Lockheed P-2 Neptune: Теңіздік патрульдеу ұшағының тарихы

Кіріспе

Теңіздік патрульдік ұшақтар отбасы

Локхид P-2 Нептун (АҚШ Әскери-теңіз күштері 1962 жылдың қыркүйегіне дейін P2V деп белгілеген) – теңіздік патрульдеу және суастына қарсы күрес (ASW) ұшағы. Ол Lockheed компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін Lockheed PV-1 Ventura және PV-2 Harpoon ұшақтарын алмастыру үшін жасалған, ал өз кезегінде Lockheed P-3 Orion ұшағымен алмастырылды. Нептун құрлықта пайдалануға арналған ұшақ ретінде жобаланған, бірақ ешқашан авиатасығышқа қонған емес. Алайда, шағын саны өзгертіліп, авиатасығыштан ұшырылатын (JATO көмегімен), жағалауға немесе суға қондырылатын уақытша ядролық бомбалаушылар ретінде қолданылды. Бұл тип экспортта сәтті болды және бірнеше елдің қарулы күштерінде қызмет етті.

Жобалау және әзірлеу

Жаңа құрлықтағы патрульдік бомбалаушыны әзірлеу Екінші дүниежүзілік соғыстың басында басталды, ал жобалау жұмыстары 1941 жылдың 6 желтоқсанында Lockheed компаниясының Vega еншілес компаниясында жеке бастама ретінде жүргізілді. Бастапқыда жаңа жоба сол кездегі басқа ұшақтарға қарағанда нашар басымдыққа ие болды, өйткені Vega PV-2 Harpoon патрульдік бомбалаушысын да әзірлеп, өндіріп жатты. 1943 жылдың 19 ақпанында АҚШ Әскери-теңіз күштері екі XP2V прототипіне қатысты ниет хатына қол қойды, ол 1944 жылдың 4 сәуірінде ресми келісімшартпен бекітілді, содан кейін 10 күннен соң тағы 15 ұшаққа тапсырыс берілді. Бағдарлама толыққанды күшке енгені 1944 жылға дейін күтілді. Дизайнның маңызды факторы – өндіру және күтіп ұстаудың қарапайымдылығы болды, бұл модельдің ұзақ қызмет ету мерзіміне және әлемдік сәттілігіне ықпал еткен болуы мүмкін. Бірінші ұшақ 1945 жылдың мамырында ұшты. Өндіріс 1946 жылы басталды, ал ұшақ 1947 жылы қабылданып, пайдалануға берілді. Бомбалаушы ретінде пайдалану мүмкіндігі ұшақтың әуе кемелерінен сәтті ұшуына әкелді. P2V-5F үлгісінен бастап, Neptune поршеньді және реактивті қозғалтқыштармен жабдықталған алғашқы ұшақтардың бірі болды. Convair B-36, бірнеше Boeing C-97 Stratofreighter, Fairchild C-123 Provider, North American AJ Savage және Avro Shackleton ұшақтары да осылай жабдықталған. Екі жеке отын жүйесінің салмағы мен күрделілігін азайту үшін P2V ұшақтарындағы Westinghouse J34 реактивті қозғалтқыштары реактивті отынның орнына поршеньді қозғалтқыштардың 115-145 Avgas отынын пайдаланды. Реактивті модульдер J34 жұмыс істемеген кезде жабылатын кіріс есіктерімен жабдықталған. Бұл жел тегершігінің пайда болуын болдырмады, соның арқасында поршеньді қозғалтқыштармен ұзаққа созылған экономикалық іздеу және патрульдік операциялар жүргізілуі мүмкін болды. Әдеттегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің операцияларында реактивті қозғалтқыштар ұшуды қамтамасыз ету үшін толық қуатта (97%) жұмыс істеді, содан кейін қауіпсіз биіктікке жеткеннен кейін тоқтатылды. Реактивті қозғалтқыштар сонымен қатар су астына қарсы және/немесе кемеге қарсы операциялар кезінде (күндіз 500 фут (152 м), түнде 1000 фут (305 м) биіктікте) төмен биіктікте бос жүріс күйінде іске қосылып, ұшып тұрды, егер радиалды қозғалтқыштардың бірінде ақау туындаса, қауіпсіздік шарасы ретінде. Экипаж мұрындық доңғалақтың артқы бөлігіндегі баспалдақ арқылы, содан кейін доңғалақтың сол жағындағы люкке дейін, одан кейін бақылаушының мұрнына немесе басқа люк арқылы негізгі палубаға өте алатын. Сондай-ақ, сонобуй құбырларының жанындағы артқы фюзеляж еденінде люк болды.

Development of a new land based patrol bomber began early in World War II, with design work starting at Lockheed's Vega subsidiary as a private venture on 6 December 1941. At first, the new design was considered a low priority compared to other aircraft in development at the time, with Vega also developing and producing the PV 2 Harpoon patrol bomber. On 19 February 1943, the U. S. Navy signed a letter of intent for two prototype XP2Vs, which was confirmed by a formal contract on 4 April 1944 with a further 15 aircraft being ordered 10 days later. It was not until 1944 that the program went into full swing. A major factor in the design was ease of manufacture and maintenance, and this may have been a major factor in the type's long life and worldwide success. The first aircraft flew in May 1945. Production began in 1946, and the aircraft was accepted into service in 1947. Potential use as a bomber led to successful launches from aircraft carriers. Beginning with the P2V 5F model, the Neptune became one of the first operational aircraft fitted with both piston and jet engines. The Convair B 36, several Boeing C 97 Stratofreighter, Fairchild C 123 Provider, North American AJ Savage, and Avro Shackleton aircraft were also so equipped. To save weight and complexity of two separate fuel systems, the Westinghouse J34 jet engines on P2Vs burned the 115–145 Avgas fuel of the piston engines, instead of jet fuel. The jet pods were fitted with intake doors that remained closed when the J 34s were not running. This prevented windmilling, allowing for economical piston engine only long endurance search and patrol operations. In normal US Navy operations, the jet engines were run at full power (97%) to assure takeoff, then shut down upon reaching a safe altitude. The jets were also started and kept running at flight idle during low altitude (500 feet (152 m) during the day and 1000 feet (305 m) at night) anti submarine and/or anti shipping operations as a safety measure should one of the radials develop problems. Normal crew access was via a ladder on the aft bulkhead of the nosewheel well to a hatch on the left side of the wheel well, then forward to the observer nose, or up through another hatch to the main deck. There was also a hatch in the floor of the aft fuselage, near the sonobuoy chutes.

Ядролық бомбалаушы

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері саяси ықпалын сақтап қалу үшін ядролық соққы беру мүмкіндігіне ие болу қажеттігін сезінді. Ұзақ мерзімді перспективада, әуе кемелеріне негізделген ұшақтар ең тиімді шешім болды. Сол кездегі "Fat Man" ядролық қарулары көлемді болғандықтан, оларды тасымалдау үшін өте үлкен ұшақтар қажет болды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қару-жарақ бюросы P2V Neptune ұшағының кішкентай бомба бөлімінде пайдалану үшін 25 ескірген, бірақ ықшам "Little Boy" ядролық бомбасының конструкциясын жасады. 1948 жылға қарай он толық уран снаряды мен мақсаттарын жасауға жеткілікті бөлінетін материал болды, бірақ алтысын аяқтауға жеткілікті бастақы құрылғылар болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1948 жылы алғашқы ұшу сынақтарымен реактивтік көмекпен ұшыру (JATO) ракеталық күшейткіштерін пайдалану арқылы P2V Neptune ұшағын әуе кемесінен ұшыруға бейімдеп, кемеге негізделген ядролық соққы ұшағын жасады. Алайда, "Нептун" әуе кемесіне қона алмағандықтан, экипаж соққыдан кейін достық құрлыққа қайтуға немесе АҚШ Әскери-теңіз кемесіне жақын теңізге құлауға мәжбүр болды. Ол бұл шұғыл жағдайда Солтүстік Американың AJ Savage ұшағымен (1952 жылдың қазанында Тынық мұхиты флотына берілді) алмастырылды – бұл әуе кемесінен ұшыру және қону операцияларын толыққанды жүзеге асыра алатын алғашқы ядролық соққы ұшағы болды; алайда, АҚШ Әскери-теңіз күштері толыққанды реактивтік ядролық соққы ұшақтарын қабылдағандықтан, ол бұл рөлде ұзаққа соқпады.

Жасырын операциялар P2V-7U/RB-69A нұсқалары

1954 жылы «Cherry» жобасы аясында АҚШ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) бес жаңадан салынған P2V 7 ұшағын сатып алып, Lockheed компаниясының Skunk Works бөлімшесінде Калифорния штатының Бёрбанк қаласындағы B5 ангарында оларды P2V 7U/RB 69A үлгісіне өзгертті. Бұл ЦРУ-дың құпия ELINT/ferret ұшақтарының жеке паркі үшін жасалған еді. Кейіннен, P2V 7U/RB 69A ұшақтарының операциялық жоғалтуларын өтеу үшін ЦРУ АҚШ Әскери-теңіз күштерінен екі P2V 7 ұшағын сатып алып, 1962 жылдың қыркүйегінде және 1964 жылдың желтоқсанында оларды P2V 7U/RB 69A VI фаза стандартына сәйкес өзгертті. Сонымен қатар, 1963 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінен ескі P2V 5 ұшағын оқу мақсатында сатып алды. 1955-1956 жылдары Эдвардс әуе базасында бас ұшақтармен сынақ ұшулары жүргізілді, барлық ұшақтар қара теңіз көк түсіне боялды, бірақ АҚШ Әскери-әуе күштерінің белгілерімен. 1957 жылы бір P2V 7U ұшағы төмен биіктікте және қиын жағдайларда ұшу қабілетін сынау үшін Эглин әуе базасына жіберілді. Бастапқы екі ұшақ Еуропаға, Батыс Германияның Висбаден қаласына орналастырылды, бірақ 1959 жылы ЦРУ Еуропадағы құпия ұшақтарын қысқартқаннан кейін кері қайтарылды. ЦРУ қалған екі P2V 7U/RB 69A ұшағын Тайваньдағы Хинчу әуе базасына жіберді, онда 1957 жылдың желтоқсанына қарай олар Қытай Республикасы Әуе күштерінің 34-ші эскадрильясына, көбінесе «Қара жарқын» эскадрильясы деп аталатын құпия операциялар бөліміне берілді; олар ROCAF белгілерімен боялды. ROCAF P2V 7U/RB 69A ұшақтарының міндеті – Қытайдың әуе қорғаныс желілерін картаға түсіру, агенттерді әуеден түсіру және листовкалар мен жабдықтарды тастауды қоса алғанда, ELINT/ferret миссияларын жүргізу үшін Қытайға төмен биіктіктегі ұшулар жасау болды. АҚШ және Қытай Республикасы (ҚР) үкіметтері арасындағы сенімділік келісіміне сәйкес, RB 69A операциялық миссияларды орындау кезінде ROCAF экипажымен басқарылса, Тайваньдан немесе басқа операциялық аймақтан АҚШ-қа қайта оралғанда ЦРУ экипажымен басқарылатын болды. P2V 7U/RB 69A 1957 жылдан 1966 жылдың қарашасына дейін ROCAF Black Bat Squadron эскадрильясымен Қытай үстінде ұшты. Бес түпнұсқа ұшақтың барлығы (екеуі Оңтүстік Кореяда апатқа ұшырады, үшеуі Қытайда атып түсірілді) экипажбен бірге жоғалды. 1967 жылдың қаңтар айында қалған екі RB 69A Калифорниядағы NAS Alameda-ға ұшып барып, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің P2V 7 / SP 2H ASW ұшақтарына қайтадан айналдырылды. 34-ші эскадрильяның құпия операцияларының көп бөлігі ЦРУ-да құпия болып сақталады, бірақ 1972 жылы жазылған ЦРУ-дың ішкі тарихы, «Қытай материгі үстіндегі төмен деңгейдегі техникалық барлау (1955–66)», CSHP 2.348 сілтемесі, ЦРУ / ROCAF 34-ші эскадрильясының құпия операцияларын қамтиды. ЦРУ 2022 жылға дейін оны жариялауды жоспарламайды. АҚШ армиясы 1967 жылдан бастап P 2 ұшағын 67-ші бақылау эскадрильясы (VO 67), шақыру белгісі «Линди» жұмыс істеді. Бұл президенттік бірлік мақтау қағазын алған жалғыз P 2 Neptune ұшақ эскадрильясы болды, Хо Ши Мин жолының үстінен сейсмикалық және акустикалық сенсорларды орнату миссияларын орындады.

In 1954 under Project Cherry, the US Central Intelligence Agency (CIA) obtained five newly built P2V 7 and converted these into P2V 7U/RB 69A variants by Lockheed's Skunk Works at Hangar B5 in Burbank, California, for the CIA's own private fleet of covert ELINT/ferret aircraft. Later, to make up for P2V 7U/RB 69A operational losses, the CIA obtained and converted two existing US Navy P2V 7s, one in September 1962, and one in December 1964 to P2V 7U/RB 69A Phase VI standard, and also acquired an older P2V 5 from the US Navy as a training aircraft in 1963. Test flights were made by lead aircraft at Edwards AFB from 1955 to 1956, all the aircraft painted with dark sea blue color but with USAF markings. In 1957 one P2V 7U was sent to Eglin AFB for testing aircraft performance at low level and under adverse conditions. The initial two aircraft were sent to Europe, based at Wiesbaden, West Germany, but were later withdrawn in 1959 when the CIA reduced its covert aircraft assets in Europe. The CIA sent the other two P2V 7U/RB 69As to Hsinchu Air Base, Taiwan, where by December 1957, they were given to a "black op" unit, the 34th Squadron, better known as the Black Bat Squadron, of the Republic of China Air Force; these were painted in ROCAF markings. The ROCAF P2V 7U/RB 69A's mission was to conduct low level penetration flights into mainland China to conduct ELINT/ferret missions including mapping out China's air defense networks, inserting agents via airdrop, and dropping leaflets and supplies. The agreement for plausible deniability between US and Republic of China (ROC) governments meant the RB 69A would be manned by ROCAF crew while conducting operational missions, but would be manned by CIA crew when ferrying RB 69A out of Taiwan or other operational area to US. The P2V 7U/RB 69A flew with ROCAF Black Bat Squadron over China from 1957 to November 1966. All five original aircraft (two crashed in South Korea, three shot down over China) were lost with all hands on board. In January 1967, two remaining RB 69As flew back to NAS Alameda, California, and were converted back to regular US Navy P2V 7/SP 2H ASW aircraft configurations. Most of the 34th Squadron's black op missions remain classified by the CIA—though a CIA internal draft history, Low Level Technical Reconnaissance over Mainland China (1955–66), reference CSHP 2.348, written in 1972 that covers CIA/ROCAF 34th Squadron's black op missions is known to exist. The CIA does not plan to declassify it until after 2022. The US Army operated the P 2 from 1967 Observation Squadron 67 (VO 67), call sign "Lindy", was the only P 2 Neptune aircraft squadron to ever receive the Presidential Unit Citation, flying Igloo White missions sowing seismic and acoustic sensors over the Ho Chi Minh trail.

Фолкленд соғысы

Аргентинаның әскери-теңіз авиациясы 1958 жылдан бері кем дегенде 16 түрлі нұсқадағы «Нептун» ұшағын алды, оның ішінде бұрынғы RAF-тың сегіз ұшағы «Escuadrilla Aeronaval de Exploración» (Теңіз зерттеу эскадрильясы) пайдалану үшін болды. Олар 1978 жылы Чилиге қарсы «Соберния» операциясы кезінде, соның ішінде Тынық мұхиты үстінен де қарқынды қолданылды. 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде қызметте болған соңғы екі ұшақ (2 P 111 және 2 P 112) Оңтүстік Атлантикада барлау миссияларын орындады. 4 мамырда британдық әскери кемелер тобын анықтағаннан кейін, екі «Dassault Super Étendard» ұшағының шабуылына бағыт беруге көмектесті, нәтижесінде британдық эсминец батып кетті. 1977 жылы «кір соғыс» салдарынан АҚШ қару-жарақ эмбаргосын енгізгеніне байланысты қосалқы бөлшектердің жетіспеуі соғыс аяқталуына дейін ұшақтарды қызметтен шығаруға әкелді. Аргентина әуе күштерінің «Lockheed C 130 Hercules» ұшақтары шабуылдаушы ұшақтар үшін нысана іздеу міндетін өз мойнына алды.

Басқа әскери операторлар

Канада Корольдік Әуе күштерінің Әуе командалығы 1955 жылдан бастап ескірген Avro Lancaster теңіз ұшақтарын P2V 7 Neptunes ұшақтарымен ауыстырды, олар теңіз астына қарсы, кемелерге қарсы және теңіздегі барлау міндеттерін орындады. Бұл 1960 жылы басталатын Canadair CP 107 Argus ұшақтарының жеткізілімін күту үшін уақытша шара болды. Канадтық Neptunes 1959 жылы қайта жабдықталған Westinghouse J34 реактивтік қозғалтқыштарымен жабдықталмай жеткізілді. Қару-жарағына екі торпеда, миналар, тереңдік бомбалары, ішкі тасымалданатын бомбалар және қанаттардың астына орнатылған басқармайтын ракеталар кірді. 25 Neptunes ұшағы 404, 405 және 407 эскадрильяларында 1960 жылға дейін қызмет етті. 1968 жылы Канада Қарулы күштері біріккеннен кейін Neptune CP122 деп қайта аталды және екі жылдан кейін ресми түрде қызметтен шығарылды. 1949 жылы НАТО құрылғаннан кейін және Ұлыбританияның теңіз міндеттемелерінің артуына байланысты, Корольдік Әуе күштерінің Жағалау командалығы 52 P2V 5 ұшағын, Neptune MR.1 деп атады, Avro Shackleton жеткілікті саны пайдалануға кірмейінше, қазіргі заманғы теңіз патрульдік ұшақтарды уақытша пайдалану үшін қолданды. Neptunes 1952 жылдан 1957 жылдың наурыз айына дейін әуедегі ерте ескерту эксперименттері және теңіз патрульдеуі үшін пайдаланылды. Австралия, Нидерланды және АҚШ Әскери-теңіз күштерінде оның міндеттерін үлкен және қабілетті P-3 Orion ұшақтары алмастырды, ал 1970 жылдары олар тек АҚШ Әскери-теңіз резервінің және Нидерланд Әскери-теңіз күштерінің патрульдік эскадрильяларында қолданылды. Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз күштерінің 320 эскадрильясы соңғы жеті Neptune ұшағын 1982 жылдың наурыз айында Lockheed Orion ұшақтарымен алмастырғаннан кейін қызметтен шығарды. АҚШ Әскери-теңіз резерві соңғы Neptune ұшақтарын 1978 жылы қызметтен шығарды, олар да P-3 Orion ұшақтарымен алмастырылды. 1980 жылдары Neptune көптеген елдерде әскери қолданыстан шығып, жаңа ұшақтармен алмастырылды. Нидерланды алғашқы Neptunes ұшақтарын 1953-1954 жылдары алды, ол 12 P2V 5 ұшағын сатып алды. Бұл ұшақтар 1960 жылға дейін қызмет етті, содан кейін Португалияға берілді. P2V 5 ұшақтары бастапқыда алмастырылмады, су астына қарсы әуе кемесінің қажеттілігі Grumman S-2 Tracker ұшақтарымен орындалды. Жақын арада теңіз патрульдік ұшақтарына шұғыл қажеттілік туындады, ол Нидерланд Жаңа Гвинеясында қызмет ету үшін жасалды және 15 жаңа P2V 7 ұшағы сатып алынды, олар 1961 жылдың қыркүйегінен бастап қызметке кірді. Бастапқыда барлау және патрульдік міндеттерде жұмыс істеген кезде, Индонезияның Жаңа Гвинеяға қарсы кіріп-шығу әрекеттері көбейген сайын, Neptunes патрульдік міндеттеріне бомбалау және ату операцияларын қосты. Ұшақтар Нидерландыға оралғаннан кейін көп ұзамай SP 2H стандартына жаңартылды және 1982 жылдың наурызына дейін қызметте болды, содан кейін оларды Lockheed Orion ұшақтары алмастырды. Жапонияда Neptune 1966 жылдан бастап Kawasaki компаниясы P-2J ретінде лицензиялық түрде жасалды, поршеньді қозғалтқыштар IHI компаниясының T64 турбовинтілерімен алмастырылды. Kawasaki Lockheed-тен әлдеқайда кейін өндірісін жалғастырды; P-2J 1984 жылға дейін қызметте болды.

The Royal Canadian Air Force's Air Command replaced their aging Avro Lancaster maritime aircraft beginning in 1955 with P2V 7 Neptunes in the anti submarine, anti shipping, and maritime reconnaissance roles, as a stopgap pending deliveries of the Canadair CP 107 Argus, which began in 1960. Canadian Neptunes were delivered without the underwing Westinghouse J34 jet engine pods, which were retrofitted in 1959. Armament included two torpedoes, mines, depth charges, bombs carried internally plus unguided rockets mounted under the wings. Twenty five Neptunes served with 404, 405 and 407 squadrons until 1960. Upon unification of the Canadian Forces in 1968, the Neptune was re designated the CP122 and was officially retired two years later. With the founding of NATO in 1949 and the resulting additional maritime commitments it entailed for Britain, The Royal Air Force Coastal Command operated 52 P2V 5s, designated Neptune MR.1, as a stop gap modern maritime patrol aircraft until sufficient numbers of the Avro Shackleton could enter service. The Neptunes were used from between 1952 and March 1957, being used for airborne early warning experiments as well as for maritime patrol. In Australia, the Netherlands, and the US Navy, its tasks were taken over by the larger and more capable P 3 Orion, and by the 1970s, it was in use only by patrol squadrons in the US Naval Reserve and the Dutch Navy. The 320 Squadron of the Royal Dutch Navy retired its last seven Neptunes in March 1982 as they were being replaced by the Lockheed Orion. The US Naval Reserve retired its last Neptunes in 1978, those aircraft also having been replaced by the P 3 Orion. By the 1980s, the Neptune had fallen out of military use in most purchasing nations, replaced by newer aircraft. The Netherlands received its first Neptunes in 1953–54, when it acquired 12 P2V 5s. These remained in service until 1960, when they were transferred to Portugal. The P2V 5s were initially not replaced, with the anti submarine aircraft requirement being met by carrier borne Grumman S 2 Trackers. A new, urgent, requirement for maritime patrol aircraft soon developed, for service over Dutch New Guinea, and 15 new P2V 7s were purchased, entering service from September 1961. While initially employed on reconnaissance and patrol duties, as Indonesian infiltration attempts against New Guinea increased, the Neptunes added bombing and strafing operations to their patrol duties.#tag:ref|The Netherlands fitted its P2V 7s with the cannon armed nose of the P2V 3 because of the potential counter insurgency requirements. The aircraft were upgraded to SP 2H standard soon after returning to the Netherlands, and remained in service until March 1982, when they were replaced by Lockheed Orions. In Japan, the Neptune was license built from 1966 by Kawasaki as the P 2J, with the piston engines replaced by IHI built T64 turboprops. Kawasaki continued their manufacture much later than Lockheed did; the P 2J remained in service until 1984.

Азаматтық өрт сөндіру

P2/P2V ұшақтары Minden Air Corp және Neptune Aviation Services сияқты операторлармен әуедегі өрт сөндіру жұмыстарына қолданылған. Бұл ұшақтар оқшаулағыш заттарды тасымалдай алады және 15 000 сағаттық қызмет мерзіміне ие. Neptune Aviation Services оларды British Aerospace 146 ұшақтарымен алмастыруды жоспарлап отыр, олардың қызмет мерзімі шамамен 80 000 сағатқа жетеді және оқшаулағыш заттарды көп мөлшерде тасымалдай алады.

"Трукулентті қыран"

Үшінші өндіріс P2V 1 рекордтық миссияға таңдалды, негізінен экипаждың төзімділігі мен ұзақ қашықтықтағы навигацияны сынау үшін, бірақ сонымен қатар жарнамалық мақсатта да: АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ең соңғы патрульдік бомбалаушысының қабілеттерін көрсету және жапондық Тачикава Ки 77 ұшағы орнатып қойған рекордты жеңу үшін. Оның лақап аты "Тасбақа" болды, ол ұшақтың мұрнына жазылды (педальмен айналдырылатын, құбырлы тікұшаққа бекітілген құрылғымен темекі шегетін тасбақаның мультфильмімен бірге). Дегенмен, ұшу алдындағы баспасөз хабарламаларында АҚШ Әскери-теңіз күштері оны "Жанкүйер Тасбақа" деп атады. Ұшақтағы барлық бос орындарға қосымша жанармай бактары орнатылып, "Тасбақа" Австралияның Перт қаласынан АҚШ-қа ұшып шықты. Төрт адамнан тұратын экипажбен (және Вашингтондағы Ұлттық зообақтың үшінші айлық сұр кенгуруы, Австралиядан сыйлық ретінде) ұшақ 9 қыркүйек 1946 жылы RATO (ракеталық көмекпен ұшу) көмегімен көтерілді. 2,5 күннен кейін (55 сағат 18 минут) "Тасбақа" Огайо штатының Колумбус қаласына қонды, бұл жанармайсыз жасалған ең ұзақ ұшу болды және жапондық "Тачикава Ки 77" ұшағының бейресми рекордын еңсерді. Бұл рекорд 1962 жылға дейін сақталды, одан кейін АҚШ Әуе күштерінің Боинг B-52 Stratofortress ұшағы оны жаңартты, ал поршеньді қозғалтқыштың рекорды 1986 жылға дейін сақталды, одан кейін Rutan Voyager жер шарын айналып ұшып оны бұзды. "Тасбақа" Пэнсаколадағы Ұлттық теңіз авиация музейінде сақтаулы.

Апаттар мен оқиғалар

1950 жылғы 27 қарашада P2V 2 ұшағы Гавайидегі Каена Пойнт маңында ракеталарды сынақтан өткізу кезінде апатқа ұшырады. Басты қанат ұшақтан бөлінді. Бес адамнан тұратын экипаж соққыда қаза тапты. 1951 жылғы 6 қарашада Владивосток маңындағы халықаралық суларда ауа райын барлау миссиясын орындап ұшқан VP 6 P2V ұшағына бірнеше МиГ-15 шабуыл жасап, атып түсірді. Барлығы он адам қаза тапты. 1952 жылғы 5 қаңтарда Lockheed P2V 2 Neptune (122443) ұшағы АҚШ Әскери-теңіз күштерімен RAF Burtonwood әуежайының ұшу-қону жолағын аттап өтіп, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Douglas C 47 (42 100912) ұшағымен соқтығысты. "Нептун" экипажының бір мүшесі және "С-47" экипажының тағы алты адамы қаза тапты. 15 адам жарақат алды, оның 11-і "Нептун" ұшағында, 4-і "С-47" ұшағында болды. 1953 жылғы 18 қаңтарда VP 22 ұшағының P2V-і Формоза бұғазындағы Сватов маңында қытайдың әуе шабуылына қарсы атысымен атып түсірілді. Он үш экипаж мүшесінің он бірін АҚШ Жағалау күзетінің ПБМ-5 ұшағы Нан Ао Тао аралындағы жағалау батареяларынан оқ атылғаннан кейін құтқарып алды. 8-12 футтық толқында ұшып көтерілуге тырысқанда, ПБМ апатқа ұшырады. Барлығы он тоғыз адамның ішінде он аман қалғанды (оның ішінде P2V-ден бес адамды) Хэлси Пауэлл құтқарып алды. Іздеу кезінде VP 40-тан PBM 5 ұшағына шағын калибрлі пулеметтен оқ атылып, Грегори жағалау батареяларынан оқ алды. 1953 жылғы 17 желтоқсанда VP 3-тің P2V 5 Neptune S/N (BUN 12388) ұшағы тоғыз адамнан тұратын экипажымен бірге Исландияның астанасы Рейкьявикке жақын орналасқан Кефлавик әуежайынан патрульдік ұшу кезінде жоғалып кетті. "Нептун" Кефлавиктен сағат 14.00-де ұшып кетті. Бейсенбіде Солтүстік Атлантика суларында кезекшілікке шығады. Ол соңғы орнын радио арқылы хабарлағанда дауыл кезінде сол базаға қарай айналмақшы еді. Ауа-райының құлдырауы Мёрдальшёкулл мұздығында байқалды және тоғыз адамнан тұратын экипаждың кем дегенде үшеуі тірі деп хабарланды. АҚШ-тың құтқару ұшағы апатты байқады, ол "жаман бұзылған" деп сипатталды. 1982 жылы 14 қазанда американдық экипаж мүшелерінің сүйектері мұздыққа ұрынудан 28 жыл өткен соң табылды. Апат болған жерді фермерлер қойларды жинап жүргенде тауып алған, әрине мұздық қозғалысы апатты жерді ашты. Экипаж құрамында ЛТ Генри Кейсон, ЛТ Ишмуэль М. Блум, ENS Свен Шифф, AD2 Эдди Л. Катер, АН Эверетт Хамберт, АТ3 Амос В. Джонс, АЛ2 Роберт Б. Уэйл, АО3 Марвин Л. Бейкер, АТАН Уильям А. Уорд болды. 1954 жылғы 4 қыркүйекте NAS Atsugi-ден жұмыс істейтін VP 19 P2V 5 ұшағы, екі совет әуе күштерінің МиГ-15 шабуылдан кейін, Сібірдің жағалауынан 64 км қашықтықта Жапон теңізінде құлаған. Бір экипаж мүшесі қаза тапты, ал қалған тоғызды USAF SA 16 Grumman Albatross амфибиялық құтқарып қалды. 1955 жылғы 22 маусымда Аляскадағы Кодиактан патрульдік миссиямен ұшып келе жатқан ВП 9 командасының P2V 5 ұшағына Беринг бұғазында екі совет әуе күштері МиГ-15 шабуыл жасады. P2V апаты St. Lawrence аралына қозғалтқыштың бір бөлігі өртенгеннен кейін ұшып түсті. Он бір экипаж мүшесінің төртеуі атыс салдарынан жарақат алған, ал алтысы қону кезінде жарақат алған. АҚШ үкіметі өтемақы ретінде 724 947 доллар талап етті; КСРО ақырында осы соманың жартысын төледі. 1955 жылғы 26 қыркүйекте P2V 3W (131442), шақыру белгісі Snowcloud Five, Ямайканың оңтүстігінде, тоғыз экипаж және екі журналистпен бірге Жанет дауыл орталығына енуге тырысқанда жоғалып кетті. Келесі бес күн ішінде 3000 адам, 60 ұшақ және жеті кеме қатысқан кең ауқымды іздеу және құтқару жұмыстарына қарамастан, ұшақтың немесе оның адамдарының іздері табылмады. Бұл Атлантикада дауыл кезінде барлау ұшағының жоғалуының жалғыз оқиғасы болып табылады. Апат себебі белгісіз, бірақ теориялар арасында дауылдағы төменгі барометрлік қысымға байланысты биіктік өлшегіштің дұрыс емес оқуы және әдеттегі экипаж мүшелерінің бірі репортермен ауыстырылғандықтан, жұмыс жүктемесінің артуы бар. 36-шы эскадрильяның бір мүшесі жаттығудағы ұшаққа жағалаудағы суларда радарларды қолданбау туралы бұйрық берілгенін айтады. 1957 жылғы 12 сәуірде VP 26 ұшағының P2V 5F ұшағы Мэн штатындағы Брансуиктегі NAS-да қысқа ұшу-қону жаттығулары кезінде ұшып көтерілгенде құлады. Бұған себеп, лифт басқару аппаратының бұзылуы болды, ол өте төменгі биіктікте "шекеш" тоқтайтын болды. Ұшақ бағытын өзгертіп, айналма айналды, бірақ базалық гольф алаңына жақын ұшу-қону жолағының шығыс жағындағы орманға құлады. Тірі қалғандар жоқ. 1957 жылғы 21 шілдеде P2V Нептунның қарындасын іздеген АҚШ Әскери-теңіз флотының Нептуны Франция шекарасына жақын жерде Италияның Пра тауының маңында апатқа ұшырап, тоғыз ұшқыш қаза тапты. Екінші P2V екі күн бұрын, 19 шілдеде, Касабланкадан Тревизоға ұшатын рейсте жоғалып кеткен, бортта 11 адам болған. 1958 жылғы 12 ақпан күні USAF C 118A 53 3277 Калифорниядағы Норволк үстінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Lockheed P2V Neptune 127723 ұшағымен ауада соқтығысып, екі ұшақтағы 49 адамның 47-сі және жердегі 1 адам қаза тапты. 1959 жылғы 4 ақпан күні RAAF A89 308 Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы RAAF Richmond әуежайында апатқа ұшырады. Барлығы сегіз экипаж мүшесі қаза тапты. Сол жақ қозғалтқыш ыдырап бастады, бұл дөңгелек ұясында отынның ағып кетуіне әкелді. Нәтижесінде пайда болған өрт магний қанат тірегін қиратты және экипаж құтқарылуға үлкермей тұрып, ұшақ аспаннан құлады. 1960 жылғы 25 наурызда ROCAF RB 69A/P2V 7U (7101/140442/54 4040) ұшағы Оңтүстік Кореядағы Кунсан әуе базасының жанындағы төбеге құлады, Тайваньның Синьчу қаласынан Оңтүстік Кореядағы Кунсанға сахналық ауданға төмен деңгейде ұшу кезінде. Борттағы барлық 14 экипаж мүшесі қаза тапты. 1962 жылғы 8 қаңтарда ROCAF RB 69A/P2V 7U(7097/140438/54 4038) ұшағы Корея шығанағына ELINT және жапырақша тарату миссияларын орындау кезінде құлады. Борттағы барлық 14 экипаж мүшесі қаза тапты. 1963 жылғы 19 маусымда ROCAF RB 69A/P2V 7U (7105/141233/54 4041) ұшағы Қытайдың материгі үстінде ELINT миссиясын орындап, Линчуань, Цзянсиде көптеген МиГ-17PF және Ту-4P ұшақтарымен ұсталғаннан кейін PLAAF МиГ 17PF ұшағымен атып түсірілді. Борттағы барлық 14 экипаж мүшесі қаза тапты. 1965 жылғы 22 қаңтарда, түнгі жарықтан бұрын, MLD SP 2H (212) ұшағы Гаага маңындағы Vliegkamp Valkenburg әуежайынан ешқандай ұшу тәжірибесі жоқ екі жас ұшақ механігі ұрлап әкетті. Олар ұшақты ауаға көтеруге үміттенді, бірақ ұшып көтерілгеннен кейін көп ұзамай тоқтады. Ол балықшы қаласы Катвейк жағалауынан бірнеше жүз метр қашықтықта Солтүстік теңізге құлады. Тергеу баяндамасында бұл мас күйде жасалған әзіл екені айтылды. 1967 жылғы 3 желтоқсанда Lockheed P 2E ұшағы Naval Air Station Brunswick әуежайынан кезекшілікке ұшып кетті. Бір кезде ұшақта техникалық проблемалар пайда болды және Otis Air Force Base әуежайына қонуға рұқсат алды. Ұшақ қону жолағына жақындағанда, қону жолағынан жарты мильдей қашықтықта құлады. Борттағы барлық он екі адам құтқарылды, төртеуі жеңіл жарақат алды. 1970 жылғы 4 ақпан күні сағат 04:39-да Франция теңіз күштерінің Lockheed P2V7 Neptune No. 147571 ұшағы Flotilla 25F әуежайынан кезекшілікке ұшып кетті. Ұшақ ұшып көтерілгеннен кейін барлық он екі экипаж мүшесі қаза тапты. 1971 жылғы 15 қаңтарда Франция теңіз күштерінің Lockheed P2V7 Neptune No. 147564 ұшағы Flottilla 25F Ланн Бихуэ теңіз авиациялық базасының 26-шы қону жолағының басында, тұманды ауа-райында қонудың соңғы кезеңінде құлады, он экипаж мүшесінің алтауы қаза тапты. 1976 жылғы 15 қыркүйекте Аргентина теңіз күштерінің Lockheed Neptune ұшағы Рио Гальегостан Дрейк бұғазындағы мұз жағдайын зерттеу үшін, жаздығы навигациялық маусымның басында барлау миссиясын орындады. Ұшақ нашар ауа-райы салдарынан адамдар тұрмайтын Ливингстон аралына құлады, барлық он экипаж мүшесі мен телекамера операторы қаза тапты. 2008 жылғы 5 қыркүйекте Neptune Aviation Services Lockheed Neptune ұшағы, тіркеу нөмірі N4235T, Рено/Стед әуежайынан ұшып көтерілгеннен кейін көп ұзамай құлады, сол жақ қозғалтқышы мен қанаты өртенген. Борттағы барлық үш экипаж мүшесі қаза тапты. 2012 жылғы 3 маусымда Юта штатында өрт сөндіру жұмыстарында болған Neptune Aviation Services Lockheed Neptune ұшағы, тіркеу нөмірі N14447 құлады. Екі экипаж мүшесі қаза тапты.

On 27 November 1950 a P2V 2 crashed while conducting a test run with rockets near Kaena Point in Hawaii. The starboard wing separated from the aircraft. The crew of five died on impact. On 6 November 1951, a P2V of VP 6 carrying out a weather reconnaissance mission over international waters off Vladivostok was attacked and shot down by a number of MiG 15s. All ten crew were killed. On 5 January 1952, a Lockheed P2V 2 Neptune (122443) operated by the United States Navy undershot the runway at RAF Burtonwood and collided with a USAF Douglas C 47 (42 100912). One crew member on the Neptune and six others on the C 47 were killed. Fifteen others were injured, eleven on the Neptune and four on the C 47. On 18 January 1953, a P2V of VP 22 was shot down off Swatow in the Formosa Straits by Chinese anti aircraft fire. Eleven of thirteen crewmen were rescued by a US Coast Guard PBM 5 under fire from shore batteries on Nan Ao Tao island. Attempting to takeoff in 8 to 12 foot swell, the PBM crashed. Ten survivors out of nineteen total (including five from the P2V) were rescued by Halsey Powell. During the search effort, a PBM 5 from VP 40 received fire from a small caliber machine gun, and Gregory received fire from shore batteries. On December 17, 1953, P2V 5 Neptune S/N (BUN 12388) of VP 3 with a nine men crew, disappeared on a patrol flight from Keflavík Airport, an airfield near Iceland capital of Reykjavík. The Neptune took off from Keflavík at 2 pm. Thursday for routine patrol over North Atlantic waters. It was circling back through a storm toward that base when it radioed its last position. The wreck was sighted on Mýrdalsjökull glacier and at least three of the nine men crew were initially reported alive. A United States air rescue plane spotted the wreckage, which was described as "badly broken up“. Helicopter lift recovered one body, but bodies of 8 men remain in the frozen wreck until spring (1954). On October 14, 1982, the remains of American crewmen was found 28 years after the crash into the glacier. The wreck was discovered by farmers rounding up sheep, apparently the glacier movement uncovered the wreck. The crew was LT Henry Cason, LT Ishmuel M. Blum, ENS Sven Shieff, AD2 Eddie L. Cater, AN Everett Humbert, AT3 Amos W. Jones, AL2 Robert B. Whale, AO3 Marvin L Baker, ATAN William A. Ward. On 4 September 1954, a P2V 5 of VP 19 operating from NAS Atsugi ditched in the Sea of Japan, 40 mile (64 km) off the coast of Siberia after an attack by two Soviet Air Forces MiG 15s. One crewmen was killed, and the other nine were rescued by a USAF SA 16 Grumman Albatross amphibian. On 22 June 1955, a P2V 5 of VP 9, flying a patrol mission from NAS Kodiak, Alaska, was attacked over the Bering Straits by two Soviet Air Forces MiG 15s. The P2V crash landed on St. Lawrence Island after an engine was set afire. Of the eleven crew members, four sustained injuries due to gunfire and six were injured during the landing. The US government demanded $724,947 in compensation; the USSR finally paid half this amount. On 26 September 1955, a P2V 3W (131442), callsign Snowcloud Five, was lost south of Jamaica while attempting to penetrate the center of Hurricane Janet with nine crew and two journalists aboard; despite an extensive search and rescue effort over the next five days involving 3,000 personnel, 60 aircraft, and seven ships, no trace of the aircraft or its occupants was ever found. This remains the only loss of a reconnaissance aircraft during penetration of an Atlantic hurricane. The cause of the crash is unknown, although theories include an incorrect altimeter reading due the low barometric pressure in the hurricane and increased workload due to one of the usual crew members having been replaced by a reporter causing the crew to lose track of their height above the sea. and a member of 36 Squadron alleges that the aircraft in the exercise had been ordered not to use radar in inshore waters. On 12 April 1957, a P2V 5F of VP 26 crashed on takeoff during a short takeoff practice exercise at NAS Brunswick, Maine. The apparent cause was a runaway varicam elevator control, which caused a hammerhead stall at very low altitude. The aircraft did an overhead loop, reversing its direction, but crashed into the woods near the departure end of the runway next to the base golf course. There were no survivors. On 21 July 1957, a US Navy Neptune searching for a sister P2V Neptune crashed near Mount Pra, Italy, near the French border, killing nine airmen. The other P2V for had disappeared two days earlier, 19 July, with 11 on board on a flight from Casablanca to Treviso. On 1 February 1958, USAF C 118A 53 3277 collided in mid air with a US Navy Lockheed P2V Neptune 127723 over Norwalk, California, killing 47 of 49 on board both aircraft and 1 person on the ground. On 4 February 1959, RAAF A89 308 crashed at RAAF Richmond, NSW, Australia. All eight crew died. The port engine began to disintegrate, causing a fuel leak in the wheel well. The resulting fire severed the magnesium wing spar, and the aircraft fell from the sky before the crew could bail out. On 25 March 1960, an ROCAF RB 69A/P2V 7U (7101/140442/54 4040) crashed into a hill near Kunsan Air Base, South Korea, during a low level ferry flight from Hsinchu, Taiwan to a staging area in Kunsan, South Korea. All 14 aircrew on board were killed. On 8 January 1962, a ROCAF RB 69A/P2V 7U(7097/140438/54 4038) crashed into the Korea Bay while conducting ELINT and leaflet dropping missions. All 14 aircrew on board were killed in action. On 19 June 1963, an ROCAF RB 69A/P2V 7U (7105/141233/54 4041) was conducting an ELINT mission over mainland China, and was shot down by PLAAF MiG 17PF over Linchuan, Jiangxi, after being intercepted repeatedly by multiple MiG 17PFs and Tu 4Ps. All 14 aircrew on board were killed in action. On 22 January 1965, just before midnight, an MLD SP 2H (212) was taken from Vliegkamp Valkenburg, near The Hague, by two young aircraft mechanics lacking any flying experience. They managed to get the plane airborne, but stalled shortly after takeoff. It crashed into the North Sea, a few hundred metres offshore of the fishing town of Katwijk. The investigation report concluded that it was a drunken prank. On 3 December 1967, a Lockheed P 2E aircraft departed Naval Air Station Brunswick for a routine patrol flight. At some point, the aircraft developed mechanical problems and received clearance to land at Otis Air Force Base. As the aircraft was making its final approach, it crashed a half mile short of the runway. All twelve men aboard escaped; four of them suffered minor injuries. On 4 February 1970 at 4:39 a. m, French Navy Lockheed P2V7 Neptune No. 147571 of Flotilla 25F crashed after takeoff, killing all 12 crew members. On 15 January 1971, French Navy Lockheed P2V7 Neptune No. 147564 of Flottilla 25F crashed at the start of runway 26 on the Lann Bihoué naval aeronautics base, in the final phase of a landing in foggy weather, killing 6 of the 10 crew. On 15 September 1976, an Argentine Navy Lockheed Neptune aircraft flew on a reconnaissance mission from Rio Gallegos to survey the sea ice conditions in Drake Passage at the beginning of the summer navigation season. The plane crashed in poor weather on the then uninhabited Livingston Island, Antarctica, killing all 10 aircrew and a civilian television cameraman. On 5 September 2008, a Neptune Aviation Services Lockheed Neptune, registered N4235T, crashed soon after takeoff from Reno/Stead Airport, Reno, Nevada. The left engine and then left wing were seen to catch fire before the aircraft crashed. All three crew members on board were killed. On 3 June 2012, while engaged in firefighting operations in Utah, a Neptune Aviation Services Lockheed Neptune, registered N14447, crashed. Two crew members were killed.

Тірі қалған әуе кемелері

Нептунның бірнеше данасы қалпына келтіріліп, музейлер мен саябақтарда қойылған.