Кіріспе

Француз ақыны (1745–1794)

Жан Антуан Руше (22 ақпан 1745 – 25 шілде 1794) – француз ақыны. Руше Монпельеде тігіншінің ұлы болып дүниеге келген. Луи XVI және Мария Антуанеттаға арналған эпиталамиі оған Тургоның құрметін және тұз салығын жинау жұмысын сыйлады. 1779 жылы жарық көрген «Айлар» атты өлеңі қолжазба күйінде мақталып, бірақ 19 ғасырға дейін сынап-жарғыланды. Антуан де Риварольдің өлеңнің сәтсіздігіне қатысты айтқан «Бұл ғасырдың ең әдемі кеме апаты» деген ащы сөзі, өлеңдегі ең күрделі бөлімдердің бірі кеме апатын суреттейтінін көрсетеді. Руше Вольтердің шәкірті және Франция революциясының жақтасы болды, бірақ ол өз пікірлерінде салмақтылық танытты. Ол анти-якобин клубының төрағасы болды және 1792 жылы «Journal de Paris» газетінде жарияланған қосымшаларда халықтың популистік демагогтарын айыптады. 1793 жылдың 4 қазанында тұтқындалып, Сен-Лазар түрмесіндегі тұтқындар арасында құрылған қастандыққа басшылық еткен деп айыпталды. 1794 жылдың 25 шілдесінде оның досы Андре Шениермен бірге гильотинаға жіберілді. 1790 жылы Руше Адам Смиттің «Ұлттардың байлығы» атты еңбегін аударған. Оның түрмеде жазған хаттары күйеу баласы тарапынан «Тұтқындықтағы сергеу» (Consolations de ma captivité, 1797) деген атпен басылып шықты, ал оның өлімі 1834 жылы оның ағасы, драматург Клод Руше Дерратте, көп жазған автор трагедиясының тақырыбы болды.

Құрметтер

1847 жылы ботаник Планк. Никарагуадан Оңтүстік тропикалық Америкаға дейінгі аймақтан табылған, Линацея тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысын оның құрметіне Roucheria деп атады. 1921 жылы ботаник Халлиер Ф. Камбоджа, Вьетнам және Борнеодан шыққан, сондай-ақ Линацея тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысын өзінің құрметіне "Индо" префиксімен Indorouchera деп атады.