Жак Ривет: Француз жаңа толқынының режиссері және киносыншысы

Кіріспе

Француз кинорежиссері, сценаристі және киносыншысы Жак Ривет (1 наурыз 1928 – 29 қаңтар 2016) – француз жаңа толқыны және Cahiers du Cinéma киножурналымен ең көп байланыстырылатын француз кинорежиссері және киносыншысы. Ол жиырма тоғыз фильм түсірді, соның ішінде «L'Amour fou» (1969), «Out 1» (1971), «Celine and Julie Go Boating» (1974) және «La Belle Noiseuse» (1991). Оның туындылары импровизация, еркін сюжеттік желі және ұзақ экран уақытымен ерекшеленеді. Жан Коктоның кинорежиссер болуға шабыттандырған Ривет жиырма жасында өзінің алғашқы қысқаметражды фильмін түсірді. Ол мансабын дамыту үшін Парижге көшіп, Анри Ланглоидің Cinémathèque Française және басқа киноклубтарына жиі баратын; онда ол Франсуа Трюффо, Жан-Люк Годар, Эрик Ромер, Клод Шаброл және жаңа толқынның болашақ мүшелерімен танысты. Ривет киносын жазуды бастады және 1953 жылы Андре Базин оны Cahiers du Cinéma журналына жұмысқа алды. Ол өз сын-пікірлерінде Джон Форд, Альфред Хичкок және Николас Рей сияқты жанрлық режиссерлерге ерекше құрмет көрсетті және француз киносының бағытты емес түрін сынады. Риветтің мақалалары, әріптестері тарапынан жоғары бағаланды, журналдың ең жақсы және ең шабуылдаушы жазбалары саналды, әсіресе оның 1961 жылғы «Абъекция туралы» мақаласы және Трюффомен бірлесіп жазған фильм режиссерлерімен сұхбаттары. Ол «Le Coup de Berger» сияқты қысқаметражды фильмдер түсіруді жалғастырды, ол көбінесе жаңа толқынның алғашқы фильмі ретінде аталады. Трюффо кейіннен Риветтің осы қозғалысты дамытуға үлкен үлес қосканын мойындады. Ол жаңа толқын режиссерлерінің арасында толық метражды фильм түсіруді бастаған бірінші режиссер болғанымен, «Париж бізге тиесілі» фильмі 1961 жылға дейін жарық көрмеді, сол кезде Шаброл, Трюффо және Годар өздерінің алғашқы толық метражды фильмдерін шығарып, осы қозғалысты бүкіл әлемге таныстырды. Ривет 1960 жылдардың басында Cahiers du Cinéma журналының редакторы болды және өзінің екінші толық метражды фильмі «The Nun» (1966) француз цензурасымен ашық күресті. Содан кейін ол мансабын қайта қарастырып, «L'amour fou» фильмімен ерекше стильдік ерекшеліктерге ие болды. 1968 жылдың мамырындағы саяси жағдай, импровизациялық театр және Жан Ренуармен терең сұхбаттан кейін Ривет кейіпкерлерді дамыту және оқиғаларды камерада дамыту үшін актерлердің үлкен тобымен жұмыс істей бастады. Бұл техника он үш сағаттық «Out 1» фильмін жасады, ол сирек көрсетілсе де, киносүйер қауымның қадірлі туындысы саналады. 1970 жылдардағы «Celine and Julie Go Boating» сияқты фильмдерінде фантастикалық элементтер жиі қолданылып, жақсы бағаланды. Төрт фильмді қатарынан түсіруге тырысқаннан кейін Ривет жүйкелік ауруға шалдықты және оның мансабы бірнеше жылға баяулады. 1980 жылдардың басында ол өзінің барлық келесі фильмдерін өндірген продюсер Мартин Мариньякпен серіктестікке кірісті. Содан бері Риветтің туындылары көбейді және оның «La Belle Noiseuse» фильмі халықаралық деңгейде мақтауға ие болды. Ол «Шағын таудың айналасында» (2009) фильмін аяқтағаннан кейін зейнеткерлікке шықты, ал үш жылдан кейін оның Альцгеймер ауруына шалдыққаны белгілі болды. Жеке өмірі туралы көп айтпаған Ривет 1960 жылдардың басында фотограф және сценарист Марилу Паролинимен, кейін Вероник Манниеспен тұрмысқа шықты.

French film director, screenwriter and film critic

Jacques Rivette (ʒak ʁivɛt; 1 March 1928 – 29 January 2016) was a French film director and film critic most commonly associated with the French New Wave and the film magazine Cahiers du Cinéma. He made twenty nine films, including L'Amour fou (1969), Out 1 (1971), Celine and Julie Go Boating (1974), and La Belle Noiseuse (1991). His work is noted for its improvisation, loose narratives, and lengthy running times. Inspired by Jean Cocteau to become a filmmaker, Rivette shot his first short film at age twenty. He moved to Paris to pursue his career, frequenting Henri Langlois' Cinémathèque Française and other ciné clubs; there, he met François Truffaut, Jean Luc Godard, Éric Rohmer, Claude Chabrol and other future members of the New Wave. Rivette began writing film criticism, and was hired by André Bazin for Cahiers du Cinéma in 1953. In his criticism, he expressed an admiration for American films – especially those of genre directors such as John Ford, Alfred Hitchcock and Nicholas Ray – and was deeply critical of mainstream French cinema. Rivette's articles, admired by his peers, were considered the magazine's best and most aggressive writings, particularly his 1961 article "On Abjection" and his influential series of interviews with film directors co written with Truffaut. He continued making short films, including Le Coup de Berger, which is often cited as the first New Wave film. Truffaut later credited Rivette with developing the movement. Although he was the first New Wave director to begin work on a feature film, Paris Belongs to Us was not released until 1961, by which time Chabrol, Truffaut and Godard released their own first features and popularised the movement worldwide. Rivette became editor of Cahiers du Cinéma during the early 1960s and publicly fought French censorship of his second feature film, The Nun (1966). He then re evaluated his career, developing a unique cinematic style with L'amour fou. Influenced by the political turmoil of May 68, improvisational theatre and an in depth interview with filmmaker Jean Renoir, Rivette began working with large groups of actors on character development and allowing events to unfold on camera. This technique led to the thirteen hour Out 1 which, although rarely screened, is considered a Holy Grail of cinephiles. His films of the 1970s, such as Celine and Julie Go Boating, often incorporated fantasy and were better regarded. After attempting to make four consecutive films, however, Rivette had a nervous breakdown and his career slowed for several years. During the early 1980s, he began a business partnership with producer Martine Marignac, who produced all his subsequent films. Rivette's output increased from then on, and his film La Belle Noiseuse received international praise. He retired after completing Around a Small Mountain (2009), and it was revealed three years later that he had Alzheimer's disease. Very private about his personal life, Rivette was briefly married to photographer and screenwriter Marilù Parolini during the early 1960s and later married Véronique Manniez.

1928-1950: Ерте өмір және Парижге көшіп бару

Жак Пьер Луи Ривет Франциядағы Сейн-Маритим департаментінің Руан қаласында Андре Ривет пен Андре Амиард отбасында дүниеге келді, отбасы мүшелерінің бәрі дерлік фармацевттер болған. Балалық шағындағы досы Андре Руэлланның айтуынша, Риветтің әкесі операны ұнататын дарынды суретші болған. Оның кіші әпкесі олардың үйі Руандағы кинотеатрдың қасында болғанын, ол Ривет пен ата-аналарымен бірге Pathé Baby-дің Felix le Chat мультфильмдерін көруді есінде сақтайтынын айтты. Пиер Корнель лицейін бітірген Ривет университетте әдебиетті "текке уақытымды өткізу үшін" қысқа ғана оқыды. Жан Коктоның "Көрікті әйел мен ғашық" (1946) фильмінің түсірілімі туралы кітабынан шабыттанған Ривет кино жасауға бейімделді және кинокештеу клубтарына жиі бара бастады. 1948 жылы ол Руанның Койт-Сен-Катрин ауданында өзінің алғашқы қысқаметражды фильмін – Aux Quatre Coins фильмін түсірді. Ривет пен оның жаңа достары бірнеше күн бойы бір фильмді қайта-қайта көріп, үйге қайтып келе жолда көргендері туралы әңгімелесіп, жақындасты. 1951 жылы Базен Cahiers du Cinéma киножурналын құрды және "Хичкок-Хоукс" ағымының көптеген өкілдерін жұмысқа алды; Риветт 1953 жылдың ақпан айында журналға жазуға кірісті. Риветт Говард Хоукс және Фриц Ланг сияқты голливудтық режиссерлерді, сондай-ақ Роберто Росселлини мен Кенджи Мизогучи сияқты халықаралық режиссерлерді қолдады. Ол француздық "сапалы кино" режиссерлерін сынап, олардың тәуекелге барудан қорқатынын және ақшаның жемқорлығына ұшырағанын жазды. Cahiers журналының авторы Ферейдун Ховейданың айтуынша, журналға алғашқы үлескерлердің арасында Пьер Каст пен Риветтен басқа барлығы саяси консерваторлар болған. 1954 жылдың басында Риветт пен Трюффо ("Трюфет және Риво" деген лақап атымен) оларға әсер еткен кинорежиссерлермен сұхбаттар сериясын бастады. Фильм сынға үлкен әсер еткен бұл сұхбаттар журналистер ешқашан қолданбаған Grundig портативті магнитофонында жазылды. Көбінесе ойын-сауық жаңалықтары киноактерлердің қысқа сөздерімен немесе анекдоттарымен шектелгендіктен, Риветт пен Трюффо сұхбат алған режиссерлермен жақсы танысып, олардың терең сұхбаттарын сөзбе-сөз жариялады. 1954 жылдан 1957 жылға дейін Cahiers du Cinéma журналында Жак Бекер, Абель Ганс, Хоукс, Альфред Хичкок, Фриц Ланг, Жан Ренуар, Роберто Росселлини және Орсон Уэллс сияқты танымал кинорежиссерлермен сұхбаттар сериясы жарияланды. Риветт сын жазумен қатар кино жасаумен де айналысты; 1952 жылдың жазында ол өзінің үшінші қысқаметражды фильмін – Le Divertissement фильмін түсірді. Шарль Бич оны "жас жігіттер мен қыздар арасындағы Ромерге ұқсас Мариво стиліндегі ойын" деп атады. Риветт Жак Бекер мен Жан Ренуардың ассистенті болды, ал Трюффоның "Бір сапар" (1954) және Роммердің "Береница" (1954) қысқаметражды фильмдерінің операторы болды. Толық метражды фильм жасауға құштар Риветт Андре Жид, Раймонд Радигет және Эрнст Юнгердің шығармаларын кеңейтілген бейімдеулер жасау туралы ойларын айтты. Шаброл мен продюсер Пьер Браунбергердің қаржылық қолдауымен Риветт 1956 жылы 35 мм қысқаметражды фильм – Le Coup du Berger фильмін түсірді. Риветт, Шаброл және Бич жазған фильмде жас қызға сүйіктісінен норкалық пальто сыйға беріледі және оны күйеуінен жасыруы керек; Риветттің айтқан комментарийі фильмдегі оқиғаны шахматтағы қимылдар сияқты сипаттайды. Жаку Дониол Валькроз және Жан-Клод Бриали фильмде ойнады, ал Годар, Трюффо, Бич және Роберт Лашеней эпизодтық рөлдерде түсті. Шабролдың пәтерінде екі аптада түсірілген фильмнің барлық бюджеті фильмге қажетті пленка сатып алуға жұмсалды. Оны 1957 жылы Браунбергер дистрибьюциялық компаниясы таратты. Трюффо Le Coup du berger фильмін өзінің, Шабролдың, Ален Реснестің және Жорж Франжудың алғашқы фильмдерін түсіруге шабыттандырған деп атады: "Бәрі басталды. Бәрі Жақ Риветтің арқасында басталды. Біздің арамызда ол ең қаһарлы түрде өзгергісі келген адам еді". Ромер фильмнің сахналық шешімін мақтап, "өткен жылы Францияда шыққан барлық фильмдерге қарағанда оның ішінде көбірек шындық пен жақсы кино бар" деп жазды.

Jacques Pierre Louis Rivette was born in Rouen, Seine Maritime, France, to André Rivette and Andrée Amiard, into a family "where everyone is a pharmacist". According to childhood friend André Ruellan, Rivette's father was a skilled painter who loved opera. His younger sister said that their home in Rouen was next to a cinema theatre, where she remembered watching Pathé Baby's Felix le Chat cartoons with Rivette and their grandparents. Rivette, educated at the Lycée Pierre Corneille, said that he briefly studied literature at the university "just to keep myself occupied". Inspired by Jean Cocteau's book about the filming of Beauty and the Beast (1946), Rivette decided to pursue filmmaking and began frequenting ciné clubs. In 1948, he shot his first short film, Aux Quatre Coins, in Rouen's Côte Sainte Catherine section. Rivette and his new friends bonded by spending whole days watching repeated screenings of a film and walking home together talking about what they had seen. In 1951, Bazin founded a film magazine, Cahiers du Cinéma, and hired most of the "Hitchcocko–Hawksians"; Rivette began writing for the magazine in February 1953. Rivette championed Hollywood directors such as Howard Hawks and Fritz Lang and international directors such as Roberto Rossellini and Kenji Mizoguchi. He was highly critical of established qualité française directors, writing that they were afraid to take risks and were corrupted by money. According to Cahiers writer Fereydoun Hoveyda, early contributors to the magazine were politically right wing except for Pierre Kast and Rivette. In early 1954, Rivette and Truffaut (nicknamed "Truffette and Rivaut") began a series of interviews with film directors whom they admired. The interviews, influential on film criticism, were recorded on a Grundig portable tape recorder weighing over which was never used by journalists. Although most entertainment reporting was limited to sound bites or anecdotes from film actors, Rivette and Truffaut became acquainted with the directors they interviewed and published their in depth interviews verbatim. From 1954 to 1957, Cahiers du Cinéma published a series of interviews with noted film directors including Jacques Becker, Abel Gance, Hawks, Alfred Hitchcock, Fritz Lang, Jean Renoir, Roberto Rossellini and Orson Welles. While he wrote criticism, Rivette continued his filmmaking career; during the summer of 1952, he made his third short film, Le Divertissement. Charles Bitsch called it "a Rohmer esque Marivaudage between young men and women." Rivette, an assistant to Jacques Becker and Jean Renoir, was a cinematographer on Truffaut's short film Une Visite (1954) and Rohmer's short Bérénice (1954). Eager to make a feature film, he talked about elaborate adaptions of works by André Gide, Raymond Radiguet and Ernst Jünger. With financial support from Chabrol and producer Pierre Braunberger, Rivette made the 35mm short film Le Coup du Berger (1956). Written by Rivette, Chabrol and Bitsch, the film is about a young girl who receives a mink coat from her lover and must hide it from her husband; spoken commentary by Rivette describes the action like moves in a chess game. Jacques Doniol Valcroze and Jean Claude Brialy appeared in the film, with Godard, Truffaut, Bitsch and Robert Lachenay as extras. Shot in two weeks in Chabrol's apartment, the budget went entirely to purchasing film stock. It was distributed by Braunberger in 1957. Truffaut called Le Coup du berger the inspiration for him, Chabrol, Alain Resnais and Georges Franju to make their first films: "It had begun. And it had begun thanks to Jacques Rivette. Of all of us, he was the most fiercely determined to move." Rohmer praised the film's mise en scene and wrote that it had "more truth and good cinema than in all the other French films released in the past year."

1957-1961 жж.: "Париж бізге тиесілі" және француздық жаңа толқыны

1957 жылы итальяндық неореалист режиссер Роберто Росселлини Франция өмірі туралы фильмдер сериясын түсіргісі келетінін жариялады. Француз жаңа толқынының бірнеше өкілі алғашқы фильмдеріне айналатын сценарийлерді ұсынды, олардың ішінде Шаброльдің «Le Beau Serge» (1958), Ромердің «Leo белгісі» (1959) және Труфоның «400 соққы» (1959) фильмдері болды. Риветт Росселлинидің көмегімен фильм түсіруге ниеттеніп, онымен бірге жазушы Груомен Париждегі «мәдениеттер мен идеялардың тоғысқан жері» ретіндегі Университет қаласы туралы әңгімелесу үшін кездесті. Росселлини оларға жобаны зерттеуді ұсынды; жақын арада олар «La Cité» деген атпен сценарий үшін 100 000 франк алды, бірақ Росселлини жобадан бас тартып, өз фильмін түсіру үшін Үндістанға кетті. Риветт пен Груо Росселлинидің сын-пікірлеріне сүйене отырып, әңгімелерін қайта қарастырып, «Париж бізге тиесілі» деп жазды. Фильмнің атауы Шарль Пегуидің «Париж ешкімге тиесілі емес» деген сөзімен байланысты. Қарызға алынған жабдықтар, «Cahiers du Cinéma» журналынан алынған 80 000 франк қарыз және Шаброль ұсынған қысқа метражды фильмдердің катушкаларының көмегімен үнсіз фильм 1958 жылдың жазында түсірілді, ал келесі жылы дыбыс қосылды. Риветт түсірген орындардың арасында Сара Бернхардт театрының шатыры, Каннетт көшесі, Сорбонна алаңы және Өнер көпірі болды. Ол фильмді аяқтау және дистрибьюторларды табу үшін күресті. «Париж бізге тиесілі» фильмінде Энн (Бетти Шнайдер) – Шекспирдің «Перикл» пьесасының қойылымына дайындалып жатқан жас париждік студент, ол пьесаның композиторының күрт қайтысымен, музыкалық саздың жоғалған жазбасымен, әлемді билеуді көздеген құпия қоғаммен, эксцентрикті, параноидты американдық журналистпен, пьесаның продюсерінің өзін-өзі өлтіруімен және оның ағасының таңсық өлімімен бетпе-бет келеді. Шаброль, Годар, Жак Демі және Риветт кішігірім рөлдерде ойнады. «Le Beau Serge» және «400 соққы» фильмдері сәтті болды, ал 1959 жылғы Канн кинофестивалінде Труфо мен Шаброль олардың даңқынан пайдаланып «Париж бізге тиесілі» фильмін жарнамалады және Риветтке фильмді аяқтауға көмектесті. Аяқталуына қаражат жинаған Труфоның айтуынша, «Париж бізге тиесілі» фильмінің шығуы – «Cahiers du Cinéma» командасының әрбір мүшесі үшін жеңіс болды». Ол Риветтке оны 1961 жылдың 16 желтоқсанында Студия де Урсулиндер кинотеатрында көрсетіп, содан кейін Париждегі Аграрлар кинотеатрында көрсетті. Фильмге сын аралас болғанымен, «L'Express» журналы оны жоғары бағалады. «Combat» газетінен Пьер Маркабру: «Көрініс пен дыбыс арасындағы байланыс ешқашан осылай керемет, әсерлі және қажетті болған емес», – деді, ал «Libération» газетінен Жандер фильмнің «өздерінің ескі буындарынан гөрі өз дәуірлерімен қысымға ұшыраған осы жастардың рухани және зиялилық адасуын» бейнелегенін мақтады. Риветт, кейіннен «Бұл он алты жасар баланың фильмі, бірақ оның тазалығында оның күші болуы мүмкін» деді, Британдық кино институтының ең үздік дебюттік фильмі үшін Сазерленд сыйлығын жеңіп алды. Шаброль, Труфо және Годар өзінің достары арасында алғашқы көркем фильмдеріне кіріскенімен, француз баспасөзі «Жаңа толқын» киносы деп атаған Риветтен бұрын олардың фильмдері көрсетілді. Риветт кейіннен «Жаңа толқынды» импрессионизммен салыстырды; суретшілерге ашық ауада сурет салуға мүмкіндік берген түтікшелердегі бояудың болуы, кино режиссерлеріне көшеде түсіруге мүмкіндік берген технологиялық жетістіктерге ұқсас болды. Режиссер «Париж бізге тиесілі» фильмін аяқтағаннан кейін жылдам түсірілетін пленка және портативті «Nagra» дыбыс жазғышы сияқты техникалық жаңалықтар қолжетімді болды.

In 1957, Italian neorealist director Roberto Rossellini announced that he wanted to produce a series of films about life in France. Several members of the French New Wave submitted scripts that would become their first films, including Chabrol's Le Beau Serge (1958), Rohmer's Sign of Leo (1959) and Truffaut's The 400 Blows (1959). Rivette was eager to make a film with Rossellini's help and met him along with co writer Gruault to discuss the Cité Universitaire as a "melting pot of cultures and ideas" in Paris. Rossellini suggested that they research the project; shortly afterwards, they received ₣100,000 for their script, entitled La Cité, but Rossellini abandoned the project and went to India to make a film of his own. Rivette and Gruault revised their story based on Rossellini's critique, and wrote Paris Belongs to Us. Its title is a play on Charles Péguy's quote, "Paris belongs to no one." With borrowed equipment, a loan of ₣80,000 from Cahiers du Cinéma and short film reel ends provided by Chabrol, the silent film was shot in the summer of 1958 and sound was added the following year. Among Rivette's filming locations were the roof of the Théâtre Sarah Bernhardt, the Rue des Cannettes, the Place Sorbonne and the Arts bridge. He struggled to finish the film and find distributors. In Paris Belongs to Us, Anne (Betty Schneider), a young Parisian student rehearsing for a production of Shakespeare's Pericles, deals with the sudden death of the play's composer, a missing tape recording of its musical score, a secret society seeking world domination, an eccentric, paranoid American journalist, the suicide of the play's producer and the mysterious death of her brother. Chabrol, Godard, Jacques Demy and Rivette appear in minor roles. Le Beau Serge and The 400 Blows were successful, and at the 1959 Cannes Film Festival, Truffaut and Chabrol used their fame to promote Paris Belongs to Us and help Rivette finish the film. According to Truffaut, who obtained funds for its completion, "The release of Paris nous appartient is a score for every member of the Cahiers du cinéma team". He helped Rivette premiere it at the Studio des Ursulines on 16 December 1961, followed by a run at the Agriculteurs cinema in Paris. Although reviews of the film were mixed, it was praised by L'Express. Pierre Marcabru of Combat said, "The connection between image and sound has never been so striking, evocative or necessary", and Jeander of Libération praised the film's depiction of "the moral and intellectual confusion of these young people who are repressed by their epoch for more than their elders". Rivette, who later said "It's the film of a sixteen year old child, but maybe its naïveté is where its strength lies", won the Sutherland Trophy for best first film from the British Film Institute. Despite being the first of his friends to begin work on a feature, Chabrol, Truffaut and Godard had their feature film debuts distributed before Rivette in what the French press called New Wave cinema. Rivette later compared the New Wave to impressionist painting; the availability of paint in tubes, which allowed artists to paint outdoors, was similar to technological advancements enabling filmmakers to shoot in the streets. Technical innovations such as faster film stock and the portable Nagra sound recorder became available after the director finished Paris Belongs to Us.

1962-1967: Cahiers du cinéma журналының редакторы және The Nun дау-дамай

"Париж бізге тиесілі" фильмінің қаржылық сәтсіздігінен кейін Риветт продюсер Жорж де Борегардқа Дени Дидроның "Дінге" романын бейімдеуді ұсынды. Риветт пен оның серіктесі Груо сценарий жазуға кірісті. 1962 жылы Риветт Годардың әйелі Анна Карина басты рөлге өте жақсы келеді деп ойлады. Годар келісті, бірақ де Борегард пен продюсер Эрик Шульмбергер Комиссияның бақылауы (француздық цензура кеңесі) оны тыйым салатындығын айтқаннан кейін бұл идеяны қабылдамады. Годард пен Карина театр продюсері Антуан Бурсейлерден "Дінге" сахналық нұсқасын шығару үшін қаржы алды. Риветт режиссерлік етті, ал Годард үш сағаттық пьесаны қойды, ол 1963 жылы 6 ақпанда Студия де Шамп-Элизеде ашылып, 5 наурызда жабылды. Бұл қойылым қаржылық сәтсіздікке ұшыраса да, жақсы пікірлер алды және Карина өзінің қойылымы үшін бірнеше марапаттар алды; Лотте Эйснер оны "Бертольт Брехттен бері көрген ең әдемі театр" деп атады. Риветтің классикалық стильдегі Мариво сахналауы әдейі қарапайым болды. Ол Груомен бірге киносценарийді қайта өңдеуді жалғастырды (бұл ақыры цензура кеңесімен қабылданды), бірақ Бурсейлер кино нұсқасын шығаруға мүмкіндік бере алмады, сондықтан жоба тоқтатылды. 1958 жылы Андре Базин қайтыс болғаннан кейін Ромер Cahiers du cinéma бас редакторы болды. 1962 жылы Ромер өзінің қызметкерлерімен Жаңа толқын режиссерлерін көтермегендігі үшін жиі келіспейді. Бірнеше қаржылық сәтсіздіктерден кейін режиссерлер Cahiers-ті Жаңа толқынның "жауынгерлік құралы" ретінде жақсы жарнамаға ие болғысы келді. Ромер 1962 жылдың желтоқсанындағы санында Риветт оның орнын басуға кіріскенде, 1963 жылдың маусым айында отставкаға кетуден бұрын Жаңа толқын кинорежиссерлерін суреттеді. Кейіннен Ромер "Кахиерстен" кету қысымы - кинорежиссер ретінде өзіне болған ең жақсы нәрсе екенін айтты. Риветттің басшылығымен Cahiers саяси емес киножурналдан саясат пен қазіргі мәдениет арасындағы байланысты зерттейтін марксистік журналға айналды. Роммерден айырмашылығы, Риветт Мишель Делахае және Жан Луи Комолли сияқты жазушыларға саясат пен философияға бағытталған және міндетті түрде киноға байланысты емес мақалалар жариялауға рұқсат берді. Олар Мартин Хайдеггер мен Луи Альтюссер туралы шығармалар жазды және Роланд Барт және композитор Пьер Булез сияқты кинорежиссерлер емес адамдармен сұхбат жасады. Риветт пен Делахаедің 1963 жылы Бартпен сұхбаты Cahiers журналының киноны семиотикалық тұрғыдан талдауының бұрылыс нүктесі болып саналады. Риветт амбициялық және қаржылық жауапкершіліктен тыс редактор болды; америкалық фильмдер туралы 250 беттік қымбат екі еселенген санынан кейін көп ұзамай Cahiers-ке қаржылық көмек қажет болды. Оны жасөспірімдер журналының иесі Дэниел Филипаччи сатып алды, ал оның стилі "жарқырап" және жастарға бағдарланған болды. Риветт 1965 жылдың сәуіріне дейін редактор болып қалды, оны Жан Луи Комолли мен Жан Нарбони алмастырды. 1969 жылға дейін журналға мақалалар жазады. Риветт Кахиерден кеткеннен кейін Борегард "Кежеке" (1966) фильмін жасауға дайын болды, Риветт пен Груо қайтадан сценарийін қайта қарады. Риветт сценарийді "қатаң жазылған текстура" бар сахналық пьесаның жазбасы деп атады. 1965 жылы 31 тамызда цензура Борегардқа фильм "толық немесе ішінара кесу қаупі бар" деп айтты. Борегард ескертуді елемеді, ал Ривет қазан айында түсіруді бастады. Фильм аяқталғанға дейін даулы болды; Францияның католик шіркеуінің мүшелері хат жазу науқанын бастады және Париж полиция комиссары Морис Папон мен Ақпарат министрі Ален Пейрефитке әрекет жасауға қысым жасады. Екеуі де оған тыйым саламыз деп айтты. Риветт "Кеже" романын 1966 жылы аяқтады. Наурыз айында цензура кеңесі фильмді екі рет мақұлдаса да, жаңа ақпарат министрі Ивон Бурж сәуірде оны қабылдамай, фильмге тыйым салды. Бұған жауап ретінде Борегард оны қорғау үшін қоғамдық науқан бастады; Годард пен Шаброл сияқты көптеген журналистер фильмнің шығарылуын талап ететін редакциялық мақалалар жазды. Жақсылықпен қолдау білдіретін "1789-шы жыл манифестіне" Жак Превер, Реймонд Кено, Маргарита Дюрас және бірнеше ірі француз кітап баспалары қол қойды, ал көптеген католик діни қызметкерлері мен монахтар тыйым салудың сөз бостандығына әсерін айыптап отырды. Риветт Le Figaro журналына "Бізді гильотинаға түсіргендей болды" деді, ал Руанда оның әкесі Андре фильмді тыйым салуға қарсы қала күшін қатты қорғады. Режиссер өзінің кинематографиялық стилін осы фильмді түсіру барысында тапты. Риветтің айтуынша, "импровизация арқылы сіз автоматты түрде тыңдайсыз" және автор – "талдаушы, адамдардың айтқандарын тыңуы керек адам – барлық сөздер маңызды. Сіз бәрін тыңуыңыз керек және режиссер ретінде ешқандай алдын ала пікірлерге ие болмауыңыз керек". Жаңа түсірілім техникасымен шабыттанған Риветт қырықтан астам актерлерді (Жан Пьер Лео, Жюльетт Берто, Майкл Лонсдейл және Булле Ожье сияқты) жаңа фильм үшін әрқайсысы жеке кейіпкерлерді сюжет немесе бір-бірімен байланыссыз дамытуға шақырды. Содан кейін ол болашақта Out 1 (1971) болады негізгі құрылымды жасады. 1970 жылдың сәуірінен маусымына дейін Риветт 30 сағаттан астам 16 мм кадрларды түсірді, актерлар құпия теориялар мен театрлық репетицияларын қамтитын оқияны импровизациялады. Out 1-де Жан Пьер Лео Колин рөлінде ойнады, ол соқыр және саңырыздан кейін анонимді хабарламалар ала бастайтын париждік алаяқ. Хабарламалар Льюис Кэрроллдың "The Hunting of the Snark" және Оноре де Бальзактың "Histoire des Treize" (The Thirteen) еңбектеріне сілтеме жасайды. Колин хабарламаларға құмар болады және Бальзактың әңгімесіндегідей утопиялық құпия қоғам онымен байланысқа түсіп жатыр деп сенеді. Ол дүкенге барып, Фредерикпен (Жюльетт Берто), жас ұрымен кездеседі. Колин мен Фредерик ұрланған хаттарды пайдаланып, Thirteen деп аталатын құпия топты үйге іздейді, онда екі актер тобы Эсхилдің "Шегініс" және "Тебалық жетілік" пьесаларын қоюға дайындалып жатыр. Out 1 алғаш рет 1971 жылдың 9-10 қыркүйегінде Ле-Аврдегі Мәдениет үйінде 760 минуттық түпнұсқа нұсқасында көрсетілді. Соңғы апта соңында 300-ден астам адам премьераға келді, ал Le Monde газетінен Мартин Эвен оны "кинодан тыс саяхат" деп атады, өйткені көрермендердің көп бөлігі Парижден оны көруге келген. Бастапқыда 12 бөлімнен тұратын телешоу ретінде жоспарланған, бірақ Француздық радиодиффузия кеңсесі оны сатып алудан бас тартты. Сюзанн Шифманның көмегімен Риветт бір жылдан астам уақыт 260 минуттық "Out 1: Spectre" нұсқасын монтаждап, 1974 жылы шығарды. Out 1 жоғары бағаланды және культты фильмге айналды. Оны толық көрудің қиындығына байланысты сыншылар Джонатан Розенбаум мен Деннис Лим оны киносүйерлер үшін "қасиетті Грааль" деп атады. Түпнұсқа нұсқасының алғашқы қайта көрсетілімі 1989 жылдың ақпанында Роттердам кинофестивалінде өтті. Ол соңында 1990 жылдардың басында француз теледидарында көрсетілді және 2006 жылдың желтоқсанында АҚШ-тағы Қозғалыс суреті мұражайында сатылған билеттермен көрсетілді.

After the financial failure of Paris Belongs to Us, Rivette unsuccessfully pitched a film adaptation of Denis Diderot's novel [[La Religieuse (novel) to producer Georges de Beauregard. Undaunted, Rivette and co writer Gruault began writing the script. In 1962, Rivette suggested that Godard's wife, Anna Karina, would be perfect in the lead role. Godard agreed, but de Beauregard and producer Eric Schulmberger rejected the idea after a Commission de Controle (the French censorship board) review said that it would be banned. Godard and Karina received funding from theatrical producer Antoine Bourseiller to produce a stage version of La Religieuse. Rivette directed and Godard produced the three hour play, which opened at the Studio des Champs Élysées on 6 February 1963 and closed on 5 March. Although the production was a financial failure, it received good reviews and Karina won several awards for her performance; Lotte Eisner called it "the most beautiful theatre I have seen since Bertolt Brecht". Rivette's staging, in the classical style of Marivaux, was intentionally simple. He and Gruault continued reworking the film script (which was finally passed by the censorship board), but Bourseiller could not afford to produce a film version, so the project was shelved. After André Bazin's death in 1958, Rohmer became editor in chief of Cahiers du cinéma. By 1962, Rohmer was often at odds with his staff for not promoting New Wave filmmakers. After several financial failures, the directors wanted better publicity, with Cahiers an "instrument of combat" of the New Wave. Rohmer profiled New Wave filmmakers in the December 1962 issue before his June 1963 resignation, when Rivette became his successor. Rohmer later said that the pressure to leave Cahiers was the best thing that ever happened to him as a film director. Under Rivette's leadership, Cahiers changed from a nonpolitical film magazine to a Marxist journal examining the relationship between politics and modern culture. Unlike Rohmer, Rivette allowed writers such as Michel Delahaye and Jean Louis Comolli to publish articles gravitating towards politics and philosophy and not necessarily related to film. They wrote pieces on Martin Heidegger and Louis Althusser and interviewed non filmmakers such as Roland Barthes and composer Pierre Boulez. Rivette and Delahaye's 1963 interview with Barthes is considered the turning point for Cahiers as a magazine analyzing film from a semiotic perspective. Rivette was an ambitious and financially irresponsible editor; shortly after an expensive, 250 page double issue on American films, Cahiers needed financial help. It was bought by teen magazine owner Daniel Filipacchi, and its style became "splashier" and more youth oriented. Rivette remained editor until April 1965, and was replaced by Jean Louis Comolli and Jean Narboni. He contributed articles to the magazine until 1969. Immediately after Rivette left Cahiers, Beauregard was ready to make The Nun (1966) and Rivette and Gruault again revised their script. Rivette called the script a record of the stage play, with a "highly written texture". On 31 August 1965, the censors told Beauregard that the film "run[s] the risk of being totally or partially cut". Beauregard ignored the warning, and Rivette began shooting in October. The film was controversial before its completion; members of the Catholic Church in France began a letter writing campaign in opposition, and pressurised Paris police commissioner Maurice Papon and Minister of Information Alain Peyrefitte to take action. Both said they would ban it. Rivette finished The Nun in 1966. Although it was approved twice by the censorship board in March, new Minister of Information Yvon Bourges overrode the approvals in April and banned the film. In response, Beauregard began a public campaign in its defense; many journalists, including Godard and Chabrol, wrote editorials demanding the film's release. A "Manifesto of the 1,789" in support was signed by Jacques Prévert, Raymond Queneau, Marguerite Duras and several major French book publishers, and many Catholic priests and nuns denounced the ban's effect on freedom of speech. Rivette told Le Figaro Magazine, "It was as though they had guillotined us", and in Rouen his father André vehemently defended the film against the city's efforts to ban it. The director found his cinematic style during the making of this film. According to Rivette, "With improvisation, you automatically listen" and an author is an "analyst, a person who must listen to what the people say—all words are important. You must listen to all and not have any preconceived ideas as a director". Invigorated by his new filmmaking technique, Rivette invited over forty actors (including Jean Pierre Leaud, Juliet Berto, Michael Lonsdale and Bulle Ogier) to each develop a character for a new film without a plot or interaction with each other. He then developed the basic structure for what would become Out 1 (1971). From April to June 1970, Rivette shot over 30 hours of 16mm footage as his cast improvised a story involving conspiracy theories and theatrical rehearsals. Out 1 starred Jean Pierre Leaud as Colin, a Parisian con artist who pretends to be a deaf mute and begins receiving anonymous messages referring to Lewis Carroll's The Hunting of the Snark and Honoré de Balzac's Histoire des Treize (The Thirteen). Colin becomes obsessed with the messages, and begins to believe that a Utopian secret society like the one in Balzac's short story is contacting him. He is led to a boutique and meets Frederique (Juliet Berto), a young thief. Colin and Frederique use stolen letters to track down what they believe is the secret group, Thirteen, at a house where two groups of actors are rehearsing productions of Aeschylus's Prometheus Bound and Seven Against Thebes. Out 1 was shown only once in its 760 minute original version at the Maison de la Culture in Le Havre, on 9–10 September 1971. Over 300 people attended the weekend long premiere, and Martin Even of Le Monde called it a "voyage beyond cinema" because most of the audience had traveled from Paris to see it. Originally intended as a 12 part television broadcast, the Office de Radiodiffusion Television Francaise refused to purchase it. With help from Suzanne Schiffman, Rivette spent over a year editing a 260 minute version entitled Out 1: Spectre and released in 1974. Out 1 was highly praised, and become a cult film. Because it was notoriously difficult to see in its entirety, and critics Jonathan Rosenbaum and Dennis Lim have called the film a "Holy Grail" for cinephiles. The first revival screening of the original version was at the Rotterdam Film Festival in February 1989. It was finally shown on French TV during the early 1990s and was first shown in the US at the Museum of the Moving Image in December 2006 to a sold out audience.

1973-1982: Фантастикалық фильмдер мен жүйке бұзылуы

1973 жылдың жазында Риветт Жанна Мороның қатысуымен 1900 жылдардың басындағы Париж театр әлемі туралы «Финикс» фильмін түсіруге тырысты. Бюджеттік шектеулер салдарынан ол жобадан бас тартуға мәжбүр болды. Содан кейін Риветт өзінің ең көп сынға ие болған «Селин мен Джули қайыққа жүзу» (1974) фильмін түсірді. «Aller en bateau» («кемеде жүзу») – француз жаргоны, «қиялға берілу» немесе «алдану» мағынасын білдіреді. Риветт екі кейіпкерді жасау үшін достары, актрисалар Джульет Берто және Доминик Лабурьемен кездесті және серіктесі Эдуардо де Грегориомен сюжет пен сценарий жасады. Кейін ол бұл кезеңнің «мұндай қызықты кезеңді ешқашан бастан өткермегенін» айтты. «Бұрын осылай күлген емеспін». Алдыңғы екі фильмінен айырмашылығы, Риветт түсірілім кезінде импровизация қолданбады және сюжет алдын ала мұқият құрастырылғанын айтты. «Алисаның ғажайып еліндегі» (Alice in Wonderland), Жан Кокто және Марсель Пруст туындыларына сілтемелермен толы «Селин мен Джули қайыққа жүзу» (Céline and Julie Go Boating) фильмі Джулидің (Лабурье) және Селиннің (Берто) кездейсоқ кездесіп, дос болуымен басталады. Олар құпия «Қыял үйіне» барады, онда әр күн сайын Генри Джеймстің екі әңгімесіне негізделген бір мелодрама ойналады, ол жұмбақ Софидің (Мари Франс Пизиер) жас қызды өлтіруімен аяқталады. 1973 жылдың жазында бес аптада түсірілген «Селин мен Джули қайыққа жүзу» 1974 жылғы Локарно халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алды. Оны Барбет Шрёдер өндірді және Les films du losange компаниясы таратты. Джонатан Розенбаум оны мақтап, «Céline et Julie vont en bateau» әйелдер достығы туралы сүйікті фильмі деп санайтын көптеген әйелдерді білетінін» жазды. Түннің патшайымы (Жульет Берто) күннің патшайымымен (Булле Ожие) сиқырлы алма үшін соғысады, бұл жеңімпазға қазіргі Парижде қалуға мүмкіндік береді. «Noroît (Une vengeance)» (1976) фильмінде Де Грегорио Сирил Турнеурдың «Азаттық трагедиясын» көріп, Риветтке ұсынды. 15 ғасырдағы ағылшын тілінде жазылған сценарий актрисаларға қиындық туғызды. 1975 жылдың тамызында Риветт серияның бірінші бөлігін: Альберт Финни мен Лесли Каронның қатысуымен өткен махаббат тарихы «Мари мен Жюльенді» түсіре бастады. Кейін Риветт «Мен өз күш-қуатымды тым жоғары бағалап, физикалық жағынан күйредім» деді. Маргарита Дюрас фильмді аяқтауды ұсынғанмен, актерлер Риветтен басқа жалғастырудан бас тартты. 2003 жылы ол «Мари мен Жюльен» фильмінің өзін-өзі өлтірген әйелдің шынайы оқиғасына негізделгенін айтты. Риветтің музыкалық комедиялық төртінші фильмінде Анна Карина мен Жан Маре ойнайтын еді. «Noroît» Лондонда көрсетілді және 1976 жылы Канн кинофестивалінде көрсетілді, бірақ ешқашан таратылмады. Ол және «Дуэль» сериалдың продюсерлерімен Риветтке проблема тудырды. Режиссер Сьюзан Сонтагтың «Noroît» ұнағанын, ал Жан Рухтың Риветт қосымша мифтер енгізген жерінде ежелгі африкалық аңыздарды танитынын айтты. Директордың айтуынша, оның күйзелісінен айығуы үшін бір жылдан астам уақыт қажет болды. Продюсер Стефан Чальгаджиев «Сценалар параллель өмір» сериясы үшін келісімшартты қайта қарастырды, бұл үшін тек бір фильм, бірінші немесе төртінші бөлім қажет болды. Риветт екеуін де түсіргісі келетінін немесе екеуінің де емес екенін шешті және байланысты емес фильм түсірді, «Merry Go Round» (1981). Тхалгаджиев Мария Шнайдермен бірге фильм түсіргісі келетінін айтқан еді, актер Джо Даллесандро мен Риветт келісті. Компания оның кейінгі барлық фильмдерінің басты дистрибьюторы және қаржыгері болды. Олардың алғашқы фильмі – «Жердегі махаббат» (1984) – тағы да театр тобы мен көркем әдебиет пен шындықтың арақатынасына қатысты. Джеральдин Чаплин мен Джейн Биркин театр труппасының мүшелері ретінде оның режиссерінің (Кальфон) шынайы өмірі мен оның әйелі құпия жоғалып кетуіне ұқсайтын жаңа пьесада ойнауға шақырылады. Риветт өзінің эксперименталды, күрделі стилінен бас тартып, Эмили Бронтенің «Жалпыс биіктіктер» романын бейімдеді. Романның бірінші бөлігіне негізделген және 1930-шы жылдардағы Оңтүстік Францияда орналасқан «Хурлевент» фильмінде үш белгісіз актер ойнады: Фабиен Бэйб Кэтрин рөлінде, Лукас Белво Рох (Хитклиф) рөлінде және Оливер Крувейлер Кэтриннің ағасы Уильям рөлінде. 1985 жылы жарық көрген «Хурлевент» – Риветтің актерлер мен техниктерден тұратын әдеттегі труппасы жоқ және Балтустың Үндістанның сиялы суреттеріне негізделген алғашқы фильмі. Риветте 1988 жылы түсірген «Төрт топ» (La Bande des quatre) фильмі үшін сыншылардың ризашылығын алды, бұл төрт драма студентінің өмірі театр мен шындық арасында ойыншыққа айналған туралы фильм. Режиссер, жас адамдар пьеса жұмысы туралы фильм жасағысы келіп, «Жұмыс нәтижеден әлдеқайда қызықтырақ» деді. Фильм 39-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде арнайы мақтауға ие болды. «Төрт топтағы» төрт актрисамен жұмыс істегеніне Риветт қатты риза болды, сондықтан ол қайтадан театрға оралды. Актрисалар Пьер Корнельдің «Сурена» пьесасынан бір көрініс орындағандықтан, Риветт, актрисалар және қосымша орындаушылар Корнельдің «Тит пен Береника», Жан Расиннің «Баязет» және Пьер де Маривоның пьесасын репетициялады (кейін «ол тым қиын болғандықтан» тоқтатылды). Бірнеше апталық репетициядан кейін актрисалар екі пьесаны орындауға дайын болды, олар 1989 жылдың 18 сәуірінен 20 мамырына дейін Сен-Денидегі Жерар Филипе театрында қойылды. Риветтке сәйкес, Корнельдің пьесасы актрисалар үшін қызықтырақ болды; ол «өте терең. Мен тарихқа, ойға толы өте тығыз автор деп санаймын». Сол Австерлиц «Төрт топтың» сәттілігін «Риветттің режиссер ретінде екінші тынысы» деп атады; Ол «Үздік фильм» және «Үздік режиссер» (Риветттің осы номинациядағы жалғыз номинациясы) сияқты бес «Сезар» сыйлығына ие болды. Канн кинофестиваліндегі сәттілігінен кейін екі сағаттық нұсқасы «La Belle Noiseuse: Divertimento» кинотеатрларда көрсетілді.

During the summer of 1973, Rivette attempted to make Phénix, a film about the early 1900s Paris theatrical world which would have starred Jeanne Moreau. Due to budgetary constraints, he was forced to abandon the project. Rivette then made his most critically acclaimed film, Céline and Julie Go Boating (1974). "Aller en bateau" ("go boating") is French slang for "caught up in fiction" or "taken for a ride". Rivette met with friends, actresses Juliet Berto and Dominique Labourier, to develop two characters and created a plot and script with collaborator Eduardo de Gregorio. He later said that during this pre production period, he "never had as much [fun]. I don’t believe I ever laughed as much". Unlike his previous two films, Rivette did not use improvisation during the filming and said that the plot was carefully constructed in advance. Filled with references to Alice in Wonderland, Jean Cocteau and Marcel Proust, Céline and Julie Go Boating begins when Julie (Labourier), and Céline (Berto) meet by chance and become friends. They begin to visit a mysterious "House of Fiction" where the same melodrama (based on two short stories by Henry James) plays out every day, ending with the murder of a young girl by the enigmatic Sophie (Marie France Pisier). Shot in five weeks during the summer of 1973, Céline and Julie Go Boating won the Special Jury Prize at the 1974 Locarno International Film Festival. It was produced by Barbet Schroeder and distributed by Les films du losange. Jonathan Rosenbaum praised it, writing that he knew "many women who consider Céline et Julie vont en bateau their favourite film about female friendship". the Queen of the Night (Juliet Berto) battles the Queen of the Sun (Bulle Ogier) over a magic diamond which will allow the winner to remain in modern day Paris. In Noroît (Une vengeance) (1976),efn|The title being a contraction of nord ouest, "north west," meaning the direction or the wind from that direction, in English a "nor'wester" De Gregorio saw Cyril Tourneur's The Revenger's Tragedy, and suggested it to Rivette. The script, written in 15th century English, caused some difficulty for the actresses. In August 1975, Rivette began filming part one of the series: Marie et Julien, a love story starring Albert Finney and Leslie Caron. Rivette later said that he "broke down physically I had overestimated my own strength." Although Marguerite Duras offered to finish the film, the actors refused to continue without Rivette. In 2003, he said that Marie et Julien was based on a true story of a woman who committed suicide. Rivette's musical comedy fourth film would have starred Anna Karina and Jean Marais. Noroît premiered in London and was shown at the 1976 Cannes Film Festival, but was never distributed. It and Duelle received mediocre reviews, causing problems for Rivette with the series' producers. The director said that Susan Sontag enjoyed Noroît, and Jean Rouch recognised ancient African myths in its plot, where Rivette had included Celtic myths. According to the director, it took over a year to recover from his breakdown. Producer Stéphane Tchalgadjieff had renegotiated the contract for the Scènes de la vie parallèle series to require only one more film, the intended first or fourth part. Rivette decided that he wanted to film both or neither and made an unrelated film, Merry Go Round (1981). Tchalgadjieff had told him that Maria Schneider wanted to make a film with him and actor Joe Dallesandro and Rivette agreed. The company was the chief distributor and financier for all his subsequent films. Their first film, Love on the Ground (1984), again concerned a theatrical group and the blurring of fiction and reality. Geraldine Chaplin and Jane Birkin star as members of a theatrical troupe who are invited to appear in a new play resembling the real life of its director (Kalfon) and the mysterious disappearance of his wife. In a break from his experimental, complex style, Rivette next adapted Emily Brontë's Wuthering Heights. Based on the novel's first part and set in 1930s southern France, Hurlevent starred three unknown actors: Fabienne Babe as Catherine, Lucas Belvaux as Roch (Heathcliff) and Oliver Cruveiller as Catherine's brother, William. Hurlevent, Rivette's first film in years without his usual troupe of actors and technicians and modeled on Balthus' India ink illustrations, was released in 1985. Rivette received critical acclaim for his 1988 film La Bande des quatre (Gang of Four), about four drama students whose lives playfully alternate from theatre to real life and make believe. According to the director, who wanted to make a film about young people working on a play, "The work is always much more interesting to show than the result". The film received an honorable mention at the 39th Berlin International Film Festival. He enjoyed working with the four young actresses in La Bande des quatre so much, that Rivette returned to the theatre. The actresses had performed a scene from Pierre Corneille's Suréna in La Bande des quatre, so Rivette, the actresses and additional performers rehearsed Corneille's Tite et Bérénice, Jean Racine's Bajazet and a play by Pierre de Marivaux (which was eventually dropped "because he was too hard"). After several weeks of rehearsals, the actresses were ready to perform the two plays, which ran at the Théâtre Gérard Philipe in Saint Denis from 18 April to 20 May 1989. According to Rivette, Corneille's play was more interesting for the actresses; he was "very deep. He's an author I find very dense, so full of history, of thought". Saul Austerlitz called La Bande des quatre success "Rivette’s second wind as a filmmaker"; It received five César Award nominations, including Best Picture and Best Director (Rivette's only nomination in that category). Shortly after its Cannes success, a two hour version, La Belle Noiseuse: Divertimento, was theatrically released.

1992-2009: Кейінгі фильмдер мен зейнеткерлік өмір

Содан кейін Риветт Жанна д’Арктің өмірі туралы екі бөлімді фильм түсірді: «Жанна қыз: Шайқастар» және «Жанна қыз: Түрмелер» (1994). Риветтің фильмі Карл Теодор Дрейер мен Роберт Брессонның Жанна туралы белгілі түсіндірмелерінен өзгешелік танытып, оның азаптауы мен шейіт болуына емес, Франциядағы танымалдылығына назар аударды. Риветтің Шарль Пегуйдің Жанна туралы кітаптарынан алған естеліктеріне негізделген фильмнің бір бөлігі оның туған қаласы Руанда түсірілді. «Жанна қыз» фильмінде Сандрин Боннер басты рөлді ойнады және 1994 жылы жарық көрді. Фильмнің бюджеті жоғары болғандықтан, ол коммерциялық сәттілікке жете алмады. Осы себепті Мартин Мариньяк жылдам және төмен бюджетті фильм түсіргісі келді. Риветт идея таппағандықтан актерлерді жинауға кірісті. Ол Натали Ришар, Марианна Деникур және Лоранс Коттпен байланысқа шықты, олар оған 1920-жылдардағы Нью-Йорк такси би залдары туралы фильм жасау идеясын ұсынды, нәтижесінде «Жоғары, төмен, сынғыш» (1995) фильмі дүниеге келді. Ришар, Деникур және Котт жеке қиындықтарды жеңуге тырысатын үш әйелдің рөлін сомдады, ал олардың өміріне қатысты музыкалық номерлер жұмбақ түнгі клубта орындалды. Фильмде 1920-1930 жылдардағы Голливуд мюзиклдеріне сілтеме жасалып, Анна Карина түнгі клуб әншісі ретінде пайда болады, оның әндері Годармен бірге түсірген бұрынғы фильмдеріне байланысты. «Жоғары, төмен, сынғыш» 19-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Риветтің «Құпия операция» (1998) фильмінде Боннер жас ғалымның рөлін ойнады, оның ағасы (Грегуар Колен) оларды әкесін Уолсердің (Жерзи Радзивилович) өлтіргенінке сендіріп, кек алуға итермелейді. Риветт бұл фильмнің Электра мифіне негізделгенін, бірақ Аэскіл, Софокл және Эврипидтің классикалық нұсқаларына қарағанда Жан Жиродукстің сирек танымал пьесасының ықпалы зор екенін айтты. «Құпия операция» фильмі «Қос өлім» (1944) фильміне құрмет көрсетеді, ал биограф Мэри Уайлс Хичкоктың «Поезддегі белгісіздер» (1951) және «Бас айналу» (1958) фильмдерінің ықпалын байқады. Уайлс Риветтің Боннермен бірге түсірген үш фильмін феминистік деп атап, олардың «Риветтпен терең жеке байланысын көрсететінін» жазды. «Не білу керек?» (2001) фильмінде Женна Балибар мен Серджио Кастеллитто Луиджи Пиранделлоның «Сен мені қалай қаласаң» пьесасын қоюға тырысып, жоғалған қолжазбаны іздейтін романтикалық комедияда ойнайды. Риветт Говард Хоукстің «бұралаң комедияларына» құрмет көрсетеді және «Бір түндік оқиға» (1934) фильміне сілтеме жасайды. Фильмдегі театр режиссері Уго кейіпі «Париж бізге тиесілі» фильміндегі Жерарға ұқсас. Келесі жылы «Не білу керек?+» атты ұзартылған нұсқасы шықты. Саул Аустерлицтің сөзінше, бұл «таңғажайып фильм және Жак Риветттің керемет мансабындағы тағы бір шыңы». Риветт, Паскаль Боницер және Кристин Лоран қайта түсірілген «Мари мен Жюльеннің оқиғасы» (2003) фильмінің сценарийін актерлермен бірге жасады. Фильмде алғашқы екі фильмді байланыстырған импровизацияланған музыкалық қосымша болмаса да, Мадам Х кейіпі ай құдайына, ал Мари күн құдайына ұқсайды. Фильм 2003 жылы Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. 2007 жылы Риветт Бальзактың романына адау болған «Лангеай герцогинясы» фильмін түсірді, сондай-ақ Бальзактың трилогиясының екінші бөлігі «Осы он үштің тарихына» кіріспе болды. Жанна Балибар мен Гийом Депардье 1823 жылдың басында Майоркадағы махаббатқа толы, азапты қарым-қатынастағы жандардың рөлін ойнады. Фильмнің премьерасы 2007 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде өтті. 2009 жылы Риветт «Пик Сент-Лудың 36 көрінісі» фильмін түсірді, онда Джейн Биркин әкесі қайтыс болғаннан кейін балалық шағындағы цирк труппасына оралған және бай итальяндық саяхатшымен (Серджио Кастеллитто) роман бастаған әйел рөлін ойнады. 66-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілген бұл фильм режиссердің соңғы туындысы болды.

Rivette then made a two part film about the life of Joan of Arc entitled Joan the Maiden: Joan the Maiden, Part 1: The Battles and Joan the Maiden, Part 2: The Prisons (1994). Rivette's film differed from well known interpretations of Joan by Carl Theodor Dreyer and Robert Bresson, focusing on her popularity in France rather than her suffering and martyrdom. Loosely based on Rivette's memories of Charles Péguy's books on Joan, the film was partially shot in his hometown of Rouen. Joan the Maiden, starring Sandrine Bonnaire, was released in 1994. With its large budget, the film was not a financial success. Because of this, Martine Marignac wanted to make a quick, inexpensive film; Rivette, short of ideas, began assembling a cast. He contacted Nathalie Richard, Marianne Denicourt and Laurence Côte, who gave him an idea for a film about 1920s New York City taxi dance halls; this led to Up, Down, Fragile (1995). Richard, Denicourt and Côte star as three women struggling to overcome personal obstacles, with musical numbers at a mysterious nightclub commenting on their lives. In the film, a nod to 1920s and 1930s Hollywood backstage musicals, Anna Karina appears as a nightclub singer whose songs refer to her previous films with Godard. Up, Down, Fragile was screened at the 19th Moscow International Film Festival. Rivette's film policier, Top Secret (1998), featured Bonnaire as a young scientist whose brother (Grégoire Colin) convinces her that their father was killed by Walser (Jerzy Radziwilowicz) and seeks revenge. Rivette said that the film, loosely based on the Electra myth, was influenced more by Jean Giraudoux's lesser known play than on the classical versions by Aeschylus, Sophocles and Euripides. Top Secret pays tribute to Double Indemnity (1944), and biographer Mary Wiles saw influences from Hitchcock's Strangers on a Train (1951) and Vertigo (1958). Wiles called Rivette's three films with Bonnaire feminist, writing that they "reveal a deep personal connection with [Rivette]." Va savoir (2001) starred Jeanne Balibar and Sergio Castellitto as a couple caught up in romantic farce as they attempt to stage Luigi Pirandello's Come tu mi vuoi and search for a missing manuscript. Rivette pays tribute to Howard Hawks' screwball comedies, and includes a reference to It Happened One Night (1934). The film's theatrical director character, Ugo, intentionally resembles Gerard in Paris Belongs to Us. A longer version, Va Savoir+ was released the following year. According to Saul Austerlitz, it is "a stunning film, and is yet another peak in Jacques Rivette's exceptional career." Rivette, Pascal Bonitzer and Christine Laurent collaborated on the script with the actors during production of the revised The Story of Marie and Julien (2003). Although the film lacked the improvised musical score connecting the first two films, the Madame X character resembles the moon goddess and Marie the sun goddess. It premiered at the 2003 Toronto International Film Festival. In 2007, Rivette made The Duchess of Langeais, a faithful adaptation of Balzac's novel, and the second of Balzac's trilogy, Histoire des treize, the introduction to which inspired Out 1. Jeanne Balibar and Guillaume Depardieu star as lovers in early 1823 Majorca who are involved in a tormented, frustrating relationship. The film premiered at the 2007 Toronto International Film Festival. In 2009, Rivette made 36 vues du pic Saint Loup; Jane Birkin starred as a woman who returns to her childhood circus troupe after her father dies, and begins a romance with a wealthy Italian drifter (Sergio Castellitto). The film, which premiered at the 66th Venice International Film Festival, was the director's last.