Кіріспе

Аргентина президенті

Бартоломе Митре Мартинес (26 маусым 1821 – 19 қаңтар 1906) – аргентиналық мемлекет қайраткері, әскери және қоғамдық қайраткер, жазушы. Ол 1862-1868 жылдары Аргентина президенті болды және біртұтас Аргентинаның тұңғыш президенті атанды. Митре жан-жақты мемлекет қайраткері, әскери саяхатшы, саясаткер, журналист, тарихшы, жазушы және ақын ретінде танымал. Ол Аргентинадағы либерализмді ең жақсы бейнелейтін тұлға болды, бірақ ол догматикалық емес, орташа және икемді либерал болды. 1831 жылы оның отбасы Уругвайға көшті. Ол әскери жолмен жүріп, 1839 жылы Монтевидео әскери мектебін артиллерияның екінші лейтенанты шенімен бітірді. Журналист ретінде оның жазбалары Фруктуосо Ривераны қолдады, ол 1846 жылы оны Уругвай армиясының подполковнигі етті. Кейін ол Колорадо партиясына қосылып, Банда Ориентал (Уругвай) аймағында бланколарға қарсы азамат соғысына қатысты. Колорадолармен тығыз байланысы оны Аргентинаның унитарио фракциясын қолдауға итермеледі, ол бір мезгілде уругвайлық бланколардың одақтасы болған Буэнос-Айрестегі росистік режимге қарсы күресті. 1862 жылдың қазан айында Митре республика президенті болып сайланды және ұлттық саяси біртүтасқа қол жеткізілді, содан кейін ішкі прогресс пен реформалар кезеңі басталды. Парагвай соғысы кезінде Митре бастапқыда одақтас күштердің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Митре 1870 жылы Оңтүстік Американың жетекші газеттерінің бірі – «La Nación» газетін құрды. Оның Автономиялық партияның үміткері Адольфо Алсинаға қарсылығы, оны жасырын Буэнос-Айрес сепаратисі деп есептегендіктен, Митрені президенттікке қайта үміткер болуға итермеледі, бірақ тәжірибелі Алсина оны 1816 жылы Аргентинаның тәуелсіздігі жарияланған шалғайдағы Тукуман провинциясынан шыққан орташа дәрежелі заңгер Николас Авельянедамен күреске шақырды. Сайлау коллегиясы 1874 жылдың 12 сәуірінде жиналды және Митреге Буэнос-Айреспен қоса үш провинцияны ғана берді. Митре қайтадан қаруға көтерілді. 12 қазанда Авельянеданың инаугурациясын болдырмау үшін ол канонерлік кемені ұрлады, бірақ жеңіліске ұшырады және президент Авельянеданың кешірімі ғана оның өмірін сақтап қалды. 1890 жылғы Парк революциясынан кейін ол консервативті Ұлттық Автономиялық партиясымен (ПАН) байланысын үзді және реформатор Леандро Алеммен бірге Азаматтық одақты құрды. Митренің биліктегі ПАН-мен келісімге қол жеткізуге тырысуы 1891 жылы Азаматтық одақтың жарылуына әкелді, оның нәтижесінде Митре Ұлттық Азаматтық одақты, ал Алем Радикалды Азаматтық одақты (Аргентинадағы ең көне партия) құрды. Ол өмірінің соңғы жылдарында көп уақытын жазуға арнады. Оның кейбір сыншыларының пікірінше, тарихшы ретінде Митре күмәнді шешімдер қабылдады, көбінесе өз жазбаларында маңызды құжаттар мен оқиғаларды әдейі назардан тыс қалдырды. Бұл оның шәкірті Адольфо Салдиастың одан алыстауына және болашақ ревизионист тарихшылар, мысалы Хосе Мария Розаның оның еңбегінің дұрыстығына күмән келтіруіне себеп болды. Ол сондай-ақ поэзия мен көркем әдебиет жазды («Soledad: novela original») және Дантенің «La divina commedia» («Құдайлық комедиясы») шығармасын испан тіліне аударды. Ол Маргарита Абелла Каприлдің атасы болды. XIX ғасырдағы көптеген аргентиналықтар сияқты, ол қоғамдық өмірдегі белгілі тұлға болды және масондыққа мүше болды.

Өлім және мұра

Бартоломе Митр 1906 жылы асқазан-ішек ауруынан қайтыс болды. Оның қайтысына дейін ешқашан көрілмеген көпшілік аза тұтып, үйінен Ла Реколета зиратына дейінгі жерлеу процессиясын сүйемелдеді. Ол зиялы адам ретінде өлеңдер, пьесалар, көптеген газет мақалалары жазды, өрнекті өмірбаяндарымен тарихи ғылымды нығайтты, классикалық туындыларды аударды және құйынтқан сөздер айтты. Митр 1906 жылы қайтыс болғанға дейін саясат және мәдениеттегі жетекші тұлға болды. Ол Уақытша Губернатор, Уақытша Президент, ал 1862 жылдан бастап толыққанды Президент және Бас қолбасшы болды. Дегенмен, оның достары соңғы кезде оған үй сатып алу үшін ақша жинады – мұндай құрмет оған және басқаларға да көрсетілген жоғары баға. Роберт Эвретт былай деп жазды: [Митр] өмірінде ондаған қарапайым адамның өмірін толтырарлықтай көптеген істер жасады, тіпті оның денсаулығы ешқашан мықты болмағандығына қарамастан. Ол солдат, мемлекет қайраткері, саяси насихатшы, Аргентина Республикасының тұңғыш Президенті, шешен, тарихшы, журналист, газет редакторы және баспагер, сондай-ақ ақын, аудармашы және сыншы болды; және осы қызметтердің әрқайсысында ол талмайтын энергиямен еңбек етті.