Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір мемлекеттің екінші мемлекеттегі өкілдері
Representatives of one state in another
Дипломатиялық миссия немесе шетелдік миссия – басқа мемлекетте орналасқан мемлекет немесе ұйымнан келген адамдар тобы, олар қабылдаушы мемлекетте жіберуші мемлекет немесе ұйымды ресми түрде өкілдік етеді. Іс жүзінде, бұл тіркес көбінесе елшілік немесе жоғарғы комиссариатты білдіреді, ол бір елдің басқа елдегі дипломатиялық өкілдерінің бас кеңсесі болып табылады; әдетте, бірақ міндетті емес, қабылдаушы мемлекеттің астанасында орналасқан. Консулдар, керісінше, қабылдаушы мемлекеттің ірі қалаларында орналасқан, көбінесе кіші дипломатиялық миссиялар болып табылады (бірақ жіберуші елдің қабылдаушы мемлекетте елшілігі болмаған жағдайда, астанада да орналасуы мүмкін). Елшілік орналасқан елде дипломатиялық миссия болып табылумен қатар, ол бір немесе бірнеше басқа елдерге резидент емес тұрақты өкілдік болып та тағайындалуы мүмкін. "Елшілік" термині кейде "канцлерлік" терминімен айырбастала қолданылады, ол дипломатиялық миссияның физикалық кеңсесі немесе орны болып табылады. Осыған байланысты, "елшіліктің резиденциясы" және "елшіліктің кеңсесі" терминдері елшінің резиденциясын және канцлерлік кеңсесін ажырату үшін қолданылады.
A diplomatic mission or foreign mission is a group of people from a state or organization present in another state to represent the sending state or organization officially in the receiving or host state. In practice, the phrase usually denotes an embassy or high commission, which is the main office of a country's diplomatic representatives to another country; it is usually, but not necessarily, based in the receiving state's capital city. Consulates, on the other hand, are smaller diplomatic missions that are normally located in major cities of the receiving state (but can be located in the capital, typically when the sending country has no embassy in the receiving state). As well as being a diplomatic mission to the country in which it is situated, an embassy may also be a nonresident permanent mission to one or more other countries. The term embassy is sometimes used interchangeably with chancery, the physical office or site of a diplomatic mission. Consequently, the terms "embassy residence" and "embassy office" are used to distinguish between the ambassador's residence and the chancery.
Терминология
Бір елде басқа елде бірнеше түрлі дипломатиялық миссиялар болуы мүмкін. Елшілік – дипломатиялық өкілдік, әдетте, басқа елдің астанасында орналасқан, консулдық қызметтерді қоса алғанда, барлық қызмет түрлерін ұсынатын өкілдік. Жоғары комиссия – одақтас елде орналасқан одақтас елдің елшілігі. Тұрақты миссия – маңызды халықаралық ұйымға дипломатиялық миссия. Бас консулдық – дипломатиялық өкілдік, әдетте, астанадан басқа ірі қалада орналасқан, консулдық қызметтердің толық спектрін көрсететін. Консулдық – бас консулдыққа ұқсас дипломатиялық миссия, бірақ қызметтердің толық спектрін ұсынуға міндетті емес. Легация – елшіліктен төмен деңгейдегі дипломатиялық өкілдік кеңсесі. Елшіліктің басшысы елші болса, легацияның басшысы министр болады. Елшілер министрлерден жоғары тұрады және ресми шараларда басымдыққа ие болады. Легациялар, дипломатиялық миссияның ең көп таралған түрі болған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін маңыздылығын жойып, елшілік деңгейіне көтерілді. Құрметті консул – шектеулі қызмет түрлерін ғана көрсететін консулдық өкілдіктің басшысы. Елшіліктің басшысы елші немесе жоғары комиссар деп аталады. «Елшілік» термині дипломатиялық миссияның жұмысы жүргізілетін ғимараттың бөлігін де білдіреді, бірақ нақты айтқанда, дипломатиялық делегацияның өзі елшілік болып табылады, ал кеңсе кеңістігі мен дипломатиялық жұмыс кеңсесі (канцелярия) деп аталады. Сондықтан елшілік кеңсесі кеңседе жұмыс істейді. Дипломатиялық миссия мүшелері миссияның кеңсесі орналасқан ғимараттың ішінде немесе сыртында тұруы мүмкін, ал олардың жеке тұрғын үйлері миссияның үй-жайлары сияқты қол сұғылмаушылық пен қорғау құқығына ие. Біріккен Ұлттар Ұйымындағы барлық миссиялар тұрақты миссиялар деп аталады, ал Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттердің Еуропалық Одаққа арналған миссиялары тұрақты өкілдіктер деп аталады, ал мұндай миссияның басшысы әдетте тұрақты өкіл және елші болып табылады. Еуропалық Одақтың шетелдегі миссиялары – Еуропалық Одақтың делегациялары. Кейбір елдерде өздерінің миссиялары мен қызметкерлері үшін ерекше атаулар бар: Ватикан миссиясын нунций (латынша «елші») басқарады, сондықтан ол апостолдық нунциатура деп аталады. Муаммар Каддафи билігі кезінде Ливияның миссиясы «халық бюросы» деген атауды қолданды, оны хатшы басқарды. Ұлттар Достастығы елдері арасындағы миссиялар жоғары комиссиялар деп аталады, ал олардың басшылары жоғары комиссарлар болып табылады. Жалпы алғанда, елшілер мен жоғары комиссарлар мәртебесі мен функциясы жағынан тең деп саналады, ал елшіліктер мен жоғары комиссиялар дипломатиялық миссиялар болып есептеледі. Бұрын төменгі дәрежелі лауазымды адам (екі елші немесе резидент министр) басқарған дипломатиялық миссия легация деп белгіленген. Елші және резидент министр шені іс жүзінде қолданылмайтындықтан, легация атағы дипломатия мен халықаралық қатынастарда қолданылатын дипломатиялық шендердің қатарына енбейді. Консулдық кеңселер дипломатиялық кеңселерге ұқсас, бірақ бірдей емес, олар жеке тұлғалар мен кәсіпорындармен жұмыс істеуге баса назар аударады, бұл Консулдық қатынастар туралы Вена конвенциясында белгіленген. Консулдық немесе бас консулдық әдетте астанадан тыс жерлердегі елшіліктің өкілі болып табылады. Керісінше, елшіліктің үй-жайлары қабылдаушы мемлекеттің құзырында болады, бірақ Вена конвенциясы бойынша оларға арнайы артықшылықтар (жергілікті заңдардың көпшілігінен иммунитет сияқты) беріледі. Дипломаттар толық дипломатиялық иммунитетті сақтайды және (Вена конвенциясына қатысушы ретінде) қабылдаушы елдің билігі өкілдіктің үй-жайларына (яғни миссия басшысының резиденциясына) өкілдік еткен елдің рұқсатысыз кіре алмайды, тіпті өрт сөндіру үшін де. Халықаралық ережелер бойынша елшілікке шабуыл жасау – ол өкілдік ететін елге шабуыл жасау болып есептеледі. «Экстратерриториялдық» термині көбінесе дипломатиялық миссияларға қолданылады, бірақ әдетте осы кең мағынада ғана қолданылады. Қонақ елдің билігі өкілдік ететін елдің елшілігіне рұқсатсыз кіре алмайтындықтан, елшіліктерді кейде қоныс елінен немесе үшінші елден қашып жүрген босқындар пайдаланады. Мысалы, Қытайда табылған кезде тұтқындалып, депортацияланатын Солтүстік Корея азаматтары Қытайдағы үшінші елдердің елшіліктеріне пана сұрап барады. Елшілікке кіргеннен кейін дипломатиялық арналар арқылы мәселені шешуге және босқындарды басқа елге жіберуге болады. Дипломатиялық миссияда пана сұраған адамдардың тізімін қараңыз. Елшіліктің экстратерриториялдығының айқын бұзушылықтарына 1967 жылы Пекиндегі британ елшілігіне бірнеше рет шабуыл жасау, 1979-1981 жылдары Иранның Тегерандағы американ елшілігіндегі кепілге алу оқиғасы және 1996-1997 жылдары Перудың Лима қаласындағы жапон елшісінің резиденциясындағы кепілге алу оқиғасы жатады.
A country may have several different types of diplomatic missions in another country. Embassy Diplomatic mission generally located in the capital city of another country which offers a full range of services, including consular services. High commission Embassy of a Commonwealth country located in another Commonwealth country. Permanent mission Diplomatic mission to a major international organization. Consulate general Diplomatic mission located in a major city, usually other than the capital city, which provides a full range of consular services. Consulate Diplomatic mission that is similar to a consulate general but may not provide a full range of services. Legation Diplomatic representative office of lower rank than an embassy. Where an embassy was headed by an ambassador, a legation was headed by a minister. Ambassadors outranked ministers and had precedence at official events. Legations were originally the most common form of diplomatic mission, but they fell out of favor after World War II and were upgraded to embassies. Honorary Consul The head of a consular mission which provides only a limited range of services. The head of an embassy is known as an ambassador or high commissioner. The term embassy is commonly used also as a section of a building in which the work of the diplomatic mission is carried out, but strictly speaking, it is the diplomatic delegation itself that is the embassy, while the office space and the diplomatic work done is called the chancery. Therefore, the embassy operates in the chancery. The members of a diplomatic mission can reside within or outside the building that holds the mission's chancery, and their private residences enjoy the same rights as the premises of the mission as regards inviolability and protection. All missions to the United Nations are known simply as permanent missions, while EU member states' missions to the European Union are known as permanent representations, and the head of such a mission is typically both a permanent representative and an ambassador. European Union missions abroad are known as EU delegations. Some countries have more particular nomenclature for their missions and staff: a Vatican mission is headed by a nuncio (Latin for "envoy") and consequently known as an apostolic nunciature. Under the rule of Muammar Gaddafi, Libya's missions used the name people's bureau, headed by a secretary. Missions between Commonwealth countries are known as high commissions, and their heads are high commissioners. Generally speaking, ambassadors and high commissioners are regarded as equivalent in status and function, and embassies and high commissions are both deemed to be diplomatic missions. In the past, a diplomatic mission headed by a lower ranking official (an envoy or minister resident) was known as a legation. Since the ranks of envoy and minister resident are effectively obsolete, the designation of legation is no longer among the diplomatic ranks used in diplomacy and international relations. A consulate is similar to, but not the same as a diplomatic office, but with focus on dealing with individual persons and businesses, as defined by the Vienna Convention on Consular Relations. A consulate or consulate general is generally a representative of the embassy in locales outside of the capital city. Rather, the premises of an embassy remain under the jurisdiction of the host state while being afforded special privileges (such as immunity from most local laws) by the Vienna Convention on Diplomatic Relations. Diplomats themselves still retain full diplomatic immunity, and (as an adherent to the Vienna Convention) the authorities of the host country may not enter the premises of the mission (which means the head of mission's residence) without permission of the represented country, even to put out a fire. International rules designate an attack on an embassy as an attack on the country it represents. The term 'extraterritoriality' is often applied to diplomatic missions, but normally only in this broader sense. As the host country's authorities may not enter the representing country's embassy without permission, embassies are sometimes used by refugees escaping from either the host country or a third country. For example, North Korean nationals, who would be arrested and deported from China upon discovery, have sought sanctuary at various third country embassies in China. Once inside the embassy, diplomatic channels can be used to solve the issue and send the refugees to another country. See the list of people who took refuge in a diplomatic mission for a list of some notable cases. Notable violations of embassy extraterritoriality include repeated invasions of the British Embassy in Beijing (1967), the hostage crisis at the American embassy in Tehran, Iran (1979–1981), and the hostage crisis at the Japanese ambassador's residence in Lima, Peru (1996–1997).
Рөл
Дипломатиялық миссияның негізгі рөлі – қабылдаушы елде өз елінің және оның азаматтарының мүдделерін өкілдік ету және қорғау. 1961 жылғы Дипломатиялық қатынастар туралы Вена конвенциясына сәйкес, ол егемен мемлекеттер арасындағы дипломатиялық қатынастардың құрылымын белгілейді: Дипломатиялық миссияның функциялары, басқалармен қатар, жіберуші мемлекетті қабылдаушы мемлекетте өкілдік ету; халықаралық құқықпен рұқсат етілген шекте қабылдаушы мемлекетте жіберуші мемлекеттің және оның азаматтарының мүдделерін қорғау; қабылдаушы мемлекеттің Үкіметімен келіссөздер жүргізу; қабылдаушы мемлекеттегі жағдайлар мен дамуды барлық заңды жолдармен анықтау және осы туралы жіберуші мемлекеттің Үкіметіне хабарлау; жіберуші мемлекет пен қабылдаушы мемлекет арасындағы достық қатынастарды нығайту және олардың экономикалық, мәдени және ғылыми байланыстарын дамыту. Ұлттар Достастығына мүше мемлекеттер арасындағы дипломатиялық миссиялар елшіліктер емес, жоғары комиссариаттар деп аталады, себебі Достастық елдері ерекше дипломатиялық қарым-қатынасқа ие. Әдетте, егер азаматтың елі сол елде елшілігі болмаса, Достастық елінің Достастық емес елдегі елшілігі басқа Достастық елдерінің азаматтарына дипломатиялық қызметтер көрсетуге бар күшін салуға тиіс. Канада мен Австралия азаматтары олардың тиісті консулдық қызметтері арасында одан да жоғары деңгейде ынтымақтастыққа ие, бұл Канада мен Австралияның консулдық қызметтерін бөлісу туралы келісімінде көрсетілген. Осыған ұқсас тәртіп Еуропалық Одаққа (ЕО) мүше мемлекеттер тарапынан көпжақты түрде де қолданылады. Өз елінің дипломатиялық немесе консулдық өкілдігі жоқ елде консулдық көмекке мұқтаж еуропалық азаматтар басқа ЕО мүше мемлекетінің кез келген консулдық немесе дипломатиялық миссиясына жүгіне алады (ТЕМК 23-бап).
The basic role of a diplomatic mission is to represent and safeguard the interests of the home country and its citizens in the host country. According to the 1961 Vienna Convention on Diplomatic Relations, which establishes the framework of diplomacy among sovereign states:The functions of a diplomatic mission consist, inter alia, in representing the sending State in the receiving State; protecting in the receiving State the interests of the sending State and of its nationals, within the limits permitted by international law; negotiating with the Government of the receiving State; ascertaining by all lawful means conditions and developments in the receiving State, and reporting thereon to the Government of the sending State; promoting friendly relations between the sending State and the receiving State, and developing their economic, cultural and scientific relations. Diplomatic missions between members of the Commonwealth of Nations are not called embassies, but high commissions, for Commonwealth nations share a special diplomatic relationship. It is generally expected that an embassy of a Commonwealth country in a non Commonwealth country will do its best to provide diplomatic services to citizens from other Commonwealth countries if the citizen's country does not have an embassy in that country. Canadian and Australian nationals enjoy even greater cooperation between their respective consular services, as outlined in the Canada Australia Consular Services Sharing Agreement. The same kind of procedure is also followed multilaterally by the member states of the European Union (EU). European citizens in need of consular help in a country without diplomatic or consular representation of their own country may turn to any consular or diplomatic mission of another EU member state (art. 23 TFEU).
Бір қаладағы бірнеше тапсырмалар
Кейбір қалаларда бір елден бірнеше миссия орналасуы мүмкін. Римде көптеген мемлекеттер Италияға да, Ватиканға да жеке миссиялар ұстайды. Мұндай миссиялардың ғимараттары мен қызметкерлерін біріктіру қалыпты жағдай емес. Қазіргі таңда тек Ирак пен АҚШ елшіліктері Италиядағы және Ватикан алдындағы кеңселерді ортақ пайдаланады, бірақ әр елге жеке-жеке елшілер тағайындалады. БҰҰ-ның азық-түлік агенттіктеріне қатысты, елшілік жөнелтуші елдің Италия Республикасындағы елшісі тұрақты өкіл ретінде аккредиттеледі. АҚШ БҰҰ агенттіктеріне өз елшісі басқаратын жеке миссияны ұстайды, бірақ ол Италия мен Ватикан алдындағы елшіліктері орналасқан кешенде орналасқан. Көптеген қалаларда елшіліктер/консульдықтар мен халықаралық ұйымдарға тұрақты өкілдер орналасқан, мысалы, Нью-Йорк қаласы (Біріккен Ұлттар Ұйымы), Вашингтон (Америка мемлекеттері ұйымы), Джакарта (АСЕАН) және Брюссель (Еуропалық одақ және Солтүстік Атлантика шарты ұйымы). Кейде елшілік немесе консулдық бір қаладағы бірнеше мекенжайға бөлінеді. Мысалы, Калькуттадағы Бангладештің Бас комиссариатының екі орны бар: біреуі Парк-Цирк алаңында, ал екіншісі Мирза Галиб көшесінде, ол көлемнің артуын азайту үшін ашылды.
Some cities may host more than one mission from the same country. In Rome, many states maintain separate missions to both Italy and the Holy See. It is not customary for these missions to share premises nor personnel. At present, only the Iraqi and United States embassies to Italy and the Holy See share premises; however, separate ambassadors are appointed, one to each country. In the case of the UN's Food Agencies, the sending country's ambassador to the Italian Republic is usually accredited as permanent representative. The United States maintains a separate mission to the UN agencies, led by its own ambassador, but is located in the compound that houses its embassies to Italy and the Holy See. Several cities host both embassies/consulates and permanent representatives to international organizations, such as New York City (United Nations), Washington, D. C. (Organization of American States), Jakarta (ASEAN) and Brussels (European Union and North Atlantic Treaty Organization). In some cases, an embassy or consulate is divided between multiple locations in the same city. For example, the Bangladeshi Deputy High Commission in Kolkata, has two locations: one at Park Circus and another, opened later, at Mirza Ghalib Street, to reduce overcrowding.
Дипломатиялық емес кеңселер
Қабылдаушы мемлекет танымайтын мемлекеттердің және өздерін егеменді мемлекеттер деп жарияламаған аумақтардың үкіметтері Вена конвенциясында белгіленгендей, ресми дипломатиялық мәртебесі жоқ шетелдегі кеңселер ашуға құқылы. Мысалы, Қытай Республикасы үкіметін өкілдік ететін Тайбэй экономикалық және мәдени өкілдіктері; Лондон, Аддис-Абеба, Рим, Тайбэй және Вашингтон қалаларындағы Сомалиленд өкілдіктері; сондай-ақ, осы екі аумақтың үкіметтерін өкілдік ететін Гонконг және Макао экономикалық және сауда кеңселері. Мұндай кеңселер дипломатиялық бекеттердің кейбір дипломатиялық емес функцияларын, мысалы, сауда мүдделерін ілгерілету және өз азаматтары мен тұрғындарына көмек көрсету сияқты қызметтерді атқарады. Бірақ олар дипломатиялық өкілдіктер емес, олардың қызметкерлері дипломаттар емес және дипломатиялық визалары жоқ. Дегенмен, жеке иммунитеттер мен салық жеңілдіктерін қарастыратын заңнама болуы мүмкін, мысалы, Лондон мен Торонтодағы Гонконг кеңселерi немесе Лиссабондағы Макао кеңсесі сияқты.
Governments of states not recognized by the receiving state and of territories that make no claim to be sovereign states may set up offices abroad that do not have official diplomatic status as defined by the Vienna Convention. Examples are the Taipei Economic and Cultural Representative Offices that represent the government of the Republic of China; Somaliland's Representative Offices in London, Addis Ababa, Rome, Taipei, and Washington, D. C.; the Hong Kong and Macau economic and trade offices that represent the governments of those two territories. Such offices assume some of the non diplomatic functions of diplomatic posts, such as promoting trade interests and providing assistance to its citizens and residents. They are nevertheless not diplomatic missions, their personnel are not diplomats and do not have diplomatic visas, although there may be legislation providing for personal immunities and tax privileges, as in the case of the Hong Kong offices in London and Toronto or the Macau office in Lisbon, for example.