Кіріспе

Бауырымен жорғалаушылардың түрі

Кең басты скинк немесе кең баслы скинк (Plestiodon laticeps) – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында ғана кездесетін кесіртке түрі.

Сипаттама

Үлкен жазық далалық скинкпен бірге, ол "Plestiodon скинктерінің" ең ірілерінің бірі болып табылады, толық ұзындығы шамамен 21 сантиметрден 30 сантиметрге дейін жетеді. Кең баслы скинк кең жақтарынан атын алған, бұл басты үшбұрышты етіп көрсетеді. Ересек еркектер қоңыр немесе зәйтүн қоңыр түсті болады және көктемде көбейтілу маусымында жарқын қызғылт сары бастары болады. Әйелдердің денесі мен құйрығы бойында бес ақ жолақ бар, бұл Бес жолақты скинкке ұқсас. Дегенмен, оларды ауыздың айналасында бес ерін қабыршағы бар екендігімен ажыратуға болады, ал Бес жолақты скинктерде тек төрт қана бар. Жастар қара қоңыр немесе қара түсті, сондай-ақ жолақты және көк құйрықты болады.

Тіршілік ету ортасы

Кең баслы скинктер – тірі емен ағаштарымен тығыз байланысты, жартылай ағаш өмірін кешетін кесірткелер. Олар ағаштың мөлшеріне қарамастан, тесігі бар ағаштарды артық жақсы көреді. Жастар төменгі немесе құлаған бұтақтарда, жерге жақын қалады. Еркектердің қалың бұталармен қоршалған, жақсы көретін ағаштарды қорғап, жыртқыштардың шабуылдарын азайту және жемтің болуын қамтамасыз ету белгілі. Өлі және шіріп бара жатқан ағаштар ұя салу үшін маңызды орта ресурстары болып табылады. Күзде көбейту маусымынан кейін Eumeces laticepts-тің шағын топтары жер астында немесе шіріген ағаштардың ішінде қыстауға жиналатындықтан, құлаған бұталар да өте маңызды. Бұл түрдің кездесуі қара жаңғақтың (Juglans nigra) болуымен байланысты екені байқалды.

Мінез-құлық

Кең баслы скинктер Солтүстік Американың Plestiodon туысының ең ағашқа шығатын түрлері. Олар жерде азық іздейді, бірақ сонымен қатар баспана табу, ұйықтау немесе тамақ іздеу үшін оңай және жиі ағаштарға көтеріледі. Кең баслы скинктер көбінесе "жасырын жем" деп аталатын нәрселермен қоректенеді; олардың табылуы үшін қалдықтардың, топырақтың немесе жапырақтардың астын қарау қажет. Кең баслы скинктерді ет жейтін құстар, ірі жорғалаушылар және сүтқоректілер сияқты түрлі жануарлар жейді. Скинктер қашқанда жақын маңдағы ағашқа көтерілуге немесе жапырақтардың астында паналауға тырысады. Жұптап кездескенде әдетте ұрғашылар еркектерге қарағанда бұрын қашады. Көбею маусымында еркектер өз орнын қорғайды, мүмкін, жұбайынан айырылып қалу қаупі болғандықтан. Кең баслы скинктер жемнің қай жағынан шабуыл жасау керектігін анықтау үшін түсіне және бағытталған сигналдарға сенеді. Ірі жәндіктерді жегенде, олар оларды паналауға апарып, жемді ұстау кезінде жемтігіне айналмау үшін сақтайды.

Диета

Кең баслы скинктер әртүрлі организмдермен қоректенеді, бірақ көбінесе жәндіктерді, жәндік дернәсілдерін, бақалар мен өрмекшілерді жейді. Олар күндіз белсенді болып, азықтанады және өздеріне шабуыл жасайтын жандарды (яғни, олармен бірдей уақытта белсенді организмдерді) іздейді. Олардың рационы күнінің белгілі бір уақытында қолжетімді нәрседен тұрады. Кең баслы скинктер анолис кесірткелерін жегені, сондай-ақ жас кең баслы скинктерді жегені анықталған. Олардың ірі дене бітімі оларға кең ауқымдағы азықпен қоректенуге мүмкіндік береді.

Көбею

Аталықтар әдетте аналықтардан ірі болады. Ірі аталықтар көбелек маусымында басқа аталықтармен агрессивті мінез-құлық танытып аналықтарды қорғайды және азық іздеу, күнге күю және жұптасу үшін ұзақ мерзімге жұптасып қалады. Аналықтың денесі қаншалықты үлкен болса, соғұрлым көп жұмыртқа салады. Сондықтан аталықтар көбінесе кездесетін ең ірі аналықпен жұптасуға тырысады және кейде аналыққа қол жеткізу үшін басқа аталықтармен қатыгездікке дейін соққан шайқастарға түседі. Оңтүстік Каролинадағы ірі аталықтар өз аумақтарындағы аналықтарды қорғайды және кіші аталықтарды қуады. Аналықтар да «Жақсы гендер гипотезасы» нәтижесінде таба алатын ең ірі аталықтармен жұптасады. Аналықтар көбейген кезде аталықтардың дене мөлшеріне ғана емес, сонымен қатар осы түрдің жарқырап тұратын қызғылт сары басына да назар аударады. Аналықтар жыныстық қатынасқа дайын болған кезде құйрығының табанындағы бездерден феромон бөліп шығарады және аталықтар тілдерін қозғалтып, олардың химиялық іздерін анықтап таба алады. Аталықтар жұптасқан кезде басқа түрлерге қарағанда өз түрінің аналықтарына тілдерін жиірек қозғалтады және егер феромондар түрге сәйкес келмесе, құдалануды бастамай-ақ мінез-құлықтық әрекеттерді тоқтатады. Аталықтар көбелек маусымында өте агрессивті бола алады және тіпті жұптасқан аналықтарын қорғайды. Сондықтан жұптасқан аналықты қорғау көбелек маусымының көп бөлігінде, шамамен екі аптаға дейін жалғасады. Жұптасқан аналықты қорғау қымбатқа түседі, көптеген аталықтар аналықтарын қорғау кезінде жарақат алып, тіпті өледі. Аналық 8-ден 22-ге дейін жұмыртқа салады, оларды маусым немесе шілде айында шығып келгенше қорғайды және күтіп бағады. Broadhead skink аналықтары жұмыртқаларын шіріген ағаштардың ойықтарына салады және олар ойықтарындағы қиындықтарды жинақтап, бір түге дейін жасайды. Жаңа туған балардың ұзындығы - см.

Географиялық ауқым

Кең басты скинктер АҚШ-тың оңтүстік-шығыс штаттарында, Шығыс жағалаудан Канзасқа және шығыс Техасқа дейін, сондай-ақ Огайодан Мексика шығанағының жағалауына дейін кеңінен таралған.

Уытты емес

Бұл скинктер (сондай-ақ, оған ұқсас Plestiodon fasciatus) кейде қате түрде уытты деп ойшайылады. Кең басты скинктер уытсыз.