Кіріспе
1989 жылғы жапон анимациялық фильмі, аниме фильмі – 1989 жылы түсірілген жапон анимациялық фантастикалық фильм, сценарийін, продюсерлігін және режиссурасын Хаяо Миядзаки жасаған, 1985 жылғы Айко Кадононың осы аттас романы негізінде түсірілген. Оны Studio Ghibli Tokuma Shoten, Yamato Transport және Nippon Television Network үшін анимациялады, ал Минами Такаяма, Рей Сакума және Каппей Ямагучи дауыстарын сомдады. Оқиға жас сиқыршы Кики мен оның мысығы Джиджи Корико порты қаласына көшіп келіп, ұшатын курьерлік қызметін бастауы туралы. 1987 жылы Group Fudosha Кадононың баспасынан Хаяо Миядзаки немесе Исао Такахатаның романды фильмге түсіру құқығын сұрады. Өндіріс «Менің көршім Тоторо» (1988) фильмінің шығуына жақын басталды. Миядзаки бастапқыда продюсер болып жұмыс істеді, бірақ жобаға көбірек араласып кеткеннен кейін Сунао Катабучиден режиссураны өз қолына алды. Роман қиялға негізделген Солтүстік Еуропа елінде жазылғандықтан, Миядзаки мен оның командасы пейзажын зерттеу үшін Швецияның Висби сияқты жерлерге сапарлады. Миядзаки оқиғаның мазмұнын өзгертіп, тәуелсіздік пен ересек болу тақырыбын күшейту үшін жаңа көріністер қосты. Миядзакидің сөзіне göre, фильм жасөспірім жапон қыздарының тәуелсіздікке ұмтылысы мен сенімділігі арасындағы қақтығысты көрсетеді. «Kiki's Delivery Service» фильмі 1989 жылдың 29 шілдесінде Toei Company арқылы Жапонияда көрсетілді. Бұл Studio Ghibli-дің алғашқы көрсетілімінде сәтті болған тұңғыш фильмі болды, ол барлығы 4,3 миллиард иен (31 миллион доллар) жинады. Фильм сыншылардың жоғары бағасын алды және көптеген наградаларға ие болды. 1989 жылы Japan Airlines халықаралық рейстері үшін Streamline Pictures ағылшын тілінде дубляж жасады. 1997 жылы Walt Disney Pictures ағылшын тілінде дубляж шығарды, бұл Tokuma мен Disney арасындағы келісім бойынша ағылшын тілінде шығарылған алғашқы фильм болды. Ол 1998 жылы үй медиасы үшін жарық көрді.
the anime film
is a 1989 Japanese animated fantasy film written, produced, and directed by Hayao Miyazaki, based on the 1985 novel of the same name by Eiko Kadono. It was animated by Studio Ghibli for Tokuma Shoten, Yamato Transport and the Nippon Television Network, and stars the voices of Minami Takayama, Rei Sakuma and Kappei Yamaguchi. The story follows Kiki, a young witch who moves to the port city of Koriko with her cat Jiji and starts a flying courier service. In 1987, Group Fudosha asked Kadono's publishers for the rights to the novel to be made into a film by either Hayao Miyazaki or Isao Takahata. Production began near the release of My Neighbor Totoro (1988). Miyazaki initially worked as producer, but took over directing from Sunao Katabuchi as he became more involved in the project. As the novel is based on a fictional northern European country, Miyazaki and his team traveled to locations such as Visby, Sweden, to research its landscape. Miyazaki altered the story, adding new scenes to emphasize the theme of independence and growing up. According to Miyazaki, the film portrays the gulf between independence and reliance among teenage Japanese girls. Kiki's Delivery Service was released in Japan on July 29, 1989, by the Toei Company. It was the first Studio Ghibli film to be successful on initial release, grossing a total of ¥4.3 billion ($31 million). It received critical acclaim and multiple awards. An English dub was produced by Streamline Pictures for Japan Airlines international flights in 1989. Walt Disney Pictures produced an English dub in 1997, which became the first film under a deal between Tokuma and Disney to be released in English. It was released to home media in 1998.
Сюжет
Кики, жас сиқыршы, барлық жас сиқыршылар сияқты өз бетінше саяхаттауға шешім қабылдайды, сөйлейтін қара мысығы Джиджиді өзімен бірге алады. Анасы оған анасының ескі, сенімді сыпыртқысын алып жүруді талап етеді. Кики түнде ұшып, жаңа қоныс іздеп келе жатыр. Ол тағы бір сиқыршымен және оның мысығымен кездеседі, олардың мақтанышпен сөйлеуі Кикиді қынжырлатады, бірақ оның ерекше "дағдысы" неде екенін ойлануға итермелейді. Кики Корико қаласын табады және жол апатына себеп болып, қапылыста ұшып өтеді. Оған полицей жақындасады, бірақ Томбо есімді ұл оған қашып құтылуға көмектеседі. Кики жаңа қалада тұру және жұмыс істеуге орын іздейді. Ол Осоно мен оның күйеуі Фукуо иеленген Гутиокипанжа нан пісіруханасын табады, олар бала күтіп жатыр. Осоно оны нан пісірухананың үстіндегі бөлмеге қонаққа шақырады. Кики "Сиқыршы жеткізу қызметі" деп аталатын, сыпыртқымен тауар жеткізу бизнесін ашады. Оның алғашқы тапсырысы – Джиджиге ұқсайтын қара мысықтан жасалған кішкентай ойыншық. Жолда желге түсіп, қарақұйрықтар шабуыл жасаған орманға түседі, соның салдарынан ойыншықты жоғалтады. Олар Кики нағыз ойыншықты тауып келгенше Джиджи оның орнына ойыншық болып жүрсін деп жоспарлайды. Ол оны жас суретші Урсуланың үйінен табады, ол оны жөндеп қайтарады. Иттің көмегімен Кики Джиджиді табысты тауып, оны ойыншық мысықпен ауыстырады. Келесі күні Томбо оны өзінің авиация клубына шақырады. Бірақ ол жеткізулерімен айналысып, кері қайтар жолында дауылға ілігіп, баруға бармайды. Ол ауырып қалады, ал Осоно оның жазылуына дейін күтім көрсетеді. Осоно Кикиге Томбомен қайта кездесуге мүмкіндік беру үшін оған Томбоға арналған тапсырыс береді. Кики тойға келмегені үшін кешірім сұрайды, ал Томбо оны велосипедтен жасалған ұшу машинасына сынақ жүргізуге алып барады. Кики оған жақындасады, бірақ Томбоның достары оны қорқытады. Кики көңілі төмендеп, енді Джиджиді түсінбейтінін сезінеді. Ол ұшу қабілетін де жоғалтады және жеткізу бизнесін тоқтатуға мәжбүр болады. Содан кейін Урсула Кикиге келіп, оның үйіне баруын сұрайды. Ол келіседі, екеуі бірге уақыт өткізеді. Урсула Кикидің дағдарысы – суретшінің шығармашылық дағдарысының бір түрі екенін анықтап, оған күшін қайтару үшін жаңа мақсат табуды ұсынады. Мадамның үйіне барғанда ол теледидардан әуе кемесінің апатына куә болады. Томбо дирижабльді жерге байлауға тырысып бағады, бірақ желдің күші ұшақты арқанмен бірге итеріп жібереді. Кики дереу оқиға орнына асығып барып, жергілікті дүкен иесінен сыпыртқы қарыздап алады. Ол ұшу қабілетін қайта қалпына келтіріп, Томбоны құтқарады. Ол қайта сенімділікке толы болып, жеткізу қызметін жалғастырады және үйіне хат жазып, Джиджи екеуінің бақытты екенін хабарлайды.
Дауыс беру
Кейіпкер аты Ұялы актер Ағылшын Жапон Жапон Ағылшын Түпнұсқа, 1989 ж. (Streamline Pictures/Tokuma, 1990 ж.) (Disney, 1997/1998/2010 ж.) Кики 2=キキ (3=Kiki) Такајама Минами Лиза Мишелсон Кирстен Данст Джиджи 2=ジジ (3=Jiji) Сакума Рей Керриган Махан Фил Хартман Осоно 2=おソノ (3=Osono) Тода Кейко Александра Кенуорти Тресс МакНейл Урсула 2=ウルスラ (3=Urusura) Такајама Минами Эди Мирман Джейнэн Гарофало Томбо 2=トンボ (3=Tonbo) Ямагучи Каппей Эдди Фриерсон Мэттью Лоуренс Фукуо (Осононың күйеуі) 2=フクオ (3=Fukuo) Ямадера Коичи Грег Снегофф Джон Хостеттер Кокири (Кикидің анасы) 2=コキリ (3=Kokiri) Нобусава Миэко Барбара Гудсон Кэт Соуси Окино (Кикидің әкесі) 2=オキノ (3=Okino) Миура Коичи Джон Дантона Джефф Беннетт Мадам 2=マダム (3=Madamu) Като Харуко Мелани МакКуин Дебби Рейнольдс Барса 2=バルサ (3=Barusa) Секи Хироко Эди Мирман Эди МакКлург Бас Ведьма 2=上級魔女 (3=Jōkyū majo) Кобаяши Юко Венди Ли Деби Дерриберри Мадамның немере қызы 2=マダムの孫娘 (3=Madamu no magomusume) Кагимото Кейко Шерри Линн Кет 2=ケット (3=Ketto) Фучизаки Юрико Лара Коди Памела Адлон Маки (Кеттің тәтесі) 2=マキ (3=Maki) Иноуэ Кикуко Джулия Флетчер Кеттің анасы 2=ケットの母 (3=Ketto no haha) Дои Мика Дайан Мишель Кеттің әкесі 2=ケットの父 (3=Ketto no chichi) Хаши Такая Стив Крамер Джон ДеМита Кеттің әжесі 2=ケットのおばあちゃん (3=Ketto no o bāchan) Асаи Ёсико Майк Рейнольдс Джулия Флетчер Мисс Дора 2=ミス・ドーラ (3=Misu dōra) Сайто Шо Дайан Мишель Фэй Дьюитт Көлік жүргізушісі 2=トラック運転手 (3=Torakku untenshu) Икемизу Мичихиро Кори Бертон Қонақүй қабылдаушысы 2=ホテルの受付係 (3=Hoteru no uketsuke gakari) Тсуджи Шинпачи Даг Стоун Мэтт К. Миллер Полицей 2=警官 (3=Keikan) Ямадера Коичи Стив Крамер Радио хабаршысы 2=ラジオアナウンサー (3=Rajioanaunsā) Мачек Карл Кори Бертон Сыпырғымен жүрген адам 2=押しほうきを持つ男 (3=Oshi hōki o motsu otoko) Тагучи Такаси Стив Крамер Джефф Беннетт Дирижабль капитаны 2=飛行船の船長 (3=Hikōsen no senchō) Оцука Акио Дэйв Мэллоу Джон Хостеттер Сағат мұнарасының күзетшісі 2=時計塔の管理人 (3=Tokei tō no kanrinin) Нисимура Томомичи Грег Снегофф Льюис Аркетт Сәби 2=赤ちゃん (3=Akachan) Сакамото Чика Досы 2=友達 (3=Tomodachi) Цука Юко Камей Ёсико Лара Коди Барбара Гудсон Қарлы әйел 2=老婦人 (3=Rō fujin) Маруяма Хироко Мелани МакКуин Ұл 2=男の子 (3=Otokonoko) Томбоның достары 2=トンボの友達 (3=Tonbo no tomodachi) Дэйв Мэллоу Дайан Мишель Лара Коди Туған жердің ересектерi 2=故郷の大人たち (3=Furusato no otona tachi) Майк Рейнольдс Венди Ли
Тақырыптар мен талдау
Фильмнің басты тақырыбы – есейю. Өзін тәуелсіздігін қолдайтын ата-анасынан кеткеннен кейін Кики жұмыс табу, қабылдануға ұмтылу және өзін-өзі бағу сияқты жасөспірімдерге тән мәселелермен күресуге мәжбүр болады. Дани Кавалларо «Кикидің жеткізу қызметі» әдептілік тақырыбын да зерттейді, бұл тақырыптың бейтаныс ортада басқалармен жақсы қарым-қатынас жасау қажеттілігінен туындайтынын айтады. Фильмде осалдық концепциясы да жан-жақты қарастырылады. Критик Марк Шиллинг Кикидің үйден алғашқы түні, Кики бөлмесіне асығып кіріп, Фукуоның көзіне түспеу үшін есікті қатты жауып тастаған көріністі атап өтеді. Бірақ Фукуо тек қолын созу үшін сыртқа шығады, ал Кикидің ерекше ұялшақ мінез-құлқы «оның жастығын, осалдығын және оқшауланғанын» көрсетеді. Джиджи Кики үшін дана кеңесші (ойша серік) болды, және ол өзін-өзі күмәндеуге түскен сәтте оны түсінуді тоқтатты. Миядзакидің өзі айтқандай, Джиджи Кикидің ереке жағын бейнелейді, ал оның Джиджимен сөйлесе алмауы фильм соңындағы оның жаңадан сезінген есейюін көрсетеді. Кикинің сиқыршы ретінде бейнеленуіне байланысты, кейбіреулер оны тарихи немесе қазіргі заманғы сиқыршылар мен сиқыршылыққа қатысты көзқарастармен салыстырды. Фильм ертегілерден алынған кейбір элементтерді қамтиды, мысалы, Кикидің қара мысық серігі, Кикидің ұшу үшін сыпырды пайдалануы және оның қара көйлегі. Жапон теледидарында сиқырлы күші бар қыздар жиі кездеседі, бірақ Миядзаки осы шоулардан туындаған түрлі стереотиптерден аулақ болғысы келді, сонымен қатар сиқыршылықтың «әрқашан жас қыздардың арманын орындау құралы болғанын» айтты. Бұл стереотиптік бейнелеу сонымен қатар Кики Корикоға саяхат еткен кезде кездесетін ескі сиқыршыда да көрінеді. Кики Миядзакидің басқа фильмдерінің кейіпкерлерімен де салыстырылды. «Мононоке ханшайымындағы» Кики мен Санның мінез-құлқында айқын айырмашылықтар болғанымен, екеуі де өз өмірінің бағын өз қолына алады. Бұл ерекше тәуелсіздік тақырыбы Миядзакидің ертерек туындыларында да көрінеді, мысалы, «Жел аңғарының Наусикасында». Кики де, Чихиро да өз достарының көмегімен тәуелсіздікке жетеді.
Өндіріс
1987 жылы Group Fudosha Кадононың баспасынан Хаяо Миядзаки немесе Studio Ghibli-дің Исао Такахатаның режиссерлігімен Кадононың романын көркем фильмге бейімдеу құқығын сұрады. Алайда, екі режиссер де тиісінше «Менің көршім Тоторо» және «Жарқылдақтардың қабірі» фильмдерінде жұмыс істеді. Миядзаки продюсер рөлін қабылдады, ал студия режиссерді іздеуді жалғастырды. «Тоторо» фильмінің өндірісі аяқталар алдында Studio Ghibli мүшелері «Кикидің жеткізу қызметі» үшін жоғары лауазымды қызметкерлер ретінде қабылдана бастады. Кейіпкерді жобалау міндеті «Тоторо» фильмінде Миядзакимен бірге жұмыс істеген Кацуя Кондоға берілді. Кейіннен «Джин Ро» сияқты жобаларда жұмыс істейтін Хироси Оно, Кадзуо Оганың өтініші бойынша арт-директор болып жұмысқа қабылданды. Миядзаки режиссер ретінде Сунао Катабучини таңдады. Катабучи Миядзакимен «Шерлок-хаунд» фильмінде жұмыс істеген; «Кикидің жеткізу қызметі» оның режиссерлік дебюті болуға тиіс болған. Studio Ghibli сценарий жазушы ретінде Нобуюки Ишикиді жалдады, бірақ Миядзаки алғашқы нұсқасына қанағаттанбады, оны құрғақ және өзінің фильм туралы көзқарасынан тым алыс деп тапты. Роман Солтүстік Еуропадағы ойдан шығарылған елде болғандықтан, Миядзаки және аға қызметкерлер ландшафттар мен тұрмысты зерттеу үшін сапарға шықты. Олардың негізгі аялдамалары Швецияның Готланд аралындағы Стокгольм мен Висби болды. Корико сәулеті Амстердам, Париж және Сан-Франциско сияқты басқа қалалардың ғимараттарының дизайнына негізделген. Жапонияға оралғаннан кейін Миядзаки және шығармашылық команда концептуалды өнер мен кейіпкерлердің дизайны бойынша жұмыс істеді. Миядзаки оқиғаны айтарлықтай өзгерте бастады, жаңа идеялар жасады және барларын өзгертті. Фильмнің негізі болған Кадононың балалар кітабы «Маджо но Таккюбин» Миядзакидің аяқталған фильмінен өте ерекшеленеді. Кадононың романы эпизодтық, Кикидің жеткізу кезінде кездесетін түрлі адамдар мен оқиғалар туралы шағын әңгімелерден тұрады. Кики романның көптеген қиындықтарын «жақсы жүрегі» арқасында жеңіп, достарының шеңберін кеңейтеді. Ол ешқандай күйзеліс пен дағдарысқа тап болмайды. Кикиге көптеген қағаулардың шабуыл жасауы, оның күшін жоғалтуы немесе фильмнің кульминациялық нүктесіндегі әуе кемесі оқиғасы сияқты көптеген драмалық элементтер түпнұсқа әңгімеде жоқ. Фильмде тәуелсіздікпен күресу және өсіп-өну тақырыптарын айқын көрсету үшін Миядзаки Кикиге қиындықтарды күшейтіп, жалғыздық сезімін күшейтуді көздеді. Мұндай қиындықтардың бірі – Кикидің ұшу қабілетін кенеттен жоғалтуы. Бұл оқиға романмен тек шартты түрде ғана байланысты, онда Кикидің сыпырысы сынғанымен, оны жөндеу қажет. Миядзаки: «Фильмдер әрқашан реалистік сезім туғызатындықтан, Кики түпнұсқаға қарағанда ауыр сәтсіздіктер мен жалғыздыққа ұшырайды». Кадоно кітап пен фильм арасындағы өзгерістерге риза болмағандықтан, жоба сценарий сатысында тоқтатылу қаупі туды. Миядзаки мен «Гибли» фильмінің продюсері Тошио Сузуки автордың үйіне барып, оны фильм студиясына шақырды. Студияға келгеннен кейін Кадоно жобаны жалғастыруға шешім қабылдады. және «Корольдік ғарыш күштері: Хоннеамиз қанаттары» (1987).
Ағылшын тіліндегі басылымдар
Streamline Pictures 1989 жылы қараша айында Japan Airlines халықаралық рейстері үшін «Кикидің жеткізу қызметі» фильмінің алғашқы ресми ағылшын тіліндегі дубляжын жасады. Бұл Streamline компаниясы жасаған екінші Studio Ghibli дубляжы болды, ал одан бұрын сол жылы «Менің көршім Тоторо» фильмі шыққан. Токума Шотен «Кикидің жеткізу қызметі» фильмінің ағылшын тіліндегі дубляжы үшін Streamline-ге тапсырыс берді, себебі «Менің көршім Тоторо» фильмінің ағылшын тіліндегі нұсқасынан қанағаттанды, бірақ Streamline-ге Солтүстік Америкада фильмді тарату құқығын бермеді. Streamline дубляжы тек 1996 жылы Ghibli LaserDisc Box Set жинағында жарық көрді, ол қазір қолжетімсіз. 1998 жылдың 28 қыркүйегіне дейін 900 000-нан астам данасы сатылды. Ол Солтүстік Америкада 2003 жылы «Рухтар әлемі» және «Аспан сарайы» фильмдерімен бірге шығарылды. Disney 2010 жылы фильмді жапон нұсқасынан ауытқуларды жойған жаңа ағылшын тіліндегі дубляжбен DVD форматында қайта шығарды. Солтүстік Америкада Walt Disney Studios Home Entertainment 2014 жылдың 18 қарашасында «Принцесса Мононоке» және «Желдің көтерілуі» фильмдерімен бірге Blu-ray дискісінде шығарды. GKIDS фильмді Blu-ray және DVD форматында 2017 жылдың 17 қазанында қайта шығарды. 2020 жылы жапон нұсқасы мен Disney дубляжы Netflix платформасында қолжетімді болатыны жарияланды.
Қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында 43 шолудың 98%-ы «Кикидің жеткізу қызметі» фильміне оң баға берген, ал орташа рейтингі 8,1/10 құрайды. Критиктердің пікір білдіруі: «Кикидің жеткізу қызметі – жас сиқыршының әлемдегі өз орнын табу туралы жүрек жылытатын, көркем бейнеленген әңгіме». Metacritic, тағы бір шолу агрегаторы, 15 шолуды жинап, 100 балдық шкала бойынша 85 орташа рейтинг есептеді, бұл «көпке танылған» дегенді білдіреді. «Кикидің жеткізу қызметі» фильміне алғашқы сын-пікірлер мен қабылдау оң болды. The Japan Times газетінің Марк Шиллинг Кики кейіпкерінің шынайы бейнесін жоғары бағалап, оны көрсететін бірнеше сахналарды атады, ал жапондық режиссер Акира Куросава да фильмге ризашылық білдірді. Фильм Америкада көрсетілгеннен кейін де осындай мақтауға ие болды. 1998 жылдың 12 қыркүйегінде бұл фильм «Аптаның үздік видеосы» бөлімінде емес, Сискель мен Эберт бағдарламасында толыққанды фильм ретінде қарастырылған алғашқы видеожазба болды. Кейінгі шолулар да оң пікірлерді қамтыды. IGN сайтынан Энди Патрицио фильмнің қарапайым, бірақ мағыналы сюжетін, сондай-ақ ағылшын тіліндегі дубляждың дауыстық актерлігін жоғары бағалады, ал Vox сайтынан Аллегра Франк фильм өзінің ойын дұрыс жеткізгенін айтты. Фильм түрлі басылымдарда жоғары рейтинг алды. Entertainment Weekly журналы оны 1998 жылдың үздік видеосы деп таныды, ал сол жылы Роджер Эберт оны АҚШ-та шыққан ең жақсы анимациялық фильмдердің бірі деп атады. Фильм сонымен қатар Wizard's Anime Magazine журналының «Солтүстік Америкада шыққан 50 үздік аниме» тізімінде 12-орынға ие болды.
Музыкалық
Фильмге негізделген музыкалық қойылым Ұлыбританиядағы Саутварк ойын үйінде 2016 жылдың 8 желтоқсанынан 2017 жылдың 7 қаңтарына дейін көрсетілді және ресми түрде 2016 жылдың 13 желтоқсанында ашылды. Оны Джессика Сиан бейімдеді, ал режиссері Кэти Хьюит болды. Музыкалық қойылым кейінірек 2017 жылдың 10 тамызынан 3 қыркүйегіне дейін қайта қойылды. Жапонияда да басқа мюзиклдер қойылды. Біріншісі 2017 жылдың маусымынан қыркүйегіне дейін Токио мен Осакада өтті, онда Кики рөлінде Мока Камишираси, ал Томбо рөлінде Аран Абе ойнады. Екіншісі 2018 жылы қойылды, онда Кики рөлінде Рико Фукумото ойнады. Ең соңғысы 2021 жылдың наурыз айынан сәуір айына дейін Токио, Нагоя және Осакада көрсетілді. Кики рөлінде Нео Иноуэ, Томбо рөлінде Юто Насу ойнады.