Кіріспе

Фласт Коэнге қарсы, 392 U. S. 83 (1968) – АҚШ Жоғарғы Сотының федералды салық төлеушілердің, Бірінші түзетудің дін құруға қатысты баптарын бұза отырып, федералды салық ақшасы конституцияға қайшы мақсаттарда жұмсалып жатқанына байланысты соттан қорғау іздеуге құқығы бар деген қаулысы бар іс. Жоғарғы Сот Frothingham v. Mellon (1923) ісінде, егер салық төлеушінің жалғыз зияны күтілетін салық мөлшерінің артуы болса, ол шығыстарды тоқтату үшін федералды үкіметке сотқа шағымдануға құқығы жоқ екенін шешті. Фротингем мен Меллон федералды салық төлеушілердің сотқа шағымдануына конституциялық кедергілер қоймады. Керісінше, ол талапкердің «Конгресс салық салу және жұмсау өкілеттігіне қатысты белгіленген нақты конституциялық шектеулерді бұзғанын» дәлелдемегендігіне байланысты талапты қабылдамады. Сотқа жүгіну мақсаты – сотты нақты дау болмаған жағдайлармен жүктемеу болғандықтан, сотқа жүгіну процестегі тараптардың тиісті қарсыласуын қамтамасыз ету үшін қолданылады, «мәселенің өзі сотта қаралуға жата ма» деген сұрақ емес. 1968 жылы Флоранс Фласт және басқа бірнеше адам денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамтамасыз ету министрі Уилбур Коэнге қарсы сотқа шағымданып, діни мектептерге қаржы жұмсау Бірінші түзетудегі дін құруға тыйым салатын бапты бұзады деп мәлімдеді. Аудандық сот талапты қабылдамады, ал Жоғарғы Сот шағымды қарады.

Шешім

1968 жылғы 10 маусымда Сот 8:1 шешім шығарды. Көпшілік пікірін білдірген Бас судья Эрл Уоррен салық төлеушінің сотқа жүгізу құқығын иеленуі үшін орындалуы тиіс "екі байланыс" сынағын белгіледі. Біріншіден, ол "салық төлеушінің мәртебесі мен шағымданылып отырған заңның түрі арасындағы логикалық байланысты дәлелдеуі керек". Екіншіден, "шағымданылып отырған заңның салық салу және шығыстар жасау өкілеттігі шегіндегі нақты конституциялық шектеулерді бұзуын көрсетуі керек, жай ғана заңның Конституцияның I-бабының 8-тармағында Конгресске берілген өкілеттіктерден тыс екенін емес". Екі байланыс та орындалған жағдайда ғана талапкер сотқа шағымдануға құқылы болады.

Қаулы

Сот арыз берушілердің екі талабын да қанағаттандырғандығын және салық төлеушілер ретінде сотқа шағымдануға құқылы екенін айтты. Біріншіден, олардың салық төлеуші мәртебесі тек қана Конгресс өкілеттігі бойынша жалпы әл-ауқатқа жұмсалатын шығындар, салық салу және шығындар туралы ережеге сәйкес конституциялық емес деп шағымдануға құқық береді. Екіншіден, Бірінші түзетудің ережесі салық салу мен қаржы жұмсау өкілеттігін нақты шектейді:

Тарихымыз көрсеткендей, Бірінші түзетуді жазған және оны қабылдау үшін күрескен адамдардың қорқынышы, салық салу мен қаржы жұмсау бір дінді екіншісінен артық көтеруге немесе дінді жалпы түрде қолдауға пайдаланылуы мүмкін еді. Бірінші түзетудің жетекші архитекторы саналатын Джеймс Мэдисон өзінің танымал "Діни салықтарға қарсы ескертпе және наразылық" еңбегінде: "Кез келген діни ұйымды қолдау үшін азаматты мүлкінен үш пенс жұмсауға мәжбүр ететін билік, оны кез келген жағдайда кез келген басқа діни ұйымға сәйкес болуға мәжбүр ете алады". Бірінші түзетудің ережесі осы мемлекеттік биліктің әлеуетті теріс пайдалануына қарсы нақты қорғаныс ретінде жасалған, және осы түзетудің ережесі Конституцияның I-бабының 8-тармағында берілген Конгресс өкілеттігіне қатысты салық салу және шығындарды жұмсауға қатысты нақты конституциялық шектеу болып табылады. Сот салық төлеушілердің өздерінің ісін федералды сот қарауына алуға құқығы бар деп шешті. Олар "бұл істе шағымданушылардың талаптарының негізділігі туралы ешқандай пікір білдірмейміз" деді. Алайда, сот апелляция арыздары бойынша ешқандай мәлімдеме жасаған жоқ.

Бір-біріне қарама-қайшы пікірлер

Сот судьясы Уильям О. Дуглас осы көрінетін қайшылықты Фротингхэм ісін толығымен жою арқылы шешуді жақтады. Сот судьясы Поттер Стюарт та келісіп, "федералдық қаражаттың нақты бір жұмсалуы Конституцияның дін бостандығы қағидасын бұзатын жағдайда" сотқа қатысу құқығының мойндалғанын атап өтті. Әбе Фортас судья да осыған ұқсас пікір білдірді, бірақ шешімді Конституцияның дін бостандығы қағидасын бұзатын федералдық жұмсалымдарға қатысты істермен ғана шектеуді ұсынды.

Келіспеушіліктер

Күшті наразылық білдірген судья Джон Маршалл Харлан көпшіліктің шешіміне қарсы шықты. Харлан Фротингхэмнің қорытындысы дұрыс деп есептеді, бірақ оның кейбір аргументтерімен келіспеді. Ол АҚШ салық төлеушілер үшін "үлескер немесе сенімді" емес, "жалпы халықтың өкілі" ретінде салық жинайды және сақтайды деп мәлімдеді. Осылайша, Фротингхэммен келісе отырып, Харлан жеке тұлғалардың салық төлеуші ретінде федералдық шығыстарға қатысты сотқа шағымдануға құқығы жоқ деп санайды. Сондай-ақ, ол осы шешімнен туындауы мүмкін қоғамдық іс-қимылдардың, яғни қоғамның мүддесі үшін қозғалған сот процестерінің теріс пайдаланылуына қатысты алаңдаушылық білдірді. Харлан бұл шешім билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті бұзып, Сотты Конституциялық конвенцияда ұсынылған, бірақ қабылданбаған "Түзету кеңесіне" айналдыруы мүмкін деп мәлімдеді.

Маңыздылығы

Flast шешімі салық төлеушінің құқығын анықтау стандартын қалыптастыруға ең үлкен үлес қосты; алайда, Flast сынағы көбінесе Құрылыс ережесіне (Establishment Clause) байланысты туындаған істермен шектелген.

Фласт сынағы

Сот талапкерлердің сотқа шағымдану құқығын анықтау үшін екі бөлімнен тұратын сынақ әзірледі. Біріншіден, салық төлеуші тек салық салу міндеттемесі арқылы ғана зиян шеккенін алға тартқандықтан, Сот «салық төлеуші Конституцияның 1-бабының 8-тармағына сәйкес салық салу және шығыстар туралы ережелерді қолданудағы конституцияға қайшылықты дәлелдеуге құқылы тарап болады» деп шешті. *479 Сол жерде, 102 бет, 88 S. Ct., 1954 жылғы 1954 бет. Екіншіден, Сот салық төлеушіден «шарасыз заңның салық салу және шығыстар өкілеттігін жүзеге асыру кезіндегі нақты конституциялық шектеулерден асып түсетінін көрсетуді талап етті, жай ғана заңның Конституцияның 1-бабының 8-тармағында Конгресске берілген өкілеттіктерден тыс екенін емес». Сол жерде, 102-103 беттер, 88 S. Ct., 1954 жылғы 1954 бет.