Антарктидадағы Фильхнер-Ронне мұз жалағы – 430,000 км² аумақты алып жатқан, жер бетіндегі екінші үлкен мұз жалағы. Мұздың қалыптасуы, айырылуы туралы ақпарат.
The Filchner–Ronne Ice Shelf or Ronne–Filchner Ice Shelf is an Antarctic ice shelf bordering the Weddell Sea.
Сипаттама
Фильхнер-Ронн мұздық шельфінің теңізге қараған жағы Беркнер аралымен шығыс (Филхнер) және үлкен батыс (Ронн) бөліктерге бөлінеді. Мұздық шельфтің жалпы ауданы шамамен 430 000 км², бұл Антарктидадағы (және Жердегі) екінші үлкен мұздық шельф, Росс мұздық шельфінен кейін. Ол ішкі мұздықтардың ағыны арқасында үнемі өсіп отырады. Кейде, мұзға түсетін кернеу күші мұздың беріктігін басып кеткенде, жарықтар пайда болады және мұздық шельфтен үлкен бөліктер бөлініп, мұз айсбергтері ретінде таралады. Бұл процесс «балдандыру» деп аталады. Ронн мұздық шельфі – Фильхнер-Ронн мұздық шельфінің үлкен және батыс бөлігі. Ол батысында Антарктика түбегінің (Грэм жері, Зумберг және Орвилл жағалауларымен) және Эллсворт жерімен шектеседі. 1947–1948 жылдары Антарктиканы зерттеу жөніндегі Ронн экспедициясының (RARE) жетекшісі, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің командирі Финн Ронне 1947 жылдың қараша және желтоқсан айларында екі әуе рейсі кезінде осы мұздық шельфтің солтүстік бөлігінің бойымен жолақты ашып, суретке түсірді. Ол оны «Ласситер мұздық шельфі» деп атады және оның оңтүстігінде жатқан жерді «Эдит Ронн жері» деп атады. 1957–1958 жылдары АҚШ-тың Элсворт станциясындағы Халықаралық геофизикалық жыл (IGY) тобы, қазір капитан Ронне басшылығында, мұздық шельф бұрынғы карталарда көрсетілгеннен үлкен екенін және оның оңтүстікке қарай созылып, «Эдит Ронн жерінің» көп бөлігін қамтығанын анықтады. Капитан Джеймс Ласситердің есімі Палмер жерінің жағалауына берілгендіктен, Антарктика атаулары жөніндегі консультативтік комитет (АҚШ ACAN) Ронне мұздық шельфінің алғашқы байқауы мен зерттелуіне байланысты осы үлкен мұздық шельфке Ронне мұздық шельфі деген атты бекітті. Сондықтан мұздық шельф Финн Ронненің әйелі Эдит Роннның құрметіне аталды, ол RARE экспедициясының мүшесі болған. Фильхнер мұздық шельфі – Фильхнер-Ронн мұздық шельфінің шығыс бөлігі. Ол батысында Беркнер аралымен және шығысында Коутс жерімен шектеседі. Бұл шельфтің шығыс бөлігін 1912 жылдың қаңтар-ақпанында Вильгельм Фильхнер басқарған неміс Антарктика экспедициясы ашқан. Фильхнер бұл нысанға Кайзер Вильгельмнің есімін берді, бірақ император оны ашқан адамның атымен атауды сұрады. Шельф негізінен Беркнер аралының шығысында орналасқан Слессор мұздығы, қалпына келтіру мұздығы және қолдау күштері мұздығымен қоректенеді. 2021 жылы Беркнер аралына жақын Фильхнер мұздық шельфінің батыс жиегінде, 1233 метр тереңдікте (872 метрі мұз), ашық судан 260 км қашықтықта тасқа жабысқан губкалар мен басқа да анықталмаған сүзіліп тіршілік ететін организмдер табылғаны хабарланды.
The seaward side of the Filchner–Ronne ice shelf is divided into Eastern (Filchner) and the larger Western (Ronne) sections by Berkner Island. The whole ice shelf covers some 430,000 km2, making it the second largest ice shelf in Antarctica (and on Earth), after the Ross Ice Shelf. It grows perpetually due to a flow of inland ice sheets. From time to time, when the shearing stresses exceed the strength of the ice, cracks form and large parts of the ice sheet separate from the ice shelf and float off and disperse as icebergs. This is known as calving. The Ronne ice shelf is the larger and western part of the Filchner–Ronne ice shelf. It is bounded on the west by the base of the Antarctic Peninsula (Graham Land with Zumberge Coast and Orville Coast) and Ellsworth Land. Commander Finn Ronne, USNR, leader of the Ronne Antarctic Research Expedition (RARE) in 1947–48, discovered and photographed a strip along the entire northern portion of this ice shelf in two aircraft flights in November and December 1947. He named it the "Lassiter Shelf Ice" and gave the name "Edith Ronne Land" to the land presumed to lie south of it. In 1957–58, the US IGY party at Ellsworth Station, under now Captain Ronne, determined that the ice shelf was larger than previously charted, that it extends southward to preempt most of "Edith Ronne Land". Inasmuch as Capt. James Lassiter's name has been assigned to a coast of Palmer Land, the Advisory Committee on Antarctic Names (US ACAN) approved the name Ronne Ice Shelf for this large ice shelf, on the basis of first sighting and exploration of the ice shelf by Ronne and parties under his leadership. The shelf is therefore named for Edith Ronne, the wife of Finn Ronne and RARE Expedition member. The Filchner ice shelf is the eastern part of the Filchner–Ronne ice shelf. It is bounded on the west by Berkner Island and on the east by Coats Land. The east part of this shelf was discovered in January–February 1912 by the German Antarctic Expedition under Wilhelm Filchner. Filchner named the feature for Kaiser Wilhelm, but the Emperor requested it be named for its discoverer. The shelf is nourished primarily by the Slessor Glacier, the Recovery Glacier, and the Support Force Glacier, all located east of Berkner Island. In 2021, sponges and other unidentified suspension feeders were reported to have been found growing on a boulder under the western margin of the Filchner ice shelf, close to Berkner Island, at a depth of 1,233 m (872 of which were ice), 260 km from open water.
Құралу (балшық)
1998 жылдың қазанында А 38 мұздығы Фильхнер-Ронне мұздық шельфінен бөлінді. Оның ауданы шамамен 150 км-ге 50 км-ге тең болды және Делавэр штатынан үлкен еді. Кейін ол үш бөлікке қайтадан жарылды. 2000 жылдың мамыр айында осы сияқты бөліну салдарынан 167 км-ге 32 км-ге дейінгі мұздық пайда болды, ол А 43 деп аталды. Осы мұздың ыдырауы 2006 жылдың қараша айында Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының жағалауынан бірнеше ірі мұздықтарды көруге себеп болды деп саналады. Жаңа Зеландияның құрлығынан мұздықтарды 1931 жылдан бері алғаш рет байқаған еді. Аралдың оңтүстік-шығыс жағалауында кішкентай мұз тауларының үлкен тобы (ең ірісі 1000 метрге жуық) көрінді, олардың бірі жағалауға настолько жақын келді ki, Дюнедин қаласының үстіндегі төбелерден көруге болады. Егер бұл шынымен де осы бөліністің қалдықтары болса, онда бес жарым жыл ішінде олар жер шарының жартысынан астамын айналып, солтүстікке және шығысқа қарай баяу қозғалды, шамамен 13 500 км сапар жасады. 2010 жылдың 12 және 13 қаңтарында Род-Айленд штатынан үлкенірек немесе Уэльстің жетіден бірі сияқты теңіз мұзының ауданы Ронне-Филхнер мұздық шельфінен бөлініп, көптеген кішігірім бөліктерге жарылды. NASA-ның Aqua және Terra спутниктеріндегі Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) осы оқиғаны фотосуреттер сериясы түрінде тіркеді. 2021 жылдың мамыр айында Айсберг А 76 мұздық шельфтің солтүстік-батыс бұрышынан бөлінді. Оның ауданы 4320 км² құрайды, бұл Майоркадан үлкен, сол жылы бөлінген А 74 мұздығынан бірнеше есе үлкен немесе Бельгияның шамамен 14% -ына тең. Фильхнер-Ронне мұздық шельфінің мұзы 600 метрге дейін қалыңдығына жете алады; ең терең нүктедегі судың тереңдігі шамамен 1400 метрді құрайды. 1973 жылы Фильхнер-Ронне мұздық шельфін зерттеу үшін халықаралық Filchner-Ronne Ice Shelf Programme (FRISP) бағдарламасы іске қосылды. 2012 жылы Nature журналында жарияланған зерттеуде Германиядағы Альфред Вегенер полярлық және теңіз зерттеулер институтының ғалымдары, Ice2Sea бастамасымен қаржыландырылған, ғасыр соңына қарай Антарктидадағы алып мұздық шельфтің жоғалуын болжады, бұл теңіз деңгейінің жыл сайынғы көтерілуіне ықпал етуі мүмкін.
In October 1998, the iceberg A 38 broke off the Filchner–Ronne ice shelf. It had an extent of roughly 150 by 50 km and was thus larger than Delaware. It later broke up again into three parts. A similar sized calving in May 2000 created an iceberg 167 by 32 km in extent, dubbed A 43 – the disintegration of this is thought to have been responsible for the November 2006 sighting of several large icebergs from the coast of the South Island of New Zealand, the first time since 1931 that any icebergs had been observed from the New Zealand mainland. A large group of small icebergs (the largest some 1000 metres in length), were seen off the south east coast of the island, with one of them drifting close enough to shore to be visible from the hills above the city of Dunedin. If these were indeed the remnants of this calving, then over the course of five and a half years they had travelled slowly north and also east around over half the globe, a journey of some 13,500 km. From January 12 and January 13, 2010, an area of sea ice larger than the state of Rhode Island, or one seventh the size of Wales, broke away from the Ronne–Filchner Ice Shelf and shattered into many smaller pieces. The Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) on NASA's Aqua and Terra satellites captured this event in this series of photo like images. In May 2021, Iceberg A 76 broke off the northwest corner of the shelf. At 4320 km2, it is larger than Majorca, several times larger than Iceberg A 74 which calved in the same year, or approximately 14% the size of Belgium. The ice of the Filchner–Ronne ice shelf can be as thick as 600 m; the water below is about 1400 m deep at the deepest point. The international Filchner–Ronne Ice Shelf Programme (FRISP) was initiated in 1973 to study the ice shelf. A study published in Nature in 2012 by scientists from the Alfred Wegener Institute for Polar and Marine Research in Germany, and funded by the Ice2Sea initiative, predicts the disappearance of the vast ice shelf in Antarctica by the end of the century which could – indirectly – add up to of rise of sea level each year.