Кіріспе

Британдық төрт моторлы ауыр бомбалаушы 1945–1963 жылдар аралығында қолданылды. Авро Type 694 Lincoln – британдық төрт моторлы ауыр бомбалаушы, ол алғаш рет 1944 жылдың 9 маусымында ұшты. Avro Lancaster-тан дамытылған алғашқы Lincoln нұсқалары бастапқыда Lancaster IV және V деп аталды; кейін олар Lincoln I және II деп қайта аталды. Бұл Корольдік әуе күштерінде (RAF) пайдаланылған соңғы поршеньді бомбалаушы болды. Lincoln 1945 жылдың тамыз айында операциялық мәртебеге ие болды. Ол бастапқыда Тайгер күшінің құрамындағы бөлімдерге бекітілген, бұл күш Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Жапонияға қарсы науқанда рөл атқаруы тиіс болған, бірақ соғыс Линкольннің қатысуына дейін аяқталды. Оның өндірісі жалғасты және 1940 жылдардың соңында RAF қызметінде Lancaster-ты толықтырып, бірте-бірте алмастырды. Lincoln 1950 жылдары операцияларға жұмылдырылды. RAF эскадрильялары Кениядағы Мау Мау көтерілісі кезінде партизандық күштермен күресті; RAF және Австралия Корольдік әуе күштері (RAAF) Малайядағы төтенше жағдай кезінде де Lincoln-ды пайдаланды. Бұл тип RAF, RAAF және Аргентина Әуе күштерінде бейбіт уақытта да кеңінен қолданылды. Lincoln ұшақтары азаматтық авиацияда, соның ішінде авиациялық қозғалтқыштарды зерттеу үшін әуедегі сынақ платформасы ретінде де пайдаланылды. RAF қызметінде Lincoln реактивтік қозғалтқыштармен жабдықталған жаңа буын бомбалаушылармен алмастырылды. 1967 жылы Аргентинадағы соңғы Lincoln бомбалаушылары қызметтен шығарылды.

Шығу тегі

Avro Lincoln Рой Чадвик жасаған жобаның негізінде құрылды. Бұл бұрынғы Lancaster бомбалаушысының жетілдірілген нұсқасы болып табылады және B.14/43 спецификациясының талаптарына сәйкес жасалған. Бастапқыда Lancaster IV және Lancaster V деп аталған, бұл ұшақ Lancaster-қа ұқсас болғанымен, көптеген жақсартуларға ие болды, соның ішінде күштірек, ұзындығы артық, жоғары қанат коэффициентімен (10.30, бұрынғы 8.02-ге қарсы) қанаттар, сондай-ақ Universal Power Plant (UPP) орнатуларында орналасқан екі сатылы суперзарядталған Rolls Royce Merlin 85 қозғалтқыштары. Lancaster IV прототипі, кейіннен Lincoln I деп аталды, Манчестердегі Рингвей әуежайындағы Avro компаниясының эксперименталдық ұшу бөлімінде құрастырылды. Авиация авторы Кев Дельвтің сөзіне сүйенсек, Lincoln-ның дамуы салыстырмалы түрде тегіс жүргізілді. Прототиптің сынақтары оның жақсы ұшу сипаттамаларына ие екенін көрсетті. Рационализация процесінде «сапаға көбірек мән беру» қағидасы қабылданды, нәтижесінде жоспарланған міндеттерді орындау үшін аз, бірақ тиімді ұшақтарды пайдалануға басымдық берілді. Жаңа ұшақ түрлерін пайдаланудың шұғылдығы болмаса да, осы қағидаға сәйкес келетін жабдықтарды сатып алу шектеулі түрде жалғасты. RAF-тан уақытша алынған екі қосымша Lincoln (Mk I және Mk II) ұшақтарымен бірге, RCAF соғыстан кейінгі кезеңде оны қысқа мерзімге бағалады. Lancaster V/Lincoln II негізгі айырмашылығы Merlin 68A қозғалтқыштарымен жабдықталғандығында болды. Lincoln-ның жасалуына дейін, Австралия үкіметі әуе кемелерін өндіру департаментіне (DAP), кейіннен Үкіметтік әуе кемелері зауытына (GAF) Lancaster Mk III-ті құрастыру жоспарларын әзірлеген болатын. Алайда, Consolidated Liberator ұшақтарын ауыстыру үшін Lincoln I нұсқасын өндіруге шешім қабылданды, ол Lincoln Mk 30 деп аталды. Бұл модель 1946-1949 жылдары өндірілді және Австралияда құрастырылған ең үлкен ұшақ болып табылады. RAAF 85 Mk 30 Lincoln ұшағына тапсырыс берді, бірақ тек 73-і ғана өндірілді. Алғашқы бес австралиялық үлгі (A73–1 дейін A73–5) Фишерманс Бендте импортталған британдық компоненттерді пайдалана отырып құрастырылды. 1946 жылдың 17 наурызында A73 1 алғашқы ұшуын жасады, ал толық австралиялық Lincoln, A73 6, 1946 жылдың қараша айында ресми түрде тапсырылды. Mk 30 бастапқыда төрт Merlin 85 қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ кейіннен екі сыртқы Merlin 66 және екі ішкі Merlin 85 қозғалтқыштарына алмастырылды. Одан әрі жетілдірілген, Lincoln Mk 30A деп аталған нұсқада төрт Merlin 102 қозғалтқышы орнатылды. 1950 жылдары RAAF Mk 30 ұшақтарының бір бөлігін су астына қарсы соғыс (ASW) миссияларын орындау үшін кеңейтілген модификациядан өткізіп, оларды Lincoln GR.Mk 31 деп атады. Бұл ұшақтарда акустикалық су асты кемелерін анықтау құралдарын және операторларын орналастыру үшін 2 метрге ұзартылған мұрын, 13 сағаттық ұшуға мүмкіндік беретін үлкен жанармай бактері және торпедаларды орналастыруға бейімделген бомбалық бөлімше болды. Ұшқыштардың пікірінше, Lincoln Mk 31 ұшағын түнде қону қиын болды, себебі ұшақта дөңгелек шасси болды және ұзын мұрын ұшқыштың ұшу-қону жолағын көруіне кедергі келтірді. 1952 жылы 18 ұшақ осы стандартқа сәйкес қайта жаңартылып, жаңа сериялық нөмірлер алды. Lincoln ұшағынан басқа да түрлері жасалды. RAF және Оңтүстік Африка Әуе күштері (SAAF) үшін арнайы теңіздік патрульдік ұшақ, Avro Shackleton әзірленді. Сонымен қатар, Avro Lincoln-ның қанаттары сияқты элементтерін пайдалана отырып, жолаушылар тасымалы үшін Tudor деп аталатын коммерциялық ұшақты жасауды шешті, сондай-ақ қысыммен жабдықталған фюзеляж сияқты жаңа элементтерді де енгізді.

Корольдік әуе күштері

1945 жылы RAF алғашқы Lincoln ұшағын алды, ол Линкольнширдегі RAF East Kirkby базасында орналасқан No. 57 эскадрильясына жеткізілді. 1945 жылдың тамызында No. 75 (Жаңа Зеландия) эскадрильясы Линкольнширдегі Spilsby қаласындағы RAF әуежайында Lincoln ұшақтарымен қайта жабдықтауға кірісті. Алайда, No. 75 (NZ) эскадрильясы жеңіс күніне дейін үш ғана ұшақ алды және одан кейін жақын арада таратылды. 1955 жылдың соңына дейін No 7, 83 және 97 эскадрильяларында шағын саны қолданыста болды, содан кейін бұл тип V бомбалаушыларының біріншісімен алмастырылды. 1950 жылдары RAF Lincoln ұшақтары Кенияда Мау Мау көтерілісшілеріне қарсы операцияларға қатысты. Бұл операция кезінде олар Eastleigh-ден жұмыс істеді. Lincoln Малайзиядағы төтенше жағдай кезінде Малайзия Коммунистік партиясына жақын көтерілісшілерге қарсы қолданылды. Малайяда RAF Lincoln ұшақтары Changi және Tengah әуе базаларынан жұмыс істеді. 7 жарым жылдық қызметі барысында 3000-нан астам ұшу жасалды, оның ішінде жарты миллион фунт салмақтағы бомбалар тасталды, бұл Малайядағы төтенше жағдай кезінде тасталған бомбалардың жалпы салмағының 85 пайызын құрады. Осы оқиғада жеті экипаж мүшесі қаза тапты. 1955 жылдың қарашасында No. 7 эскадрилья RAF-тың төрт Lincoln ұшағы Орта Шығыстағы британдық аумақтардағы міндеттерді орындау үшін жіберілді. Бахрейнде олар сол кездегі Trucial States мемлекеттерінің шекарасын қарауылдады. 1955 жылдың желтоқсанында No. 7 эскадрилья таратылған кезде төрт ұшақ пен экипаж No. 1426 Flight RAF құрамына кірді, ол ресми түрде фотосуретпен барлау бөлімі болып табылды. Кейіннен ол Аденге жіберілді, Адендегі төтенше жағдайға дейін патрульдік іс-шаралар жүргізді. RAF Lincoln ұшақтарының тозуға байланысты жарамсыз болуымен, олар реактивті ұшақтармен алмастырылды. Бомбалаушылар командасының Lincoln ұшақтары 1950 жылдардың ортасынан бастап тоқтатылды және 1963 жылға қарай реактивті бомбалаушылармен толықтай алмастырылды. RAF қызметіндегі соңғы Lincoln ұшақтары No. 151 эскадрилья, Signals Command, RAF Watton, Norfolk базасындағы бес ұшақ болды, олар 1963 жылдың 12 наурызында зейнеткерлікке шықты. Lincoln ұшақтарын қабылдау Аргентинаға Оңтүстік Америкадағы ең қуатты бомбалау күшін сыйлады. Осы Lincoln ұшақтарының он сегізін жаңадан салды, ал он екісі бұрынғы RAF ұшақтарынан алынған. 1947 жылы бұл тип V әуе бригадасының I бомбалаушылар тобының құрамына енді. 1965 жылдың басында олардың он бірі пайдалануда болды, олардың көпшілігі келесі жылы зейнеткерлікке шықты. 1967 жылы Lincoln ұшақтарының соңғы үлгілері қызметтен шығарылды. Аргентиналық ұшақтар отандық көтерілісшілерге қарсы бомбалау миссияларында қолданылды. Lincoln ұшақтары 1951 жылдың қыркүйегінде жасалған әскери төңкеріс кезінде қолданылды, сондай-ақ 1955 жылғы Revolución Libertadora төңкерісі кезінде үкімет пен көтерілісші күштер екеуі де оны пайдаланды, нәтижесінде Аргентина президенті Хуан Перон қызметтен алынды. 1948 жылы бомбалаушы ұшақтарының бірі Авроға модификация жасау үшін RAF Langar әуежайына қайтарылды (Ноттингемшир), бұл оған Антарктиканы қолдау үшін ұшулар жасауға мүмкіндік берді. Осы өзгерістерге Lancastrian мұрыны мен құйрығының конустары, қосымша жанармай бактары және қару-жарақтарды алып тастау кірді, нәтижесінде бұл ұшақ алғашқы Avro Lincolnian атанды.

Әуе қозғалтқыштарын зерттеуде қолдану

Линкольн ұшақтары жиі жаңа реактивті қозғалтқыштарды сынау үшін пайдаланылды. RF403, RE339/G және SX972 Мерлин қозғалтқыштарының орнына екі Armstrong Siddeley Python турбовинтісімен ұшты және Blue Danube атом қаруының баллистикалық корпусын тастау сынақ бағдарламасында қолданылды. SX972 ұшағы Бристоль Proteus турбовинтілерімен ұшуға сәйкес жаңартылды. RA716/G ұшағында да Бристоль Тезеус турбовинтілері ұқсас орналасқан, ал кейіннен ол Rolls Royce Avon турбореактивті қозғалтқыштарымен де ұшты. Линкольн сынақ ұшағы RF530 өз Мерлин қозғалтқыштарын сақтап қалды, бірақ мұрнында Napier Naiad турбовинтісі орнатылды. Кейіннен ол азаматтық "B сыныбы" сынақ тіркеуі G 37 1-ге ие болды және 1956 жылғы Британдық ұшақ құрылысшылары қоғамының (SBAC) көрмесінде Rolls Royce Tyne қозғалтқышымен көрсетілді, төмен қабатта тек мұрындық Tyne қозғалтқышымен ұшып өтті, ал төрт Мерлин қозғалтқышы тоқтатылып, қанаттары бүгілді. SX973 ұшағы ұқсас орналасқан Napier Nomad дизель-турбоқосымша қондырғысына ие болды. RA643 ұшағы бомба бөлімінде Bristol Phoebus турбореактивті қозғалтқышымен, ал SX971 ұшағы құрсағында Rolls Royce Derwent форсажды турбореактивті қозғалтқышымен ұшты.