Кіріспе

Мьянма аймағы Сагаинг аймағы (,; бұрынғы Сагаинг бөлімі) – Мьянманың солтүстік-батыс бөлігінде 21° 30' солтүстік ендік және 94° 97' шығыс бойлық аралығында орналасқан әкімшілік аймақ. Солтүстікте Үндістанның Нагаланд, Манипур және Аруначал-Прадеш штаттарымен, шығыста Качин, Шан штаттары және Мандалай аймағымен, оңтүстікте Мандалай және Магвей аймақтарымен шектеседі. Айярвади өзені оның шығыс және оңтүстік шекарасының көп бөлігін құрайды, ал батысында Чин штаты және Үндістан орналасқан. Аймақтың ауданы 1996 жылы 5,3 миллионнан астам халқы болса, 2012 жылы 6,6 миллион адамды құрады. 2012 жылы қалалық халқы 1 230 000 адамды, ал ауылдық халқы 5 360 000 адамды құрады. Сагаинг аймағының астанасы және ең ірі қаласы – Монья.

0 - 1200 ж.

Пюйлер біздің заманымыздың бірінші ғасырында Сагаинг аймағын қоныстандырған алғашқы халық болды. Бирмалықтар жоғарғы Мьянмаға біздің заманымыздың тоғызыншы ғасырында көшіп келді. Бұл аймақ XI ғасырдың ортасында Паган патшалығының құрамына енді, сол кезде патша Анаврахта (1044–1077 жылдары билеген) қазіргі Мьянма аумағын қамтитын Паган империясын құрды.

1287 - 1900 жылдар

1287 жылы Паган құлағаннан кейін Жоғарғы Мьянманың солтүстік-батыс бөліктері Бурмалықтанған Шан патшалары билеген Сагаинг патшалығына (1315–1364) қарады. 1364 жылдан 1555 жылға дейін бұл аймақты Ава патшалары, ал 1555 жылдан 1752 жылға дейін Таунгу патшалары басқарды. Король Алангпая Шюбода құрған Конбаунг әулеті (1752–1885) 1885 жылы Ұлыбританияның Жоғарғы Бирманы жаулап алуына дейін соңғы Бирма әулеті болды. 1948 жылғы қаңтарда Мьянма тәуелсіздік алғаннан кейін аймақ Сагаинг облысы болып өзгерді. 2021 жылғы Мьянмадағы төңкерістен кейін Бамар халқының бір бөлігі болып табылатын Сагаинг аймағы әскери билікке қарсы күрестің басты ортасы болды. Мьянма қарулы күштері қарсылықты басу және жергілікті тұрғындарды қорқыту мақсатымен бүкіл аймақта ірі әскери операциялар жүргізді. Сагаинг аймағы содан бері әскери күштер жасаған бірнеше ірі қырғындардың ошағына айналды, оның ішінде 2022 жылғы Лет Йет Коне қырғыны және 2023 жылғы Тар Таинг қырғыны.

Көлік

Мьянманың Иравади және Чиндуин екі ірі өзенімен шектелген Сагаин аймағының көп бөлігі нашар күйдегі жолдар мен теміржолға тәуелді, ал өзен көлігі адамдар мен жүктерді тасымалдаудың әдеттегі тәсілі болып табылады.

Экономика

Ауыл шаруашылығы – басты кәсіп. Күріш – жетекші дақыл, ол егістік жердің көп бөлігін алып жатыр. Басқа дақылдар: бидай, сусамыр, жер жаңғағы, бұршақ, мақта және темекі. Аймақ Үндістанға жақын болғандықтан, Үндістанмен экспорт-импорт бизнесіне тәуелді. Мьянма үшін бұл – Үндістанға қақпа. Сагаинг Мьянманың бидай өндірісінде жетекші, елдің жалпы өнімінің 80% астамын құрайды. Маңызды минералдар: алтын, көмір, тұз және мұнайдың шағын көлемі. Өнеркәсіпке тоқыма, мыс өңдеу, алтын балқыту және дизель қозғалтқыш зауыты кіреді. Аймақта көптеген күріш тартатын, тамақ майын өндіретін, ағаш кесетін, мақта тартатын және механикалық тоқыма фабрикалары бар. Жергілікті өнеркәсіпке топырақ ыдыстар, күміс бұйымдар, қоладан жасалған заттар, темір бұйымдар және лактан жасалған бұйымдар жатады. Чиндуин өзені бойындағы ылғалды жоғарғы аймақтарда орман шаруашылығы маңызды, мұнда тик және басқа да қатты ағаштар өндіріледі. Елдің басқа аймақтарындағыдай, орманды қайта өсіру тұрақты орман шаруашылығын сақтау үшін жеткілікті тиімді емес. 2021 жылғы Мьянмадағы төңкерістен кейін Сагаинг аймағында, әсіресе Кани, Инмабин, Кантбалу, Индав және Банмаук қалаларында тик және тамал ағаштарының заңсыз кесілуі күрт өсті. Бірма әскері де, қарсылық көрсеткен топтар да заңсыз ағаш кесуден пайда тапты.