Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс философы (1852–1933)
German philosopher (1852–1933)
Өмірбаян
Вайхингер Германияның Вюртемберг штатындағы Нехрен қаласында дүниеге келіп, Тюбингенге жақын жерде өсті, және ол өзінің "діни тұрғыдан өте қатаң атмосферада" тәрбиеленгенін айтты. Шығармасының ағылшын тіліндегі басылымының кіріспесінде Вайхингер өзінің ойдан шығарылғандық принципін былай түсіндірді: "Теориялық тұрғыдан жалған немесе дұрыс еместігі, осымен жалғандығы мойындалған идея, осы себепті практикалық тұрғыдан құнды емес және пайдасыз емес; себебі мұндай идея, теориялық жарамсыздығына қарамастан, зор практикалық маңызға ие болуы мүмкін". Дегенмен, Вайхингер осы мағынадағы ойдан шығарылған нәрселерді тек "жартылай ойдан шығарылған немесе аралық ойдан шығарылған" деп санайды. Керісінше, "нағыз ойдан шығарылғандар" – бұл "шындыққа ғана қарсы емес, сонымен қатар өзіне-өзі қайшы келетін нәрселер; мысалы, атом тұжырымы немесе 'Ding an sich' ". Алайда, екі түр "бір-бірінен айқын түрде бөлінбеген, бірақ аралық байланыс арқылы ұласады. Ой шындықтан шамалы ауытқулармен басталады (жартылай ойдан шығарылған), содан кейін, батылданып, фактілерге ғана емес, сонымен қатар өзіне-өзі қайшы келетін конструкциялармен жұмыс істеуге дейін жетеді". Фрэнк Кермодтың "Аяқталу сезімі" (1967) атты еңбегі Вайхингерді баяндаудың пайдалы әдістемесі ретінде алғашқылардың бірі болып атады. Ол былай дейді: "Әдеби ойдан шығарылғандар Вайхингердің 'әдейі жалған' санатына жатады. Олар, гипотезалар сияқты, дәлелдеуге немесе жоққа шығаруға жатпайды, тек операциялық тиімділігін жоғалтса, назардан тыс қалады". Кейін Джеймс Хиллман Вайхингер мен Адлердің психологиялық фантастика бойынша жұмыстарын өзінің "Емдеуші фантастика" еңбегіндегі басты тақырыпқа айналдырды, онда ол невроз бен ақылсыздықпен "мәнімізді түсінуге емес, сөздерді әдемілеп түсінуге" бейімділікті анықтау үшін ең қолжетімді мысалдарының бірін келтіреді.
Vaihinger was born in Nehren, Württemberg, Germany, near Tübingen, and raised in what he described as a "very religious atmosphere". In the preface to the English edition of his work, Vaihinger expressed his principle of fictionalism: "An idea whose theoretical untruth or incorrectness, and therewith its falsity, is admitted, is not for that reason practically valueless and useless; for such an idea, in spite of its theoretical nullity[,] may have great practical importance." Fictions in this sense, however, Vaihinger considers to be only "half fictions or semi fictions". Rather, "real fictions" are those that "are not only in contradiction with reality but self contradictory in themselves; the concept of the atom, for example, or the 'Ding an sich'." However, the two types "are not sharply divided from one another but are connected by transitions. Thought begins with slight initial deviations from reality (half fictions), and, becoming bolder and bolder, ends by operating with constructs that are not only opposed to the facts but are self contradictory." Frank Kermode's The Sense of an Ending (1967) was an early mention of Vaihinger as a useful methodologist of narrativity. He says that "literary fictions belong to Vaihinger’s category of 'the consciously false.' They are not subject, like hypotheses, to proof or disconfirmation, only, if they come to lose their operational effectiveness, to neglect." Later, James Hillman developed both Vaihinger and Adler's work with psychological fictions into a core theme of his work Healing Fiction in which he makes one of his more accessible cases for identifying the tendency to literalize, rather than "see through our meanings", with neurosis and madness.
Сыншылдық қабылдау және мұра
Өзінің өмірінде Вайхингердің еңбектері Германияда да, шетелде де, әсіресе Америкада жақсы қабылданды. 1924 жылы оның "Егерде" философиясы ағылшын тілінде жарық көрген кезде 1911 жылғы түпнұсқа кітап алтыншы басылымда болды. Бірақ американдық журналист Менкен кітапты қатты сынап, оны барлық қолданыстағы жүйелерге қатысты маңызсыз "түсіндірме" деп есептеді. Вайхингерді логикалық позитивистер де сынады, олар оның еңбегіне "құрғақ және кемсітетін сілтемелер" жасады. Оның қайтысынан кейін және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ой-сананың күрт өзгеруінен соң, философтар Вайхингердің еңбегіне аз назар бөлді. Америкалық философ Артур Файн Вайхингерді қайта қарастырып, оның "20-ғасырдың ең көрнекті модельдеу философиясының авторы" екенін тоғыстырды.
During his own lifetime Vaihinger's works were generally well received both in Germany and abroad, especially in America. When, in 1924, his Philosophy of As If was published in English, the original 1911 book was already in its sixth edition. However, the American journalist Mencken was scathing in his criticism of the book, which he dismissed as an unimportant "foot note to all existing systems". Vaihinger was also criticised by the Logical positivists who made "curt and disparaging references" to his work. After his death, and the intellectual sea change that followed the Second World War, Vaihinger's work received little attention from philosophers. A reappraisal of Vaihinger by the American philosopher Arthur Fine concluded that Vaihinger was actually the "preeminent twentieth century philosopher of modeling".