Кіріспе
Көбелектің түрлері
Қызыл жолбарыс көбелегі (Callimorpha dominula, бұрын Panaxia dominula) – жолбарыс көбелектерінің (Arctiinae) кіші тұқымдасына жататын әдемі түсті көбелек. Бұл түрді алғаш рет Карл Линней 1758 жылы шығарған «Жаратылыс жүйесі» (Systema Naturae) еңбегінің 10-шы басылымында сипаттаған.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Еуропаның көп бөлігінде және Таяу Шығыста (Түркия, Оңтүстік Кавказ және Солтүстік Иран) таралған. Бұл көбелектер ылғалды орталарды (ылғал шалғынды жерлер, өзен жағалаулары, саз жайылымдары және батпақтар) ұнатады, бірақ оларды теңіз жағасындағы тасты тік беткейлерде де кездестіруге болады.
Сипаттама
Callimorpha dominula-ның қанаттарының ені жетеді. Осы түрдің ересектері түсі жағынан әртүрлі болады. Алдыңғы қанаттары әдетте қара түсті жерлерде металл жасыл жылтырмен, ақ және сары немесе апельсин түсті белгілермен жабылады. Артқы қанаттары үш үлкен және ретсіз қара таңбалары бар қызыл түсті. Бұл көбелектер сирек кездесетін түс формаларында да кездеседі, біреуі сары артқы қанаттары мен денесі бар, ал екіншісі артқы қанаттарында кеңейтілген қара түсті. Кеудесі жасыл жылтырмен жабылган қара түсті және екі бойлық қысқа сары жолақтары бар. Құрсауы қара. Қызыл жолбарыс көбелегінің дамыған ауыз мүшелері бар, ол оған нектармен қоректенуге мүмкіндік береді. Гусеницалардың ұзындығы шамамен жетеді. Олар сарғыш жолақты, кішкентай ақ нүктелі, қара сұр түсті болады.
Биология
Тас-су май және маусым айларында күндіз белсенді болады. Бұл түрдің бір ұрпағы дамып жетіледі. Гусеницалар полифагты, яғни көптеген түрлі өсімдіктермен қоректенеді. Олар негізінен комфри (Symphytum officinale) өсімдігімен, сондай-ақ көптеген басқа да өсімдіктермен (Urtica, Cynoglossum, Fragaria, Fraxinus, Geranium, Lamium, Lonicera, Myosotis, Populus, Prunus, Ranunculus, Rubus, Salix және Ulmus түрлері) қоректенеді. Ұлыбританияның Оксфордширдегі Котилл қорығындағы популяцияда кездесетін үш морфаға қатысты кең ауқымды генетикалық зерттеулер жүргізілді (Макнамара 1998), оның ішінде Э. Б. Форд, Рональд Фишер және Денис Оуэннің еңбектері де бар. Дон Макнамара (1998) әуесқойлардың осы түрді қалай өсіре алатынын сипаттайды.