Кіріспе
Fiat G.91 – итальяндық ұшақ жасаушы Fiat Aviazione компаниясы құрастырған әскери ұшақ. G.91 ұшағының тарихы 1953 жылы басталған НАТО ұйымдастырған NBMR 1 байқауынан бастау алады. Бұл байқауда жеңіл ұшақ-бомбардировщик (ресми түрде, байқау "Жеңілді соққылық истребитель" іздестірген) әртүрлі НАТО елдерінің әуе күштері үшін стандартты жабдық ретінде қабылдануы тиіс болды. G.91 осы бәсекелестік талаптарды қанағаттандыру үшін арнайы жасалған, салыстырмалы түрде жеңіл және қиын жағдайлардағы ұшу-қону жолақтарынан жұмыс істей алады, сонымен қатар броньдалған және тиісті қаруланған, ал көптеген алдыңғы қатардағы ұшақтармен салыстырғанда қол жетімдірек. 1956 жылдың 9 тамызында прототип алғашқы ұшуын жасады. Көптеген ұсыныстарды қарастырғаннан кейін, G.91 NBMR 1 байқауының жеңімпазы атанды. 1961 жылы G.91 итальяндық әуе күштерінің, ал келесі жылы Батыс Германияның Люфтваффесінің құрамына операциялық қызметке кірісті. Португалияның әуе күштері сияқты басқа да елдер оны қабылдады, олар Ангола мен Мозамбиктегі португал отаршылдық соғысы кезінде осы типті кеңінен пайдаланды. G.91 ұшағы 19 жыл бойы өндірісте болды, оның ішінде барлығы 756 ұшақ, прототиптер мен өндіріске дейінгі үлгілерді қоса алғанда, құрастырылды. 1977 жылы өндіріс тоқтатылды. 1953 жылдың желтоқсан айында НАТО Жоғарғы қолбасшылығы жаңа жеңіл тактикалық қолдау ұшағының техникалық талаптарын бекітті. Еуропалық өндірушілер осы сұралған жеңіл соққылық истребительді жобалау үшін өз жобаларын ұсынуға шақырылды. G.91 осы талаптарға сәйкес итальяндық инженер Джузеппе Габриелли жасаған, сондықтан "G" әрпімен белгіленген. Байқаудың мақсаты жеңіл, кішкентай, құрбан болатын, негізгі қару-жарақ және авиациямен жабдықталған және минималды жердегі қолдаумен жұмыс істей алатын ұшақ жасау болды. Бұл талаптар екі себепке байланысты жасалды: біріншісі – ірі әуе базаларына ядролық қауіп төндіргені, көптеген арзан ұшақтарды жақсырақ таратуға болады, екіншісі – үлкен және қымбат ұшақтарға қарсы тұру. Белгіленген техникалық талаптарға 15 м (49 фут) кедергіден 1,100 м (3,610 фут) қашықтықта ұшып көтерілу, жартылай дайындалған шөптік ұшу-қону жолақтары мен жолдардан жұмыс істеу мүмкіндігі, максималды жылдамдығы 0,95 Мах, нысанада 10 минутпен 280 км (170 миль) қашықтық, сондай-ақ 2,200 кг (4,850 фунт) бос салмағы және 4,700 кг (10,360 фунт) максималды салмағы кірді. Бұл операциялық талаптар сол кезде орындалуы қиын деп саналды. Байқауға ұсынылған он жобаның тоғызы Orpheus қозғалтқышымен жабдықталған. Әртүрлі ұшақ өндірушілері ұсынған ұсыныстарды бағалау үшін Авиациялық зерттеулер мен даму жөніндегі арнайы консультативтік топ (AGARD) кең ауқымды бағалаулар жүргізді. Ұшақтың алғашқы ұшуынан кейін қарқынды сынақ ұшулары жүргізілді, бірақ олар сәтсіздіктерсіз болған жоқ. Осы сынақтар барысында анықталған ең күрделі мәселе – аэроэластикалық тербелістердің болуы болды, бұл жағдайды шешу үшін бірқатар зерттеу ұшулары қажет болды. 1957 жылдың 20 ақпанында ұшақтың жылдамдық жүктемесінің шектерін зерттеу мақсатында жасалған сынақ ұшуы кезінде қиындықтар G.91 прототипінің жойылуына әкелді. Прототиптің жоғалуының себебі конструкциялық ақауға әкелген көлденең басқару жүйесіндегі мәселелермен байланысты болды, бұл құйрық бөлігінің ақаудың себебін анықтау үшін қатаң сынақтан өтуіне әкелді. Үшінші және төртінші G.91 прототиптері кейін бағалау ұшуларын жалғастыру үшін Францияға жіберілді. Бәсекелестік жобалардың соңғы іріктелуі 1957 жылдың соңында жоспарланған. Британ үкіметі де осы рөлге Hawker Hunter өндірісіне назар аудару үшін бәсекелестікті елемеді. Италия үкіметі G.91 ұшағын Италияның Әуе күштеріне конкурстың нәтижесі белгілі болғанға дейін тапсырыс берді. Бұл машиналар кейіннен G.91 PAN ретінде белгіленген Frecce Tricolori итальяндық акробатикалық командасында көп жылдар бойы қызмет етті.
The Fiat G.91 is a jet fighter aircraft designed and built by the Italian aircraft manufacturer Fiat Aviazione, which later merged into Aeritalia. The G.91 has its origins in the NATO organised NBMR 1 competition started in 1953, which sought a light fighter bomber (officially, the competition was seeking a "Light Weight Strike Fighter") to be adopted as standard equipment across the air forces of the various NATO nations. The G.91 was specifically designed to fulfil the requirements of this competition, being relatively lightweight and capable of operating from austere airstrips while also being armoured and suitably armed while remaining relatively affordable in comparison to many frontline fighters. On 9 August 1956, the prototype conducted its maiden flight. After reviewing multiple submissions, the G.91 was picked as the winning design of the NBMR 1 competition. During 1961, the G.91 entered into operational service with the Italian Air Force, and with the West German Luftwaffe in the following year. Various other nations adopted it, such as the Portuguese Air Force, who made extensive use of the type during the Portuguese Colonial War in Angola and Mozambique. The G.91 remained in production for 19 years, during which a total of 756 aircraft were completed, including the prototypes and pre production models. The assembly lines were finally closed in 1977. In December 1953, NATO Supreme Command issued specifications for a new light tactical support aircraft. European manufacturers were invited to submit their designs for this requested Light Weight Strike Fighter role. The G.91 was designed to this specification by the Italian engineer Giuseppe Gabrielli, hence the "G" designation. The competition was intended to produce an aircraft that was light, small, expendable, equipped with basic weapons and avionics and capable of operating with minimal ground support. These specifications were developed for two reasons: the first was the nuclear threat to large air bases, many cheaper aircraft could be better dispersed, and the other was to counter the trend towards larger and more expensive aircraft. The specified technical requirements included a 1,100 m (3,610 ft) takeoff distance over a 15 m (49 ft) obstacle, the capability to operate from semi prepared grass airstrips and roads, a maximum speed of Mach 0.95, a range of 280 km (170 mi) with 10 minutes over the target while possessing a maximum of 2,200 kg (4,850 lb) empty weight and 4,700 kg (10,360 lb) max weight. These operational specifications were viewed as not being straightforward to fulfil at that time. Nine of the ten designs to be subsequently submitted for the competition were powered by the Orpheus engine. In order to evaluate the bids that various aircraft manufacturers submitted in response, a special Advisory Group for Aeronautical Research and Development (AGARD) committee conducted extensive evaluations. An intensive series of test flights followed the type's maiden flight, these were not without setbacks. The most serious problem discovered during these was the presence of aeroelastic vibrations, leading to a series of investigative flights to resolve this condition. On 20 February 1957, during a test flight intended to explore the limits of the aircraft's speed load envelope, difficulties led to the destruction of the first G.91 prototype. The cause of the prototype's loss was linked to problems encountered with the horizontal control system which had led to structural failure; this led to the tail assembly being subjected to rigorous testing to identify the cause of the failure. Both the third and fourth G.91 prototypes were later sent to France to continue the evaluation flights. The final selection of the competing designs was planned for late 1957. The British government similarly ignored the competition to concentrate on Hawker Hunter production for the same role. The Italian government had elected to order the G.91 for the Italian Air Force prior to the results of the competition being known. These pre production machines would later go on to serve for many years with the Italian aerobatic team, the Frecce Tricolori, designated as the G.91 PAN.
Өндіріс
1957 жылы Fiat Aviazione Италияның Пьемонт аймағындағы Турин Aeritalia әуежайында G.91 ұшағының алғашқы өндіріс желісін құру процесінде болды. Fiat Италия үшін әртүрлі нұсқадағы 174 G.91, ал Батыс Германия үшін 144 G.91 R/3 нұсқасын (оның ішінде Грекия мен Түркия тапсырыс берген, бірақ кейіннен тоқтатылған 50 нұсқаны) жасады. Алғашқы тапсырыс Aeritalia компаниясынан 50 ұшаққа болды, содан кейін Dornier және басқа неміс фирмалары 232 машинаға тапсырыс берді, бұл саны кейін 294-ке дейін арттырылды. Германияның Әуе күштері (Luftwaffe) сондай-ақ 44 G 91T/3 екі орындық оқу-жаттығу ұшағын сатып алды, тағы 22 ұшақ Германияда өндірілді, ал 1972 жылы өндіріс тоқтатылды. Германиялық тапсырыс бойынша 294 G.91 ұшағы Германияда Flugzeug Union Süd компаниясымен, бұрынғы бәсекелестер Messerschmitt, Heinkel және Dornier консорциумы арқылы лицензиялық келісім бойынша құрастырылды. Messerschmitt ұшақтың алдыңғы бөлігі мен құйрық бөлігін, Dornier ортаңғы бөлігін, соңғы құрастыруды және ұшу сынақтарын жүргізді, ал Heinkel қанаттарын жасады. Messier Bugatti Dowty ұшақтың шассисін өндірді. Алайда, кейіннен Германияның әуе күштері барлық қанатты ұшақтарды АҚШ Әуе күштеріне тапсырды, сондықтан G.91 ұшақтарын сатып алу жоспары іске аспады.
Дизайн
Fiat G.91 – жеңіл салмақты тактикалық шабуыл ұшағы. Бұл дыбыс жылдамдығынан төмен ұшатын, қарапайымдық пен маневрлік қабілеттерге ерекше назар беріліп жобаланған ұшақ. G.91 ұшағының негізгі міндеті – базасынан 170 миль радиустағы нысаналарды шабуылдау, он минут бойы аймақта күтіп тұру, содан кейін ұрыс аймағында максималды жылдамдықпен ұшу және крейсерлік жылдамдықпен қанатын жаю болды. Кабина қозғалтқыштың алдыңғы бөлігінде орналасқан ауа түсіру тесігінің тікелей үстінде орналасқан. Ол үш жағынан болаттық бронямен қоршалған, ал шыны қорғанышпен жабдықталған. Кабина Martin Baker Mk.4 катапульдік кресломен жабдықталған; ол герметикалық және қолмен басқарылатын климаттық жүйемен жабдықталған. Ұшақты далалық аэродромдардан оңай пайдалану үшін Fiat арнайы жердегі техникалық қызмет көрсету жабдықтарын жасады. Атап айтқанда, G.91 ұшағын тексеру, күтіп ұстау, жабдықтау және жөндеу үшін қажетті жабдықтар тасымалдауды жеңілдету үшін минималды салмақ пен көлемге ие болу үшін жобаланған. Fiat сонымен қатар ұшаққа тоқтату құрылғысымен және ұшақ катапультімен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін ілгектер қосуды зерттеді, бұл қысқа ұшу-қону жолағындағы өнімділікті арттыруға бағытталған; Luftwaffe қызметіндегі бірқатар ұшақтар осылай жабдықталды.
Италия
1958 жылғы 20 ақпанда алғашқы өндіріске дейінгі G.91 ұшағы өз бірінші ұшуын жасады. 1961 жылы құрылған келесі операциялық бөлімше 14mo Gruppo, Seconda Aerobrigata болды. Бұл бөлімшенің міндеті тактикалық қолдауға ауыстырылды, себебі оның құрамында 14mo, 103mo (5 A/B-ден осы Аэробригадаға жіберілген) және 13mo (тек резервте) топтары болды. Олардың барлығы Тревизо Сант-Анджелоде орналасқан. 1961 жылғы қазан айында Aufklärungsgeschwader 53 белсенді статусқа ие болған алғашқы операциялық G.91 бөлімшесі болды; 1962 жылғы мамыр айының соңында осы бөлімше алғашқы операциялық оқу ұшуларын жүзеге асырды. Luftwaffe үшін Fiat компаниясы жасаған қосымша 45 G.91 T/3 екі орындық оқу ұшағы тапсырыс берілді, алғашқы 35 ұшақ Waffenschule 50-ге бөлінді, ал тапсырыстың қалған бөлігі операциялық бөлімшелерге таратылды. 1961 жылдың басында Waffenschule 50 ұшқыш-нұсқаушыларды даярлау бойынша алғашқы курстарын бастады. Олардың ішінде 22 ұшақ 1971 және 1973 жылдар аралығында Dornier компаниясымен құрастырылды; бұл түр F-4 Phantom қару жүйелері офицерлерін оқыту үшін қолданылды. Елу G.91 R/4 ұшағы Грекия-Түркия тарапынан алынған, бірақ олар операциялық қолдануға жарамсыз деп танылды. Олар оқу ұшақтары ретінде пайдаланылды және тек Waffenschule 50 бөлімшесімен ғана пайдаланылды. Бастапқы оқу бағдарламасы аяқталғаннан кейін, 1966 жылы барлық R/4 ұшақтары қызметтен шығарылды және 40 тірі қалған корпусы Португалияға сатылды. Басқа R/4 ұшақтары Германияда қалды және олар оқу мақсатында немесе жұмылдыру презентацияларында статикалық дисплейлер үшін пайдаланылды. Luftwaffe G.91R/3 ұшақтарымен тағы төрт эскадрильяны жабдықтауды жоспарлаған, бірақ бұл типті пайдаланудың алғашқы тәжірибесі Luftwaffe ұшақтың өнімділігіне көңілсіздік тудырды, сондықтан осы типке қосымша тапсырыстар тоқтатылды. Кейбір Luftwaffe G.91 ұшақтарында "доңыз" эмблемасы бейнеленген, бұл ұшақтың жақсы нәтижелер көрсетпеуіне жасалған сын ретінде қарастырылды. Соңғы G.91 ұшақтары 1982 жылы ресми түрде қызметтен шығарылды.
Португалия
1961 жылдан бастап Португалия Африкадағы теңізден тыс аумақтарындағы ұлтшыл қозғалыстарға қарсы күреске қатысты, бұл қақтығыстар сериясы Португалиялық отаршылдық соғыс деп аталды. Португалия 1961 жылдың тамызында Португалиялық Гвинеяға F 86 Sabres ұшақтарын орналастырды, бірақ кең ауқымды шайқастар басталғанға дейін, АҚШ пен БҰҰ қысымымен қару-жараққа эмбарго салынғандықтан, реактивті ұшақтарды Еуропаға қайтаруға мәжбүр болды. Бұл Португалияның Африкадағы колониялары үшін әуеден қорғау, жақыннан қолдау және әуеден қорғаныс мүмкіндіктерін қалдырды. 1965 жылы шайқас ауқымы кеңейгенде Португалия Батыс Германиядан 100 даналық канадалық Sabre Mk 6 ұшақтарын сатып алуға тырысты, бірақ оның орнына 40 G.91R/4 ұшағы ұсынылды. G.91 ұшақтары 1966 жылы Португалиялық Гвинеяға келді, Бисауда орналасқан Esquadra 121 Tigres эскадрильясын жабдықтады және ПАИГК көтерілісшілеріне қарсы барлау және жақыннан қолдау үшін ракеталар, напалм және бомбалар қолданды. 1973 жылдың басында ПАИГК-ға кеңестік "Стрела-2" (НАТО белгісі SA-7 Grail) зениттік құралдары жеткізіле бастағанда, олар бірден Португалияның әуе үстемдігіне қауіп тудырды. 1973 жылдың 25 наурызы мен 28 наурызында екі FAP G.91 ұшағы үш күн ішінде ракеталармен атып түсірілді, ал жыл соңында тағы екеуі конвенциялық жерден атылған оқтардан зардап шекті. (Қарамастан, 1966 жылдан 1973 жылға дейін Гвинеяда тек екі G.91 ұшағы жоғалған.) 1974 жылдың 31 қаңтарында соңғы G.91 ракетадан зардап шекті, ал "Стрелалар" T 6 Texan және екі Do.27K 2 ұшағының жоғалуына да жауапты болды. G.91 ұшақтары 1968 жылдың соңында Мозамбикке жөнелтілді, бастапқыда Бейрада Esquadra 502 Jaguares эскадрильясын жабдықтады, кейін Накалаға көшті, ал екінші эскадрилья Esquadra 702 Escorpiões (Scorpions) 1970 жылдың қыркүйегінде Тетеде құрылды, ол ФРЕЛИМО күштеріне қарсы ұшты. ФРЕЛИМО да 1973 жылы "Стрелаларды" алды, бірақ басқа жерлерден айырмашылығы, Мозамбиктегі португалдар қытайлық қолдаумен ракеталарға ұшақ жоғалтпады, тіпті бұл португалдық ұшқыштарды тактикаларын өзгертуге мәжбүр етті. Мозамбикте ұрыста жойылған жалғыз G.91 – 5429 сериялық нөмірі, оны лейтенант Эмилио Лоуренсо ұштырды: оның ұшағы жойылды, ал Лоуренсо 1973 жылдың 15 наурызында көтерілісшілердің позицияларына қарсы шабуыл жасаған кезде бомбаларының ерте жарылуынан қаза тапты. 1973 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Португалияға қарсы қару-жарақ эмбаргосымен әуе күштері жақыннан қолдау көрсететін ұшақтарды сатып алуда қиындықтарға тап болды. Содан кейін Германиядан көбірек Fiat G.91 ұшақтарын сатып алуға тырысты, Dornier ұшақты бөлшектеді, содан кейін оларды Швейцария мен Испанияға қосалқы бөлшектер ретінде сатты. Бұл қосалқы бөлшектер кейін Португалияға сатылып, әртүрлі сериялық нөмірлермен жергілікті жерде құрастырылатын болды. Алайда, келісімге Германия үкіметі вето қойғандықтан, ол жүзеге аспады. 1974 жылдың сәуір айында Португалия үкіметі Гвоздика революциясында құлады, ал жаңа үкімет өз колонияларына тәуелсіздік беруге тырысты. Португалия 1974 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Гвинеядан өзінің G.91 күштерін кері қайтарып алды, оның күштері Мозамбиктен де кетті. G.91 эскадрильясының бірі 1974 жылдың соңында Анголаға қысқа уақытқа жіберілді, сонда Анголаның Ұлттық азаттық майданы (FNLA) мен Анголаның толық тәуелсіздігі үшін ұлттық одақ (UNITA) күштерінің арасындағы ұрысты болдырмау үшін, 1975 жылдың қаңтарында Португалияға қайта оралды. 1976 жылы Германиядан 14 G.91 R/3 және 7 G.91 T/3 жаттықтырушы ұшақ сатып алынды, содан кейін G.91 ұшағы 1980 жылдан 1982 жылға дейін Люфтваффе қызметінен шығарылған кезде қосымша ұшақтар сатып алынды, барлығы 70 R/3 және 26 T/3 болды, бірақ олардың барлығы қызметке енген жоқ, олардың көпшілігі қосалқы бөлшектер үшін бөлшектелді. Португалия 1993 жылы өзінің соңғы G.91 бағдарламасын біртіндеп тоқтатты. G.91 R/4 нұсқасы, оның ішінде 25 ұшақ Грекия мен Түркияға жеткізілуі тиіс еді, G.91 R/1 сияқты қару-жарақпен жабдықталған, бірақ R/3 нұсқасының жабдықтарын пайдаланған. Алайда Грекия мен Түркия G.91 ұшақтарын алмасты, олар Германияның қорларына берілді. G.91 ұшағының жаттықтыру және барлау нұсқалары өндіріс басталғаннан бері шығарылды, бірақ ұшақтың негізгі дизайны ұшақтың бүкіл өндірісі бойына өзгермеді. Бір үлкен айырмашылық – R сериялы ұшақтар бір орындық, ал T сериялы ұшақтар екі орындық болды. Қосымша орындықты орналастыру үшін T сериялы ұшақтың фюзеляжы сәл ұзартылды. G.91 Ұшақтардың прототиптері мен өндіріс алдындағы түрлері. G.91A қанаттың жақтаулары мен қанаттағы отын резервуарларын сынау үшін жасалған бір прототип. G.91T/1 Италия әуе күштері үшін G.91R/1 жаттықтырушы нұсқасы. G.91Y алғаш рет 1966 жылдың 12 желтоқсанында ұшты және жылдамдық, ұшу қашықтығы, жүк көлемі және маневрлік қабілеті жақсарғанын көрсетті. Ең жоғары жылдамдық 1,110 км/сағ (690 миль/сағ, 600 түйін, Mach 0.91) дейін артты. Пулеметтер екі 30 мм DEFA 552 зеңбірекпен, әрқайсысы 125 оқпен алмастырылды. Салынған барлық ұшақтар Италия әуе күштерінде қызмет етті. G.91YTA G.91Y екі орынды нұсқасының жобасы, салынбады. G.91YS Швейцария үшін G.91Y нұсқасы, біреуі салынды.
G.91s arrived in Portuguese Guinea in 1966, equipping Esquadra 121 Tigres based at Bissau, and being used for reconnaissance and close support with rockets, napalm and bombs against PAIGC rebels. When the PAIGC started to be supplied with Soviet made Strela 2 (NATO designation SA 7 Grail) MANPADS in early 1973, these immediately became a threat to Portuguese air superiority. On 25 March 1973, and 28 March, two FAP G.91s were shot down by missiles within three days, with a further two lost to conventional ground fire later in the year. (By comparison, only two G.91s had been lost in Guinea from 1966 to 1973.) A final G.91 was lost to a missile on 31 January 1974, while Strelas were also responsible for the loss of a T 6 Texan and two Do.27K 2s. G.91s deployed to Mozambique at the end of 1968, equipping Esquadra 502 Jaguares ininitally at Beira, later moving to Nacala, with a second squadron Esquadra 702 Escorpiões (Scorpions) forming in September 1970 at Tete, flying against FRELIMO forces. FRELIMO also received Strelas in 1973, although unlike elsewhere, the Portuguese in Mozambique did not lose any aircraft to missiles with Chinese support, even if it forced Portuguese pilots to change their tactics. The only G.91 destroyed in combat in Mozambique was the serial number 5429, flown by Lt. Emilio Lourenço: his plane was destroyed and Lourenço killed by a premature detonation of its bombs while flying a strike against rebel positions on 15 March 1973. In 1973, with the United Nations weapons embargo against Portugal, the Air Force faced problems purchasing further numbers of close air support aircraft. An attempt was then made to acquire more Fiat G.91s from Germany by having Dornier disassembling the aircraft and then selling them as spare parts to Switzerland and Spain. These spare parts would be later sold to Portugal and assembled locally with different serial numbers. However, the deal did not follow through as the German government vetoed it. In April 1974, the Portuguese government fell in the Carnation Revolution, with the new government seeking to grant its colonies independence. Portugal withdrew its G.91s from Guinea when it was granted independence in 1974, with its forces also leaving Mozambique. One of the G.91 squadrons was briefly deployed to Angola in late 1974, in order to try to prevent fighting between rival National Liberation Front of Angola (FNLA) and National Union for the Total Independence of Angola (UNITA) forces, being finally withdrawn back to Portugal in January 1975. In 1976, a second purchase of 14 G.91 R/3s and 7 G.91 T/3 trainers was made from Germany, which were followed by further aircraft when the G.91 was withdrawn from Luftwaffe service in from 1980 to 1982, giving a total of 70 R/3s and 26 T/3s, although not all of these entered service, with many being broken up for spare parts. Portugal finally phased out the last of its G.91s in 1993. The G.91 R/4 variant, of which 25 aircraft were intended to be delivered to both Greece and Turkey, employed the same armament as the G.91 R/1 while using the equipment of the R/3 variant. However, both Greece and Turkey would ultimately not induct any G.91s, these aircraft were instead passed onto Germany's inventory instead. Trainer and reconnaissance variants were produced right from the start of G.91 production, but the basic design of the aircraft remained virtually unchanged throughout almost the entire production run of the aircraft. The one major difference is that the R series aircraft were single seaters, while the T series aircraft had two seats. To accommodate the extra seat, the T series aircraft had a slightly longer fuselage. G.91 Prototypes and pre production aircraft. G.91A A single prototype, built to test wing slats and fuel tanks in the wings. G.91T/1 Trainer version of G.91R/1 for Italian Air Force. The G.91Y first flew on 12 December 1966 and displayed an improvement in speed, range, payload, and manoeuvrability. The maximum speed was increased to 1,110 km/h (690 mph, 600 kn, Mach 0.91). The machine guns were replaced by a pair of DEFA 552 30 mm cannon with 125 rounds per gun. All the aircraft built served with the Italian Air Force. G.91YTA projected two seat version of the G.91Y, not built. G.91YSProposed version of the G.91Y for Switzerland, one built.