Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Идеалдық метафизика
Idealistic metaphysics
Объективті идеализм – әлемнің идеалдық және рухани табиғатын растайтын, ал әлемді шындықтың объективті және рационалды нысаны ретінде емес, сананың немесе ойдың субъективті мазмұны ретінде құрайтын философиялық теория. Объективті идеализм сыртқы әлемді тану процесінен тәуелсіз деп санайтын және ой процестері мен идеялары физикалық құбылыстардың туындысы екенін мойындайтын материализмнен, сондай-ақ шындықты субъектінің санасына толық тәуелді және демек субъектінің өзіне қатысты деп есептейтін субъективті идеализмнен өзгеше. Объективті идеализм Платонның идеялар теориясынан бастау алады, ол объективті түрде бар, бірақ материалдық емес "идеялар" шындыққа пішін береді, осылайша оның негізгі құрылымдық элементтерін қалыптастырады. Объективті идеализм – метафизикалық идеализмнің бір түрі ретінде анықталады, ол наивті реализмді (эмпирикалық объектілер объективті түрде бар деген көзқарас) қабылдайды, бірақ эпифеноменалистік материализмді (соған сәйкес, сана мен рухани құндылықтар материалдық себептерге байланысты пайда болған) қабылдамайды, ал субъективті идеализмге қарсы, ол материалдық объектілердің адамдық қабылдаудан тәуелсіз бар екенін жоққа шығарады және осылайша реализм мен натурализмнің екеуіне де қарсы тұрады.
Objective idealism is a philosophical theory that affirms the ideal and spiritual nature of the world and conceives of the idea of which the world is made as the objective and rational form in reality rather than as subjective content of the mind or mental representation. Objective idealism thus differs both from materialism, which holds that the external world is independent of cognizing minds and that mental processes and ideas are by products of physical events, and from subjective idealism, which conceives of reality as totally dependent on the consciousness of the subject and therefore relative to the subject itself. Objective idealism starts with Plato’s theory of forms, which maintains that objectively existing but non material "ideas" give form to reality, thus shaping its basic building blocks. Objective idealism has also been defined as a form of metaphysical idealism that accepts Naïve realism (the view that empirical objects exist objectively) but rejects epiphenomenalist materialism (according to which the mind and spiritual values have emerged due to material causes), as opposed to subjective idealism, which denies that material objects exist independently of human perception and thus stands opposed to both realism and naturalism.
Неміс идеализмі
Неміс идеализмі шеңберінде объективті идеализм Фридрих Шеллингтің философиясымен байланыстырылады. Шеллинг пікірінше, шындықтың рационалды немесе рухани элементтері шындыққа түсінік жүйесін құрады және тіпті шындықтың өзін құрайды, сондықтан табиғат пен сана, материя мен ұғым негізінен бірдей: олардың арасындағы айырмашылық тек психологиялық және біздің "сыртқы әлемді" (табиғат, әлем) "ішкі әлемнен" (сана, рух) ажыратуға бейімділігімізге байланысты. Осы философиялық ой дәстүрінде бүкіл әлем идеялар арқылы көрінеді және мақсаттармен немесе күйзелістермен басқарылады: өзіне-өзі сезімтал субъектінің болуына қарамастан, барлық шындық – ақылдың көрінісі.
Within German idealism, objective idealism identifies with the philosophy of Friedrich Schelling. According to Schelling, the rational or spiritual elements of reality are supposed to give conceptual structure to reality and ultimately constitute reality, to the point that nature and mind, matter and concept, are essentially identical: their distinction is merely psychological and depends on our predisposition to distinguish the "outside us" (nature, world) from the "in us" (mind, spirit). Within that tradition of philosophical thought, the entire world manifests itself through ideas and is governed by purposes or ends: regardless of the existence of a self conscious subject, all reality is a manifestation of reason.