1961 жылғы Вена конвенциясы: Дипломаттардың мәртебесі мен иммунитеті
Vienna Convention on Diplomatic Relations
Дипломатиялық иммунитет тарихы: 1815 жылғы Вена конгресінен бастау алатын елшілердің артық құқықтары мен қорғалуы туралы мақала. Халықаралық келісімдер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1961 жылғы халықаралық келісімшарт.
1961 international treaty
Тарих
Тәуелсіз мемлекеттер тарихында дипломаттар ерекше мәртебеге ие болды. Олардың мемлекеттер арасындағы келісімдерді келісу міндеті белгілі бір ерекше жеңілдіктерді талап етеді. Басқа елден келген елші дәстүрлі түрде қонақ ретінде қабылданады, олардың өз елімен арадағы байланысы құпия сақталады, ал қабылдаушы ел тарапынан оларды мәжбүрлеуге немесе бағындыруға тыйым салынады. Дипломатиялық иммунитетті дипломатиялық құқыққа енгізудің алғашқы әрекеті 1815 жылы Вена конгресінде жасалды. Бұған көп уақыт өткен соң Дипломатиялық қызметкерлерге қатысты конвенция (1928, Гавана) ілесуші болды. Дипломаттарға қатысты қазіргі келісім Халықаралық құқық комиссиясының жобасының нәтижесі болып табылады. Келісім 1961 жылдың 18 сәуірінде Венада (Австрия) өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Дипломатиялық қатынастар және иммунитеттер жөніндегі конференциясында қабылданды және 1964 жылдың 24 сәуірінде күшіне енді. Аталған конференцияда азаматтық алуға қатысты Факультативтік протокол, дауларды міндетті түрде шешуге қатысты Факультативтік протокол, Қорытынды акт және осы актқа қоса берілген төрт қарар қабылданды. 1961 жылғы келісімнің маңызды нәтижесінің бірі – Әулие Тақтың басқа мемлекеттермен дипломатиялық иммунитет мәртебесін орнату болды. Екі жылдан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы осыған ұқсас келісімді – Консулдық қатынастар жөніндегі Вена конвенциясын қабылдады.
Throughout the history of sovereign states, diplomats have enjoyed a special status. Their function to negotiate agreements between states demands certain special privileges. An envoy from another nation is traditionally treated as a guest, their communications with their home nation treated as confidential, and their freedom from coercion and subjugation by the host nation treated as essential. The first attempt to codify diplomatic immunity into diplomatic law occurred with the Congress of Vienna in 1815. This was followed much later by the Convention regarding Diplomatic Officers (Havana, 1928). The present treaty on the treatment of diplomats was the outcome of a draft by the International Law Commission. The treaty was adopted on 18 April 1961, by the United Nations Conference on Diplomatic Intercourse and Immunities held in Vienna, Austria, and first implemented on 24 April 1964. The same Conference also adopted the Optional Protocol concerning Acquisition of Nationality, the Optional Protocol concerning the Compulsory Settlement of Disputes, the Final Act and four resolutions annexed to that Act. One notable aspect which arose from the 1961 treaty was the establishment of the Holy See's diplomatic immunity status with other nations. Two years later, the United Nations adopted a closely related treaty, the Vienna Convention on Consular Relations.
Қаулылардың жиынтығы
Вена конвенциясы 53 баптан тұратын кең ауқымды құжат. Оның негізгі ережелерінің негізгі шолуы төмендегідей. Қонақ мемлекет кез келген уақытта және кез келген себеппен дипломатиялық қызметкердің белгілі бір мүшесін persona non grata деп жариялауға құқылы. Оны жіберген мемлекет оны осыған дейін белгіленген уақыт ішінде қайтарып алуға тиіс, әйтпесе ол дипломатиялық иммунитетінен айырылуы мүмкін (9-бап). Дипломатиялық өкілдіктің ғимараты қол сұғылмайтын болып табылады және қабылдаушы ел оған тек өкілдік басшысының рұқсатымен ғана кіре алады; сондай-ақ, қабылдаушы ел өкілдіктің ғимаратын іздестіруге, құжаттарын немесе мүлкін тәркілеуге, сондай-ақ оны бұзудан немесе зақымданудан қорғауға міндетті (22-бап). 30-бап осы ережені дипломатиялық қызметкерлердің жеке тұрғын үйіне де қолданады. Дипломатиялық өкілдіктің архиві мен құжаттары қол сұғылмайтын болып табылады және қабылдаушы үкімет оларды тәркілеуге немесе ашуға құқылы емес (24-бап). Қонақ мемлекет өкілдіктің дипломатиялық қызметкерлері мен олардың елдері арасындағы еркін байланысқа рұқсат беруі және оны қорғауы тиіс. Дипломатиялық сөмке ешқашан ашылмауы тиіс, тіпті оны зәулімдікке пайдалану күдігі болған жағдайда да, ал дипломатиялық курьерді тұтқындауға немесе ұстауға болмайды (27-бап). Дипломатиялық қызметкерлер кез келген түрдегі тұтқындауға немесе қамауға алынбайды, ал қабылдаушы мемлекет олардың жеке басы мен қадір-қасиетін қорғау үшін барлық шараларды қабылдауы тиіс (29-бап). Дипломатиялық қызметкерлер дипломатиялық қызметтерінен тыс кәсіби қызметтен басқа, қабылдаушы мемлекеттің азаматтық және қылмыстық юрисдикциясынан иммунитетке ие (31-бап). 32-бапқа сәйкес, жіберуші мемлекеттер осы иммунитеттен бас тарта алады. Дипломатиялық өкілдіктер салықтардан (34-бап) және кедендік баждардан (36-бап) босатылады. Қабылдаушы елде тұратын дипломаттардың отбасы мүшелері дипломатиялық қызметкерлер сияқты көптеген қорғау шараларына ие (37-бап).
The Vienna Convention is an extensive document, containing 53 articles. The following is a basic overview of its key provisions. The host nation at any time and for any reason can declare a particular member of the diplomatic staff to be persona non grata. The sending state must recall this person within a reasonable period, otherwise, this person may lose their diplomatic immunity (Article 9). The premises of a diplomatic mission are inviolable and must not be entered by the host country except by permission of the head of the mission; likewise, the host country must never search the premises, may not seize its documents or property, and must protect the mission from intrusion or damage (Article 22). Article 30 extends this provision to the private residence of diplomatic agents. The archives and documents of a diplomatic mission are inviolable and shall not be seized or opened by the host government (Article 24). The host country must permit and protect free communication between the diplomatic agents of the mission and their home country. A diplomatic bag must never be opened, even on suspicion of abuse, and a diplomatic courier must never be arrested or detained (Article 27). Diplomatic agents must not be liable to any form of arrest or detention, and the receiving state must make all efforts to protect their person and dignity (Article 29). Diplomatic agents are immune from the civil and criminal jurisdiction of the host state, with exceptions for professional activities outside the diplomat's official functions (Article 31). Article 32 permits sending states to waive this immunity. Diplomatic missions are exempt from taxes (Article 34) and customs duties (Article 36). Family members of diplomats living in the host country have many of the same protections as the diplomatic agents themselves (Article 37).
Факультативтік хаттамалар
Шарт қабылданған жылы оған түзетулер ретінде екі хаттама қосылды; елдер негізгі шартты міндетті түрде осы қосымша келісімдерді ратификацияламай-ақ ратификациялай алады. Азаматтық алу мәселесі бойынша. Миссия басшысы, миссия қызметкерлері және олардың отбасы мүшелері қабылдаушы елдің азаматтығын алмайды. Дауларды міндетті түрде шешу туралы. Осы шартты түсіндіруден туындаған даулар Халықаралық сотқа жүгінуге болады.
The same year the treaty was adopted, two protocols were added as amendments; countries may ratify the main treaty without necessarily ratifying these optional agreements. Concerning acquisition of nationality. The head of the mission, the staff of the mission, and their families, shall not acquire the nationality of the receiving country. Concerning compulsory settlement of disputes. Disputes arising from the interpretation of this treaty may be brought before the International Court of Justice.
Конвенцияға қатысушы мемлекеттер
2020 жылға қарай Вена конвенциясына 193 мемлекет-тарап бар, оның ішінде БҰҰ-ның барлық мүше мемлекеттері (Палау мен Оңтүстік Суданнан басқа) және БҰҰ-ның Ватикан мен Палестина мемлекетінің бақылаушы мемлекеттері кіреді. Қытай Республикасы конвенцияға БҰҰ Қытай орындығын Қытай Халық Республикасына беруінен бұрын, 1961 жылғы 18 сәуірде қол қойып, 1969 жылғы 19 желтоқсанда ратификациялаған. Конвенцияға қол қойған, бірақ ратификацияламаған мемлекеттер жоқ.
as of 2020, there are 193 state parties to the Vienna Convention, including all UN member states – with the exceptions of Palau and South Sudan – and the UN observer states of the Holy See and State of Palestine. The Republic of China signed and ratified the convention on 18 April 1961 and 19 December 1969, respectively, prior to the UN granting China's seat to the People's Republic of China. There are no states that have signed the treaty but not ratified it.