Кіріспе
Құбыршық – дәстүрлі жапон қолөнерінің бір түрі. Дәстүрлі қуыршақтардың түрлері көп, олардың кейбіреулері балалар мен нәрестелерді, ал кейбіреулері императорлық сарайды, батырлар мен жауынгерлерді, ертегілерден шыққан кейіпкерлерді, құдайларды және (сирек жағдайда) демонды, сондай-ақ жапон қалаларының күнделікті өміріндегі адамдарды бейнелейді. Көптеген қуыршақтың жасалуының тамыры тереңде жатыр және олар әлі де үй ішіндегі киіз үйлерге, ресми сыйлық беруге немесе Хинамацури – қуыршақ фестиваліне, Кодомо но Хи – Балалар күні сияқты мерекелерге арнап жасалады. Ал кейбіреулері жергілікті қолөнер ретінде жасалып, паломниктер ғибадатханаға немесе басқа да сапарларға барғанда естелік ретінде сатып алады.
are one of the traditional Japanese crafts. There are various types of traditional dolls, some representing children and babies, some the imperial court, warriors and heroes, fairy tale characters, gods and (rarely) demons, and also people of the daily life of Japanese cities. Many have a long tradition and are still made today for household shrines, formal gift giving, or for festival celebrations such as Hinamatsuri, the doll festival, or Kodomo no Hi, Children's Day. Some are manufactured as a local craft, to be purchased by pilgrims as a souvenir of a temple visit or some other trip.
Тарих
Жапониядағы ежелгі Жомон мәдениетінің (б.з.д. 8000-200) адам тәрізді фигураларды, (土偶) жасаудың сабақтастығы болуы мүмкін, олар құнарлылық немесе шамандық рәсімдермен байланысты болған және қуыршақтардың жаны бар деп ойлаған кезде жасалған. Оларды атаумен атаған дереккөздер Хэйан кезеңінде пайда бола бастайды, бірақ Муромачи кезеңінде одан да айқын көрінеді. Окиагари кобоши – 14 ғасырдан бастап қолданылып келе жатқан папье-машеден жасалған, тепе-теңдік сақтайтын ойыншықтар. Олар бақыт әкелетін нышандар және табандылық пен төзімділіктің символы. Кәсіби қуыршақ жасаушылардың алғашқылары ғибадатхана мүсіншілері болған, олар өздерінің шеберлігін балалардың суретті ағаштан жасалған бейнелерін (Сага қуыршақтары) жасауға пайдаланған. Бұл өнер түрінің мүмкіндіктері өте кең болды, онда ағаштан немесе ағаш композициясынан жасалған бұйымдар, ұсақталған острицтерден және желімнен жасалған жылтыр ақ "терілі" гофун лагы және мата қолданылды. Эдо дәуірінде (1603-1867), Жапония көптеген саудалардан жабық болған кезде, шебер қуыршақ жасаушылар дамыды, сондай-ақ өз үйлерінде көрсету үшін немесе құнды сыйлық ретінде ең әдемі қуыршақ жиынтықтарын алуға дайын бай адамдардың нарығы да қалыптасты. Қуыршақ жиынтықтарына іріктемелі және күрделі фигуралар, сондай-ақ олардың саны да көбейді. Бұл бәсекелі сауда ақырында үкімет тарапынан реттелді, қуыршақ жасаушылар материалдар мен биіктікке қатысты заңдарды бұзғаны үшін тұтқындалуы немесе елден қуылды.
Жыл сайынғы қуыршақ фестивалі
Үйлер мен дүкендер 3 наурызға таяп, Хинаматсури мерекесіне орай түрлі өлшемдегі, дәстүрлі киім киген қуыршақтарды қызыл тұғырға қояды. Олардың арасында император мен императрица, оларды қызмет ететін сарайлықтар: әскерлер, министрлер және т.б. болады. Толық жиынтықта 15 қуыршақтан бөлек, жапон шай рәсіміне (茶の湯) арналған ыдыстар да бар. Ең әсем жиынтықтар миллиондаған иенге (ондаған мың АҚШ долларына) сатылады. Қуыршақ фестивалі қыздардың болашақ бақытын қамтамасыз ету үшін тойланады, ал осы фестивальдің қыздармен байланысы балалар ойындарында қуыршақтарды пайдаланудан бастау алады. Дегенмен, Қуыршақ фестивалі жапон мәдениетінің бір бөлігі ретінде Едо дәуірінде пайда болған.
Жинақтаушылар
Жапондық қуыршақтар бірнеше кіші топқа бөлінеді. Олардың ең танымаллары – қыздар күні, хина нингё және ұлдар күні муша нингё, немесе көрмелік қуыршақтар, сагу нингё, гошо нингё және ишо нингё. Жинақтарды олар жасалған материалға қарай жіктеуге болады, мысалы, ағаш қуыршақтар (камо нингё және) және фушими нингё, кога нингё және хаката нингё сияқты саздан жасалған түрлері. 19-шы ғасырда нингё Батысқа таныстырылды. Осыдан бері қуыршақтарды жинау Батыс елдерінде кең таралған хоббиге айналды. Батыстан белгілі коллекционерлерге Джеймс Тиссо (1836–1902), Жюль Аделин (1845–1909), Элоиз Томас (1907–1982) және Сэмюэл Прайор (1898–1985) сияқты тұлғалар жатады. Джеймс Тиссо діни тарих суретшісі ретінде танымал болды. 1862 жылы Лондон көрмесіне барғаннан кейін, ол жапон өнеріне қызығушылық танытты. 1860-шы жылдары Тиссо Париждегі жапон өнерінің ең маңызды коллекционерлерінің бірі ретінде танылды. Оның коллекцияларына косоде стиліндегі кимоно, суреттер, қола, керамика, экрандар және көптеген бижин нингё (Эдо кезеңінің соңындағы қуыршақтар) кірді. Аделин суретші ретінде танымал болды, сонымен қатар ол "Микика" деген атпен де белгілі. Аделин өзінің суретшілік мансабында көптеген туындылар жасады. Ол ең алдымен гравираларымен танымал және "Le Parvis Notre Dame" Vieux Roven үшін Құрмет легионының орденімен марапатталды. Тиссодан өзгеше, Аделин шынайы коллекционер ретінде танылды. Аделиннің коллекциясының көп бөлігі нингёдан тұрды, және тек бірнеше гравюра болды. Мейдзи дәуірінде үш адам нингё жинауда пионер болды: Шимидзу Сейфу (1851–1913), Нишизава Сенко (1864–1914) және Цубой Шогоро (1863–1913). Бұл үш адам Гангу Сан Кетсу ("үш ұлы ойыншық коллекционерлері") деп аталды. Олар нингёның әртүрлі түрлерін сақтау және құжаттау мақсатында нингё жинаудың жүйелі тәсілін енгізді. Суретші және каллиграф Шимидзу өзінің өнерлік қабілетін 440 нингё қуыршағынан тұратын жеке коллекциясының суреттелген каталогын жасау арқылы пайдаланды. Каталог 1891 жылы "Унай но Томо" деген атпен жарық көрді. Банкир Нишизава хина нингё туралы маңызды коллекция жинады. Ол Эдо дәуірінде хина нингёның дамуына қатысты әңгімелерді, құжаттарды және ақпаратты жинайтын белсенді зерттеуші болды. Нишизаваның ұлы Текихо (1889–1965) оның коллекциясын мұра етті, бірақ коллекцияның көп бөлігі 1923 жылғы Канто жер сілкінісінде жоғалып кетті. Токио антропологиялық қоғамын құрған Цубой үштіктің ең білімдісі болды және ол нингё жинауға ғылыми көзқарас енгізді. Қуыршақтар көп жылдар бойы жапон мәдениетінің бөлігі болды, және оларды жинау дәстүрі бүгінгі күнге дейін сақталған. Көптеген коллекциялар мұражайларда сақталады, оның ішінде Пибоди Эссекс мұражайы, Киото ұлттық мұражайы және Йодоко қонақ үйі бар.