Кіріспе

St John's wort тұқымдасына жататын гүлді өсімдік – Hypericaceae.

Hypericum calycinum – St John's wort тұқымдасына жататын, төмен бойлы немесе жатқан қалыпта өсетін бұта түрі. Ірі сары гүлдері үшін кеңінен егіледі, бақша өсімдігі ретінде Ұлыбритания мен Австралияда "Шарон гүлі", ал басқаша "Һарон сақалы", "үлкен Сент-Жоханс", "тарлап өсетін Сент-Жоханс" және "Иерусалим жұлдызы" деп те аталады. Жерорта теңізі климатында өсіріледі, Болгария мен Түркияның Қара теңіз жағалауындағы Странджа тауларында кеңінен таралған.

Қолданылуы

Гиперкум тұқымдасына жататын әртүрлі түрлер ежелгі заманнан бері халықтық медицинада қолданылып келеді. Бұл түр дәстүрлі түрде бұлшықет спазмдарын басу және астманы емдеу үшін пайдаланылған. Hypericum calycinum Солтүстік Америкада экономикалық құндылығы жоғары өсімдік, көбінесе әсемдік үшін және ландшафтты жақсартуда қолданылады. Ең қолайлы өсу жағдайларында – толық күннен бастап жартылай көлеңкеге дейін және жақсы дренаждалған қышқыл топырақта бұл түр тез өсе алады. Оны бал аралары гүлдену үшін аралайды.

Этимология

Солтүстік Америкада "Шаронның розасы" деген атау басқа бір түрге, Hibiscus syriacus-қа қолданылады. "St. John's wort" – бүкіл туыс өсімдіктерін сипаттау үшін қолданылатын жалпы атау. Зерттеулер көрсеткендей, Hypericum calycinum гүлінің ультракүлгін пигменттері кенелер мен шырыштар сияқты зиянкестерді қорғайды. Флавоноидтармен бірге пигменттер санатына жататын DIP (дезароматталған изопренилденген флороглюцинолдар) түрінің гусеницаға да улы екені анықталды. Еркек және әйел репродуктивті органдарында DIP-тің көп мөлшері табылды, бұл DIP-тің қорғаныс механизмі ретінде қолданылуын одан да нығайтады. Бұл пигменттер сонымен қатар тозаңдаушыларды тарту үшін екі функцияны атқарады, себебі олар адамдарға көрінбейді, бірақ жәндіктер көреді. Жақында егешқұйрықтарда жүргізілген зерттеулер Hypericum calycinum-нан алынған спиртті экстракттардың антидепрессант әсері бар екенін және дезипрамин мен тримипрамин сияқты антидепрессанттармен салыстырғанда тиімді екенін көрсетті. Туыстың қалған бөлігінен айырмашылығы, H. calycinum-да фотосезімталдықты тудыратын гиперицин жоқ, бұл дәрілерде қолданғанда қызару, шаршау және қышыну сияқты жанама әсерлерге әкеледі. Бұл экстракттар қазіргі антидепрессанттарда кездесетін бұл жанама әсерлерсіз депрессияны емдеуге көмектесе алады. Дегенмен, қосымша зерттеулер қажет.