Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мьянманың бірінші деңгейдегі әкімшілік-саяси бөлімшелері
First level political subdivisions of Myanmar
Мьянма 21 әкімшілік аймаққа бөлінеді, олардың ішінде жеті облыс, жеті штат, бір одақ аумағы, бір өзін-өзі басқару аймағы және бес өзін-өзі басқару аймағы бар.
Myanmar is divided into 21 administrative divisions, which include seven regions, seven states, one union territory, one self administered division, and five self administered zones.
Өңірлер, штаттар және одақ аумақтары
Ту атауы Бірма астанасы ISO Аймағы Халқы (2014) Ауданы (км²) Айярвади облысы Патеин MM 07 Оңтүстік 6,184,829 35,031.8 Баго облысы Баго MM 02 Оңтүстік, Орталық 4,867,373 39,402.3 Чин штаты Хака MM 14 Солтүстік, Батыс 478,801 36,018.8 Качин штаты Миткина MM 11 Солтүстік 1,689,441 89,041.8 Каях штаты Лоикау MM 12 Шығыс 286,627 11,731.5 Каин штаты Хпаан MM 13 Оңтүстік, Шығыс 1,574,079 30,383 Магвей облысы Магве MM 03 Орталық 3,917,055 44,820.6 Мандалай облысы Мандалай MM 04 Орталық 6,165,723 37,945.6 Мон штаты Моуламийн MM 15 Оңтүстік 2,054,393 12,296.6 Найпидо Одақтық аумақ Найпидо MM 18 Орталық 1,160,242 7,054 Рахин штаты Ситтве MM 16 Батыс 3,188,807 36,778.0 Сагаинг облысы Моньюа MM 01 Солтүстік, Батыс 5,325,347 93,704.8 Шан штаты Таунгьи MM 17 Солтүстік, Шығыс 5,824,432 155,801.3 Танинтари облысы Давей MM 05 Оңтүстік 1,408,401 44,344.9 Янгон облысы Янгон MM 06 Орталық 7,360,703 10,276.7
FlagNameBurmeseCapitalISORegionPop. (2014)Area(km2) Ayeyarwady Region Pathein MM 07 South 6,184,829 35,031.8 Bago Region Bago MM 02 South, Central 4,867,373 39,402.3 Chin State Hakha MM 14 North, West 478,801 36,018.8 Kachin State Myitkyina MM 11 North 1,689,441 89,041.8 Kayah State Loikaw MM 12 East 286,627 11,731.5 Kayin State Hpa an MM 13 South, East 1,574,079 30,383 Magway Region Magwe MM 03 Central 3,917,055 44,820.6 Mandalay Region Mandalay MM 04 Central 6,165,723 37,945.6 Mon State Mawlamyine MM 15 South 2,054,393 12,296.6 Naypyidaw Union Territory Naypyidaw MM 18 Central 1,160,242 7,054 Rakhine State Sittwe MM 16 West 3,188,807 36,778.0 Sagaing Region Monywa MM 01 North, West 5,325,347 93,704.8 Shan State Taunggyi MM 17 North, East 5,824,432 155,801.3 Tanintharyi Region Dawei MM 05 South 1,408,401 44,344.9 Yangon Region Yangon MM 06 Central 7,360,703 10,276.7
Әкімшілік жүйе
2008 жылы қабылданған жаңа Конституцияда мемлекеттердің, аймақтардың және өздік басқару органдарының әкімшілік құрылымы баяндалған.
The administrative structure of the states, regions and self administering bodies is outlined in the new constitution adopted in 2008.
Өңірлер мен мемлекеттер
Әрбір штат немесе аймақта атқару билігі аймақтық немесе мемлекеттік үкіметке жүктеледі, ол бас министрден, басқа министрлерден және бас адвокаттан құралады. Президент аймақтық немесе мемлекеттік заң шығарушы орган ұсынған білікті кандидаттар тізімінен бас министрді тағайындайды; аймақтық немесе мемлекеттік заң шығарушы орган, егер ол конституциялық талаптарға сай емес екенін дәлелдей алмаса, Президенттің таңдауын бекітуге міндетті.
Executive authority is held in each state or region by a Regional or State Government consisting of a Chief Minister, other ministers and an Advocate General. The President appoints the Chief Minister from a list of qualified candidates in the regional or state legislature; the regional or state legislature must approve the President's choice unless they can prove that he or she does not meet the constitutional qualifications.
Найпидау Одақ аумағы
Конституцияда Найпидау Президенттің тікелей басқаруындағы Одақ территориясы болып табылады деп көрсетілген. Күнделікті жұмыстарды Президенттің өкілі ретінде Нейпидау Кеңесі, төрағасы басшылығымен жүзеге асырады. Нейпидау Кеңесінің төрағасы мен мүшелері Президент тарапынан тағайындалады және олардың құрамында азаматтық емес және Қарулы Күштердің өкілдері болады.
The constitution states that Naypyidaw shall be a Union Territory under the direct administration of the President. Day to day functions would be carried out on the President's behalf by the Naypyidaw Council led by a Chairperson. The Chairperson and members of the Naypyidaw Council are appointed by the President and shall include civilians and representatives of the Armed Forces.
Аудандар мен қалалар
Аудандар – Мьянманың екінші деңгейдегі әкімшілік бөліністері. Көбінесе ауданның сол аттас халқы шоғырланған орталығының атымен аталады. Шань штатында Өзін-өзі басқару аймақтары мен бөлімшелерін есептемегенде, ең көп аудан бар. Нейпидо және Мон штаттарында ең азы – бар болғаны 2 аудан. Ауданның рөлі көбінесе бақылаушы болып табылады, себебі 330 қалашық жергілікті басқарудың негізгі әкімшілік бірлігі болып табылады және Мьянманың барлық аумағын қамтитын әкімшілік бөліністің жалғыз түрі. Ауданды аудан әкімшісі, ал қалашықты қалашық әкімшісі басқарады. Екеуі де Ішкі істер министрлігінің (ІІМ) Бас әкімшілік департаменті (ЖӘД) арқылы тағайындалатын мемлекеттік қызметкерлер. 2008 жылғы Конституцияға сәйкес, Ішкі істер министрін әскерилер тағайындайды. Жергілікті басқару қызметтерінің көп бөлігі қалашық деңгейінде ұсынылады, ал аудан деңгейінде қызметтер шектеулі. Қалашық әкімшісі – үкіметпен байланыс жасаудың басты тірегі және мемлекет немесе аймақ үкіметінің өкілі ретінде қызмет етеді, мемлекет немесе аймақ атынан функцияларды орындайды. Көптеген, бірақ барлық қалашықтарда субқалалар бар. Олардың құрылуына түрлі себептер болуы мүмкін, мысалы, аумағы үлкен қалашықтар, табиғи кедергілері бар қалашықтар немесе халқы тең емес бөлінген қалашықтар. Бұл субқалалар ресми емес, бірақ қалашық әкімшілігі мен ұлттық министрліктер деректерді жинау және әкімшілік жұмысты жеңілдету үшін оларды пайдалана алады.
Districts are the second order divisions of Myanmar and are often named after a population center within the district of the same name. Shan State has the most districts, even excluding Self Administered Zones and Divisions. Naypyidaw Union Territory and Mon State have the least with just 2 districts. The District's role is more supervisory as the 330 townships are the basic administrative unit of local governance and are the only type of administrative division that covers the entirety of Myanmar. A District is led by a District Administrator and a Township is administered by a Township Administrator. Both are appointed civil servants through the General Administration Department (GAD) of the Ministry of Home Affairs (MOHA). The Minister of Home Affairs is to be appointed by the military according to the 2008 constitution. Most local governance services are offered at the Township level; few services are offered at the District level. The Township Administrator is the key focal point for most interactions with the government and the Township Administrator serves as a representative of the State or Region government and executes functions on behalf of the State or Region. Subtownships exist for many but not all townships. They can be created for many reasons including, townships with large areas, townships with a large natural barrier or townships with a lopsided population distribution. These subtownships are unofficial, but can be used by the Township administration and national ministries for data collection and administrative ease.
Аудандық, ауылдық округтер мен муниципалитеттер
Әкімшілік басқарудың төртінші және ең төменгі деңгейі – қалалық жерлер үшін аудан, ал ауылдық жерлер үшін ауылдық округ. Кейбір қалашықтарда ешқандай ауданның немесе ауылдық округтің құрамына кірмейтін аумақтар болады. Ауылдық округтерде 8 жеке ауылға дейін болуы мүмкін. Көптеген қалашықтарда кем дегенде бір аудан/қала болады және әдетте олар халқы көп шоғырланған орталықтың атымен аталады. 2012 және 2013 жылдардағы реформалардан кейін, аудан және ауылдық округ әкімшілері әдетте сайланады, бірақ тағайындалған қалашық әкімшісіне есеп береді. Аудан әкімдері мен ауылдық округ әкімшілері (оларды жай ғана ауыл әкімшілері деп те атайды) 100 үй шаруашылығы басшысы және 10 үй шаруашылығы басшысымен қолдалады, олар бірлесіп аймақ басшылары деп аталады. Мьянмадағы көптеген қалалар, мысалы Патейн, бір қалашықтың ішінде орналасқан. Кейбір жағдайларда, қалашықтың ауылдық бөліктері жартылай тәуелсіз түрде, кіші қалашықтар ретінде басқарылуы мүмкін. Мандалай сияқты ірі қалаларда муниципалитет функционалдық тұрғыдан аудандық деңгейде басқарылуы мүмкін, ал қалашықтар қаланың ішкі бөлімдері ретінде іс жүзінде әрекет етеді. Янгонда Янгон қалалық даму комитетінің әкімшілік құзыреті 33 қалашық және Янгон облысының барлық 4 ауданында қамтиды.
The fourth and lowest level of administration is the ward for urban areas and village tract for rural areas. Some townships include areas not part of any ward or village tract. Village Tracts may contain up to 8 distinct villages. Most townships contain at least one ward/town, and are usually named after the population center. As of reforms in 2012 and 2013, Ward and Village Tract administrators are now typically elected, but report to the appointed Township Administrator. Ward Administrators and Village Tract Administrators (also called just Village Administrators) are supported by 100 household heads and 10 household heads who are collectively called area leaders. Most cities in Myanmar are contained within one township like Pathein. In some cases, the rural portions of the township may be administered semi independently as sub townships. In larger cities, like Mandalay, the municipality may be functionally administered at a district level with townships acting de facto as subdivisions of a city. In Yangon, the administrative jurisdiction of the Yangon City Development Committee overlap across 33 townships and all 4 of Yangon Region's districts.
Британ отарлауы
1900 жылы Бірма Британдық Үндістанның провинциясы болып табылды және екі бөлімшеге бөлінді: Төменгі Бірма, оның астанасы Рангун, төрт облыстан (Аракан, Иравади, Пегу, Тенэссерим) тұратын, және Жоғарғы Бірма, оның астанасы Мандалай, алты облыстан (Мейктила, Минбу, Сагаинг, Солтүстік Біріккен Шан штаттары және Оңтүстік Біріккен Шан штаттары) тұратын. 1922 жылдың 10 қазанында Баулеке, Кантаравади және Кьебоги Каренни штаттары Біріккен Шан штаттарының құрамына кірді. 1940 жылы Минбу облысының атауы Магве болып өзгертілді, ал Мейктила облысы Мандалай ауданының құрамына енді.
In 1900, Burma was a province of British India, and was divided into two subdivisions: Lower Burma, whose capital was Rangoon with four divisions (Arakan, Irrawaddy, Pegu, Tenasserim), and Upper Burma, whose capital was Mandalay with six divisions (Meiktila, Minbu, Sagaing, North Federated Shan States and South Federated Shan States). On 10 October 1922, the Karenni States of Bawlake, Kantarawaddy, and Kyebogyi became a part of the Federated Shan States. In 1940, Minbu division's name was changed to Magwe, and Meiktila Divisions became part of Mandalay District.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
Тәуелсіздік алғаннан кейін, 1948 жылдың 4 қаңтарында Чин таулары аймағы Аракан дивизионынан бөлініп, Чин арнайы дивизионын құрды, ал Качин штаты Мандалай дивизионының Миткина және Бамо аудандарынан бөлініп құрылды. Карен штаты Тенэссерим дивизионының Амхерст, Татон және Тунгу аудандарынан құрылды. Каренни штаты Біріккен Шань штаттарынан бөлінді, ал Шань штаты Біріккен Шань штаттары мен Ва штаттарының бірігуі арқылы құрылды. 1952 жылы Каренни штаты Кая штаты деп аталды. 1964 жылы Рангун дивизионы Пегу дивизионынан бөлінді, оның астанасы Пегуға көшірілді. Сонымен қатар, Карен штаты Каутулей штаты деп қайта аталды. 1972 жылы Хантауди және Хмауби аудандары Рангун дивизионының құзыретіне берілді. 1974 жылы Не Вин конституцияны енгізгеннен кейін Чин арнайы дивизионы штатқа айналды және оның астанасы Фаламнан Хаққа көшірілді. Каутулей штатының атауы Карен штаты болып қайта өзгертілді. Мон штаты Тенэссерим және Пегу дивизияларының бір бөлігінен құрылды. Мон штатының астанасы Мулмейн, ал Тенэссерим дивизиясының астанасы Тавой болды. Сонымен қатар, Рахин дивизионына штат мәртебесі берілді. 1989 жылы әскери хунта төңкерісінен кейін, Бирмадағы көптеген дивизиялардың аттары ағылшын тілінде бірма тіліндегі айтылуына сәйкес өзгертілді. 1995 жылдан кейін Качин штатында Мохнинь ауданы Качин Тәуелсіздік Армиясымен жасалған бейбіт келісімнің аясында Миткина ауданынан құрылды.
Upon independence, on 4 January 1948, the Chin Hills area was split from Arakan Division to form Chin Special Division, and Kachin State was formed by carving out the Myitkyina and Bhamo districts of Mandalay Division. Karen State was also created from Amherst, Thaton, and Toungoo Districts of Tenasserim Division. Karenni State was separated from the Federated Shan States, and Shan State was formed by merging the Federated Shan States and the Wa States. In 1952, Karenni State was renamed Kayah State. In 1964, Rangoon Division was separated from Pegu Division, whose capital shifted to Pegu. In addition, Karen State was renamed Kawthoolei State. In 1972, the Hanthawaddy and Hmawbi districts were moved under Rangoon Division's juridstiction. In 1974, after Ne Win introduced a constitution, Chin Special Division became a state, and its capital moved from Falam to Hakha. Kawthoolei State's name was reverted to Karen State. Mon State was created out of portions of Tenasserim Division and Pegu Division. Mon State's capital became Moulmein, and Tenasserim Division's became Tavoy. In addition, Rakhine Division was granted statehood. In 1989, after the coup d'état by the military junta, the names of many divisions in Burma were altered in English to reflect Burmese pronunciations. After 1995, in Kachin State Mohnyin District was created out of Myitkyina District as part of the peace agreement with the Kachin Independence Army.