Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Басқа елде тұрақты тұруға міндетті мемлекеттік қызметкер.
Government official required to take up permanent residence in another country
Резидент министр, немесе қысқаша резидент – басқа елде тұрақты тұруға міндетті мемлекеттік қызметкер. Ол өзінің үкіметінің өкілі болып табылады, ресми түрде дипломатиялық функцияларды атқарады, олар көбінесе жанама басқарудың бір түрі ретінде қарастырылады. Резидент әдетте "резиденция" деп аталатын әкімшілік аймақтың басшысы болады. "Резидент" сөзі сондай-ақ резидент-тыңшыны, яғни тыңшылық операциялар базасының бастығын да білдіруі мүмкін.
A resident minister, or resident for short, is a government official required to take up permanent residence in another country. A representative of his government, he officially has diplomatic functions which are often seen as a form of indirect rule. A resident usually heads an administrative area called a residency. "Resident" may also refer to resident spy, the chief of an espionage operations base.
Резидент министрлер
Бұл толық мәртебе көбінесе елшіден төмен тұрған миссия басшысының дипломатиялық шені ретінде қолданылды, әдетте бұл мемлекеттердің шығу тегі және/немесе тұрғын орнының салыстырмалы түрде төмен мәртебесін немесе қиын қарым-қатынастарды көрсететін. Кейде резидент-министрдің рөлі өте маңызды болатын, мысалы, 1806 жылы Бурбон патшасы Фердинанд IV Неаполь Корольдігінен қашқанда, британдық резидент лорд Уильям Бентинк 1812 жылы жаңа, салыстырмалы түрде либералды конституция жазды. Резиденттерді айтарлықтай шетелдік ықпалы бар елдерге де жіберу мүмкін еді. Мысалы, британдықтар Бағдад провинциясын қазіргі Ирактың солтүстігінде автономды мемлекет ретінде (1704-1831) басқарған мамелюк бектеріне резиденттер жіберді, содан кейін Осман сұлтандары оған (1831) және оның уәлиіне (губернаторына) бақылауды қайта орнатты. 1815 жылы Вена конгресі Тоскананың Ұлы Герцогтығын қалпына келтіргеннен кейін, британдықтар Флоренцияға өз істерін жүргізу үшін резидент жіберді. Халықаралық қатынастар дамыған сайын, кез келген елдегі барлық тұрақты миссиялардың басшыларына дипломатиялық шендегі ең жоғары атақ – елші тағайындау қалыпты жағдайға айналды, төмендеген қарым-қатынастардың уақытша белгісі болмаса немесе өкілдік тек уақытша келісім болса.
This full style occurred commonly as a diplomatic rank for the head of a mission ranking just below envoy, usually reflecting the relatively low status of the states of origin and/or residency or else difficult relations. On occasion, the resident minister's role could become extremely important, as when in 1806 the Bourbon king Ferdinand IV fled his Kingdom of Naples, and Lord William Bentinck, the British Resident, authored (1812) a new and relatively liberal constitution. Residents could also be posted to nations that had significant foreign influence. For instance, the British sent residents to the Mameluk Beys who ruled Baghdad province as an autonomous state (17041831) in the north of present day Iraq, until the Ottoman sultans reasserted control over it (1831) and its Wali (governor). After the Congress of Vienna restored the Grand Duchy of Tuscany in 1815, the British posted a resident to Florence to handle their affairs there. As international relations developed, it became customary to give the highest title of diplomatic rank – ambassador – to the head of all permanent missions in any country, except as a temporary expression of down graded relations or where representation was merely an interim arrangement.
Псевдоколониялық тұрғындар
Еуропалық отаршылдық державалардың кейбір ресми өкілдері теорияда дипломаттар болғанмен, іс жүзінде белгілі бір деңгейде тікелей емес басқаруды жүзеге асырды. Мұндай резиденттердің кейбіреулері мансапты дипломаттар емес, бұрынғы әскери офицерлер болды. Олар кішкентай, өздігінен басқарылатын протектораттар мен тәуелді мемлекеттерде тұрып, билеушінің саяси кеңесшісі ретінде қызмет етті. Сенімді резидент тіпті жергілікті билеушінің де-факто премьер-министріне айналуы мүмкін еді. Басқа жағынан, олар өздері орналасқан елдің үкіметінің елшісі ретінде әрекет етті, бірақ протекторат немесе тәуелді мемлекет болғандықтан, төменгі деңгейде. Бір билеушіге өкілдік етудің орнына, резидент бірнеше туған мемлекетке немесе Еуропалық держава өз ыңғайы үшін шешкен мемлекеттер тобына тағайындалуы мүмкін еді. Бұл, мысалы, Үнді империясының кейбір аймақтарындағы Резиденция Х сияқты, жасанды географиялық бірліктерді құруға әкеп соқты. Осындай лауазымдарға «саяси агент» және «резидент комиссары» сияқты балама атаулар да берілуі мүмкін. Кейбір жағдайларда, Еуропалық державаның дәстүрлі жергілікті билікпен байланысы соншалықты жақын болды, тіпті жергілікті әміршілер үйінің мүшелері басқа мемлекеттерде немесе тіпті өз мемлекеттерінде резидент болып тағайындалды, егер олар билеуші болу мүмкіндігінен мүлдем алыс болса. Резиденттің нақты міндеттері екі тарап арасындағы қарым-қатынастың сипатына және тіпті резиденттің және билеушінің жеке ерекшеліктеріне байланысты қатты өзгеруі мүмкін еді. Кейбір резиденттер қарапайым бақылаушылар мен дипломаттар болды, ал басқалары қосылғысы келмейтін бұзушылар ретінде қаралып, оларға деген қарым-қатынас жағымсыз болды. Ал кейбіреулері билеушінің сенімін қаншалықты жете білсе, соншалықты үлкен ықпалға ие болды. Мысалы, Марокко және Тунис сияқты француз протектораттарында резидент немесе резидент-генерал аумақтың нақты билеушісі болды. 1887 жылы бурлар мен барлық ұлттан алтын іздеушілер оның елін басып алған кезде, Свазидің бас басшысы Умбандин британдық резидент сұрады, оны тиімді және қажетті қорғаныс түрі деп есептеді. Бірақ оның өтініші қабылданбады.
Some official representatives of European colonial powers, while in theory diplomats, in practice exercised a degree of indirect control. Some such residents were former military officers, rather than career diplomats, who resided in smaller self governing protectorates and tributary states and acted as political advisors to the ruler. A trusted resident could even become the de facto prime minister to a native ruler. In other respects, they acted as an ambassador of the government of the country they were posted to, but at a lower level, since they were protectorates or tributaries of Western nations. Instead of being a representative to a single ruler, a resident could be posted to more than one native state, or to a grouping of states which the European power decided for its convenience. This could create an artificial geographical unit, as in Residency X in some parts of the Indian Empire. Similar positions could carry alternative titles, such as political agent and resident commissioner. In some cases, the intertwining of the European power with the traditional native establishment went so far that members of the native princely houses became residents, either in other states or even within their state, provided that they were unlikely ever to succeed as rulers of the state. A resident's real role varied enormously, depending upon the underlying relationship between the two parties and even upon the personalities of the Resident and the ruler. Some residents were little more than observers and diplomats, others were seen as unwanted interlopers and were treated with hostility, while some won enough trust from the ruler that they were able to exercise great influence. In French protectorates, such as those of Morocco and Tunisia, the resident or resident general was the effective ruler of the territory. In 1887, when both Boers and gold prospectors of all nationalities were overrunning his country, the Swazi paramount chief Umbandine asked for a British resident, seeing this as a desirable and effective form of protection. His request was refused.
Орталық Австралия
1927 жылдың 1 наурызынан 1931 жылдың 12 маусымына дейін Солтүстік территория бөлінген кезде, Орталық Австралияда екі тізбектей қызмет еткен лауазым иесі болды.
1 March 1927 – 12 June 1931, while the Northern Territory was split, there were two consecutive incumbents for Central Australia.