Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тектоникалық тақталардың түрлі түрлеріне шолу
Overview of different types of tectonic plates
Бұл Жер бетіндегі тектоникалық тақталардың тізімі. Тектоникалық тақталар – Жер қыртысы мен жоғарғы мантияның бөліктері, олар бірге литосфера деп аталады. Тақталар шамамен қалыңдығында болады және екі негізгі материал түрінен тұрады: мұхиттық қыртыс (силиций мен магнийден алынған сима деп те аталады) және құрлықтық қыртыс (силиций мен алюминийден алынған сиал). Екі типті қыртыстың құрамы айқын түрде ерекшеленеді, мұхиттық қыртыста мафикалық базальт тастар басым, ал құрлықтық қыртыс негізінен төмен тығыздықтағы фелсикалық гранит тастардан тұрады.
This is a list of tectonic plates on Earth's surface. Tectonic plates are pieces of Earth's crust and uppermost mantle, together referred to as the lithosphere. The plates are around thick and consist of two principal types of material: oceanic crust (also called sima from silicon and magnesium) and continental crust (sial from silicon and aluminium). The composition of the two types of crust differs markedly, with mafic basaltic rocks dominating oceanic crust, while continental crust consists principally of lower density felsic granitic rocks.
Ағымдағы тақталар
Геологтардың пікірінше, Жер бетінде нақты шекаралары бар мынадай тектоникалық тақталар қазіргі уақытта бар. Тектоникалық тақталар кейде үш шартты категорияға бөлінеді: ірі (немесе негізгі) тақталар, кіші (немесе екінші) тақталар және микротақталар (немесе үшінші).
Geologists generally agree that the following tectonic plates currently exist on Earth's surface with roughly definable boundaries. Tectonic plates are sometimes subdivided into three fairly arbitrary categories: major (or primary) plates, minor (or secondary) plates, and microplates (or tertiary plates).
Ежелгі тектоникалық тақталар
Жер тарихында көптеген тектоникалық плиталар пайда болды және аралық жылдарда басқа плиталарға бірігіп үлкен плиталарды құрады, кішірек плиталарға бөлінді немесе басқа плиталармен соқтығысып, олардың астына шұғылданды. Төменде ежелгі кратон, микроплита, плиталар және террандардың жойылған тізімі келтірілген. Кратондар – континенттік литосфераның ең көне және тұрақты бөліктері, ал қалқандар – олардың жер бетіне шыққан бөліктері. Террандар – бір тектоникалық плитада қалыптасып, екінші плитаның қабығына біріккен қыртыс материалының фрагменттері, олар тәуелсіз микроплиталар ретінде пайда болған болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін: терранда литосфераның толық қалыңдығы кездеспеуі мүмкін.
In the history of Earth, many tectonic plates have come into existence and have over the intervening years either accreted onto other plates to form larger plates, rifted into smaller plates, or have been crushed by or subducted under other plates. The following is a list of ancient cratons, microplates, plates, and terranes which no longer exist as separate plates. Cratons are the oldest and most stable parts of the continental lithosphere, and shields are exposed parts of them. Terranes are fragments of crustal material formed on one tectonic plate and accreted to crust lying on another plate, which may or may not have originated as independent microplates: a terrane may not contain the full thickness of the lithosphere.