тамызында Папа Франциск епископ Йоуханон Мар Теодосийді Сиро-Маланкара католиктерінің Еуропа мен Океаниядағы апостолдық визитаторы қызметіне тағайындады, осымен қатар ол Сиро-Маланкара католик шіркеуінің Бас архиепископтық кеңсесінің епископы қызметін де атқара берді. Германия, Австрия, Ирландия, Италия, Швейцария, Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияда Сиро-Маланкара приходтары мен қауымдастықтары бар.

Таяу Шығыс

Бахрейн, Кувейт, Оман, Катар және Біріккен Араб Әмірліктерінде он үш сиро-маланкара қауымы бар. Катарда әлі шіркеулер ұйымдастырылмағандықтан және Сиро-Маланкараның Таяу Шығыста шіркеулік юрисдикциясы болмағандықтан, халық Латын шіркеуінің Солтүстік Арабия Апостольдық викариаты мен Оңтүстік Арабия Апостольдық викариатының тікелей қадағалауында тұрады. Абу-Дабидегі Маланкара католиктері Сиро-Маланкара католик шіркеуінің алғашқы веб-сайтының бірін құрды, бұл Таяу Шығыстағы алғашқы ресми сайттардың бірі болды. Қазір Перс шығанағындағы дерлік барлық қауымның өз веб-сайттары бар. Жақында, БАӘ-де Оңтүстік Арабия Апостольдық викариатында қызмет ететін Сиро-Маланкара діни қызметкері, әке Матью Кандатил, Таяу Шығыстағы Маланкара католиктерінің координаторы болып тағайындалды. Сиро-Маланкара католик шіркеуінің ресми хабарламасына сәйкес, ол Сиро-Маланкара діни қызметкерлерінің пасторлық қызметін бақылайды және Перс шығанағы аймағындағы ортақ мүдделерге қатысты пасторлық іс-шараларды үйлестіреді.

Мәриямның қыздары

Марияның қыздары қауымы – Сиро-Маланкара католик шіркеуіндегі миссионерлік қауым. Геваргезе Иваниос батасымен Жозеф Кужинджалил 1938 жылы Каньякумари округінің Мартандом қаласында Марияның қыздары миссионерлік қауымын құрды. Қауымның негізгі миссиясы – кедейлер мен қанағаттандырылмағандарға Құдай сөзін жеткізу. 1988 жылы қауым папалық құқыққа ие болды. Онда Сиро-Маланкара католик шіркеуінің алты епархиясына және әлемнің басқа 20 дін аймағына қызмет ететін 6 провинция бар. Бұл қауым Сиро-Малабар католик шіркеуінің қолдауымен құрылды, олар өз дін қызметкерлерін жаңа қауымға қосылуға жіберді. Кужинджалил бастапқыда Сиро-Малабар шіркеуіне жатқан.

Маланкара католик жастар қозғалысы

Маланкара католик жастар қозғалысы (MCYM) – Сиро-Маланкара католик шіркеуіндегі жастардың ресми ұйымы. Кераладағы католик жастар қозғалысының тарихы 1960 жылдардың екінші жартысына дейін барып жетеді. Кераланың түрлі аймақтарында жеке-жеке жастар ұйымдары болғанымен, дін аймақтарындағы жастар қозғалысының кеңінен тарауы біршама кешікті.

Басқа

Сиро-маланкара католик шіркеуі туралы Рональд Роберсонның CNEWA сайтындағы мақаласы.