Кіріспе

Анальды жарылыс – жоғай тілігінің терісіндегі жарық немесе жыртық. Анальды жарылыстарды дәретхана қағазында, кір іш киімде немесе кейде унитаздағы ашық қызыл қанның болуынан байқауға болады. Желдеу жарылыстар дефекациядан кейін ауыртады, ал созылмалы жарылыстарда ауырудың күші көбінесе азаяды және мерзімдік сипатта болады.

Диагностикалау

Аналдың шетіндегі сыртқы анал жарықтарын көзбен қарап тексеру арқылы анықтауға болады. Ересектерде анал сфинктерінің алдыңғы, артқы жағында немесе анал сфинктер бұлшық етінің ішкі шеңберінің кез келген бөлігіндегі ішкі анал жарықтарын 23 мм диаметрлі қаңқа проктоскоп, 23 мм диаметрлі Челси Итон аналды кеңейткіші, Парк аналды қайыруышы немесе анал сфинктер бұлшық еті ішіндегі саусақпен ректалды тексеру арқылы анықтауға болады. Ректалды тексеру кезінде қолғаптың әсерінен тар анал жарықтары саусақпен сезілмеуі мүмкін. Колоноскопия, сигмоидоскопия немесе стандартты проктоскопия ішкі геморрой және басқа да ішкі ректальді ауруларды анықтау үшін қолданылады, ал анал жарықтарын анықтау үшін емес екенін есте сақтаңыз.

Емдеу

Ауыр және созылмалы анальды жарықтар үшін бастапқыда хирургиялық емес емдеулер ұсынылады. Оларға жергілікті нитроглицерин немесе кальций каналдарының блокаторлары (мысалы, дилтиазем) немесе анальдық сфинктерге ботулин токсинін енгізу кіреді. Басқа шаралар: жылы отырғыш ванналар, жергілікті анестетиктер, жоғары талшықты диета және нәжісті жұмсартатын дәрілер.

Хирургиялық операция

Хирургиялық емдеулер көбінесе анальды жарықтары бар және кем дегенде бір-үш ай бойы медициналық ем қабылдаған, бірақ жазылмаған адамдар үшін қолданылады. Бұл емдеудің бірінші қадамы емес. Хирургиямен байланысты басты мәселе – анальдық инконтиненцияның дамуы. Анальдық инконтиненцияға газды бақылаусыз шығару, нәжістің аз мөлшерде ластануы немесе қатты нәжістің толық жоғалуы жатуы мүмкін. Пациенттердің 45 пайызына дейін операциядан кейінгі қалпына келу кезеңінде инконтиненцияның белгілі бір дәрежесі кездесуі мүмкін. Дегенмен, инконтиненция көбінесе тұрақты емес және әдетте жеңіл болады. Бұл тәуекел туралы хирургпен әңгімелесу қажет. Жалпы анестезия астында жүзеге асырылатын хирургиялық емдеу – анальды созу (Лорд операциясы) немесе ішкі анальды сфинктер бұлшық етін тіліп тастау арқылы жасалатын бүйірлік сфинктеротомия. Екі операцияның да мақсаты – сфинктердің спазмын азайту, соның арқасында анальды шырышты қабыққа қалыпты қан ағымын қалпына келтіру. Хирургиялық операциялар жалпы немесе жергілікті анестезиямен жүргізіледі. Анальды созу да кейбір жағдайларда анальдық инконтиненциямен байланысты, сондықтан сфинктеротомия басымдық берілетін операция болып табылады.

Ішкі жақты сфинктеротомия

Жақынғы ішкі сфинктеротомия (LIS) анальдық жарықтар үшін таңдаулы хирургиялық ем болып табылады, себебі оның қарапайымдылығы және жоғары сәттілік деңгейі (~95%). Бұл процедурада ішкі анальдық сфинктер спазмды азайту және перианальды аймаққа қан ағымын жақсарту үшін жартылай кесіледі. Қан ағымының жақсаруы жарықтың жазылуына көмектеседі, ал сфинктердің әлсіреуі қайталану ықтималдығын азайтады деп саналады. Процедура әдетте науқасқа жалпы анестезия жасалғаннан кейін күндізгі стационарда жүргізіледі. Сфинктеротомиядан кейін болатын ауырсыну көбінесе жеңіл болады және тіпті жарықтың өзінен де азырақ сезіледі. Науқастар көбінесе бір апта ішінде қалыпты өмір салтына оралады. Дегенмен, LIS-тің бірнеше әлеуетті жанама әсерлері бар, оның ішінде кесік жерінің жазылуымен байланысты проблемалар және газ бен нәжіс ұстамауы (кейбір хирургиялық нәтижелерге қатысты зерттеулерде ұстамау көрсеткіші 36%-ға дейін жетеді). Жақынғы ішкі сфинктеротомия (LIS) қысқа мерзімді қауіпсіз деп есептелсе де, оның ұзақ мерзімді қауіпсіздігі туралы алаңдаушылықтар бар. Панкадж Гарг және авторлар жүйелі шолу және мета-талдама жариялады, онда LIS процедурасынан кейін екі жыл өткен соң ұзақ мерзімді ұстамау бұзылысын талдады. Зерттеу нәтижесінде ұзақ мерзімді ұстамау бұзылысының көрсеткіші 14% болды, сондықтан LIS-ке дейін науқасты мұқият таңдау және сақтық тану қажет.

Анальды кеңейту

Анал каналын кеңейту немесе созу (Лорд операциясы) соңғы жылдары, бастысы, фекальдық ұстамаушылықтың (инконтиненция) жоғары және қабылдауға келмейтін деңгейіне байланысты қолданыстан шығып қалды. Сонымен қатар, аналды созу газ ұстамаушылықтың (флатус инконтиненциясы) жиілігін арттыруы мүмкін. Ұстамаушылықтың (инконтиненция) жиілігі стандарттаудың жеткіліксіздігіне және дұрыс техника қолданылған жағдайда оның пайда болу ықтималдығының төмендігіне байланысты деп саналады. Дегенмен, 1990 жылдардың басында аналды кеңейтудің қайталанатын әдісі өте тиімді екенін көрсетті және жанама әсерлердің өте сирек кездесетінін байқатты. Содан бері, кем дегенде бір бақыланатын, рандомизацияланған зерттеуде бақыланатын аналды кеңейту мен LIS арасында жазылу жылдамдығы мен асқынулар бойынша айтарлықтай айырмашылық жоқ екені көрсетілді, ал тағы бір зерттеу аналды кеңейтудің жоғары тиімділігін және жанама әсерлердің төмен деңгейін көрсетті.

Фиссуректомия

Фиссуректомия – бұл анальдық жарық және оның айналасындағы терінің хирургиялық жолмен кесіліп алынуы, сондай-ақ егер бар болса, күзетші геморройдың да алынуын қамтиды. Хирургиялық жара ашық қалдырылуы мүмкін. Жаңа тері тіні өсіп, жазылады.

Эпидемиология

Анальды жарықтар шамамен 350 ересек адамның біреуінде кездеседі. Олар ерлер мен әйелдерде бірдей жиілікпен пайда болады және көбінесе 15-ден 40 жасқа дейінгі ересектерде кездеседі.