Олива – Гданьск қаласының солтүстік ауданы. Олива соборы, 1627 жылғы шайқас, 1660 жылғы шартты шартымен танымал. Тарихы мен географиясы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Олива (Oliva; ; Oliva) – Польшаның Гданьск қаласының солтүстік ауданы. Шығысынан Приморье және Жабианкамен, солтүстігінен Сопотпен, оңтүстігінен Стржижа, VII Двор және Брётово аудандарымен, ал батысынан Матарния және Осовамен шектеседі. Ол Олива соборы бар ортағасырлық монастыры, 1627 жылғы Олива шайқасы және 1660 жылғы Олива шартымен танымал.
Oliwa (Oliva; ; Oliva) is a northern district of the city of Gdańsk, Poland. From east it borders Przymorze and Żabianka, from the north Sopot and from the south with the districts of Strzyża, VII Dwór and Brętowo, while from the west with Matarnia and Osowa. It is known for its medieval monastery with the Oliwa Cathedral, the 1627 Battle of Oliwa and the 1660 Treaty of Oliva.
Әкімшілік
Олива қазіргі Польшаның солтүстігіндегі Гданьск қаласының бір бөлігі. Ол шығысында Гданьск шығанағымен (Zatoka Gdańska), солтүстігінде Сопот қаласымен, оңтүстігінде Врцеш және Заспа аудандарымен, ал батысында Гданьскті қоршап тұрған төбелер мен орманмен шектеседі. "Ескі қаладан" басқа Олива Поланки, Желитково, Приморже және Жабианка аудандарын қамтиды.
Oliwa is a part of the city of Gdańsk now in northern Poland. It is bordered on the east by the Bay of Gdańsk (Zatoka Gdańska), on the north by the town of Sopot, on the south by the boroughs of Wrzeszcz and Zaspa and on the west by the chain of hills and forest surrounding Gdańsk. Except for the 'old city' Oliwa encompasses the boroughs of Polanki, Jelitkowo, Przymorze and Żabianka.
Халық саны және жерлері
2004 жылы халық саны 19 824 адамды құрады. Оливаның ең танымал жері – Олива соборы, барокко стиліндегі абат сарайы, Адам Мицкевич атындағы саябақ, ботаникалық бақ және ескі астық қоймаларынан тұратын цистерциан собор кешені. Бұл кешен Польшаның тарихи ескерткіші ретінде тіркелген. Кешенде Гданьск қаласындағы Ұлттық мұражайдың екі бөлімшесі орналасқан: абат сарайындағы заманауи өнер бөлімі және тарихи астық қоймаларының біріндегі этнографиялық бөлімі. Оливаның тағы бір көрікті жерлері – Пачолек төбесіндегі бақылау мұнарасы мен Гданьск зообағы. "Сточньовец Гданьск" хоккей командасының үй аренасы болып табылатын "Хала Оливия" жабық стадионы Оливада орналасқан.
The population in 2004 was 19,824. The area is with a population density of The landmark of Oliwa is the Cistercian Cathedral complex with the Oliwa Cathedral, Baroque Abbot's Palace, Adam Mickiewicz Park, botanical garden and old granaries. The complex is listed as a Historic Monument of Poland. The complex houses two branches of the National Museum in Gdańsk: the Department of Modern Art in the Abbot's Palace and the Ethnographic Department in one of the historic granaries. Other sights of Oliwa include the observation tower at the Pachołek Hill, the Gdańsk Zoo. The Hala Olivia indoor arena, home venue of the Stoczniowiec Gdańsk ice hockey team, is located in Oliwa.
Олива абатлығы
Оливаның қашан құрылғаны нақты белгісіз. Археологиялық қазбалар осы аймақта алғашқы қоныстар темір дәуірінің басында пайда болғанын көрсетеді. Цистерциандық монахтардың дәстүрі (басқа көздермен расталмаған) оны Померания князьдерінің ертедегі билік орталығы ретінде сипаттайды. Бұл күдікті бекіністің аты белгісіз. Олива туралы алғашқы жазба 1186 жылы цистерциандық монахтар мұнда монастырь салған кезде қалдырылған. Монахтар оны Олива деп атады, бұл атаудың шығуы ежелгі славян тілінен, немесе Киелі кітаптағы Зәйтүн тауынан, немесе зәйтүн ағашынан болуы мүмкін. 1188 жылы монахтар Померания герцогы Самбор I-ден меншік құжатын алды. Осы құжатта Олива және оның айналасындағы бірнеше ауылдар монастырьдің иелігіне берілді, соның ішінде Олива ұзақ ғасырлар бойы монастырь ауылы болып қала берді. Ауылдың тарихы монастырьдің дамуымен тығыз байланысты. 1224 (1226?) және 1234 (1236?) жылдары ауылға ежелгі прустар шабуыл жасады, ал 1246, 1247 және 1252 жылдары Тевтон орденінің шабуылдары болды. 1308 жылы Бранденбург маркграфы Польшаның жағалау аймақтарына шабуыл жасады, ал 1309 жылы Тевтон ордені Гданьскіні басып алғаннан кейін, олар осы аймақты басып алып, оккупациялады, бірақ Польша аймақты қайтаруға тырысты. 1350 жылы монастырь өртенді. 1431-1435 жылдардағы поляк-тевтон соғысы кезінде 1433 жылы гуситтер шабуыл жасады. 1454 жылы король Казимир IV Ягеллон осы аумақты Польша Корольдігіне қайта қосты. Соңғы Он үш жылдық соғыс 1466 жылы бейбіт келісіммен аяқталды, ол Оливаның Польшаға қайта қосылуын растады. Олива – жергілікті монастырьға қарасты жеке шіркеу ауылы болды және әкімшілік жағынан Померания воеводствосының Гданьск округіне қарасты. 1588, 1653 және 1709 жылдары Олива эпидемияларға ұшырады. 1626-1629 жылдардағы поляк-швед соғысы кезінде 1626 жылы Олива швециялықтар тарапынан басып алынды, ал 1627 жылы Олива шайқасы болды, ол Польша теңіз флоты тарихындағы ең маңызды жеңістердің бірі саналады. 1656 жылы Оливаға тағы да швециялықтар шабуыл жасады, ал Швеция мен Польша арасындағы соғыс 1660 жылы ауылда қол қойылған Олива келісімімен аяқталды. Олива 1733-1734 жылдардағы Польша мұрагерлік соғысы кезінде қайтадан қирады. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінің нәтижесінде Олива Пруссияның құрамына кірді, сол кезде онда шамамен 500 адам және 70 шамасында ғимарат болды. Пруссиялықтар цистерциандық монахтардың барлық мүлкін тартып алды. Аббаттың басшысы жалақы алды, ал монастырь қаржылық өтемақы алды. 1804 жылы Олива айналасындағы ауылдардың әкімшілік орталығы болды және әкімші бұрынғы аббатхана қақпасының үйіне орналасты.
It is not exactly known when Oliwa was established. Archeological excavations suggest that the first settlement in this area was established in early Iron Age. The Cistercian Monks' tradition (unconfirmed by other sources) speaks of it as an early seat of power of the Pomeranian Princes. The name of this suspected burgh is unknown. The first mention of Oliwa dates to 1186 when the Cistercians established a monastery there. The Cistercian Monks named it Oliva, either derived from an older Slavic name or the biblical Mount of Olives or olive tree. The monks received a deed of ownership from Duke Sambor I of Pomerania in 1188. The deed encompassed a number of villages, including Oliwa which became a monastic village for long centuries to come. The village's history is directly linked to the development of the monastery. The village was raided by Old Prussians in 1224 (1226?) and 1234 (1236?) and by Teutonic Knights in 1246, 1247 and 1252. In 1308, the Polish coastal region was invaded by the Margraviate of Brandenburg, and in 1309 it was captured and occupied by the Teutonic Knights in 1309 after the Teutonic takeover of Gdańsk, however, Poland made attempts to regain the region. In 1350, the monastery suffered a fire. In 1433, there were incursions of Hussites during the Polish–Teutonic War of 1431–1435. In 1454, King Casimir IV Jagiellon reincorporated the territory to the Kingdom of Poland. The subsequent Thirteen Years' War ended in 1466 with a peace treaty, confirming the reincorporation of Oliwa to Poland. Oliwa was a private church village of the local monastery, administratively located in the Gdańsk County in the Pomeranian Voivodeship. In 1588, 1653 and 1709 Oliwa was hit by epidemics. During the Polish–Swedish War of 1626–1629, Oliwa was invaded by Sweden in 1626, and the Battle of Oliwa was fought nearby in 1627, considered one of the greatest victories in the history of the Polish Navy. Oliwa was invaded by Sweden once again in 1656, and the Swedish war against Poland ended with the Treaty of Oliwa signed in the village in 1660. Oliwa was devastation once again during the War of the Polish Succession in 1733–1734. As a result of the First Partition of Poland in 1772 Oliwa became part of Prussia, at that time it was inhabited by about 500 people and counting approximately 70 buildings. The Prussians confiscated all of the Cistercian Monks' possessions. The abbey prior received a salary and the monastery received financial reparations. In 1804 Oliva became an administrative headquarters for the surrounding villages and the administrator settled in the former abbey gatehouse.
Қазіргі тарих
1807 жылы Наполеон әскерлері ауылды басып алып, аббатханада далалық аурухана құрды. Наполеон жергілікті егіндіктердің бірінде тұрды. Олива 1813 жылға дейін Данциг (Гданьск) еркін қаласының бөлігі болды, содан кейін орыстар Оливаға кірді және аббатхананы тағы бір рет далалық аурухана ретінде пайдаланды. 1815 жылы Олива Пруссияға қайта қосылды. Содан кейін салыстырмалы түрде тыныштық орнады. 1822 жылы Олива мен Данцигті (Гданьск) қосатын жол салынды. 1831 жылы монастырь таратылды. Аббатхана католик шіркеуіне айналды, ал бұрынғы шіркеу жергілікті евангелистік протестанттық қауымға берілді. Олива приходы Зоппоттан (Сопот) Данцигке дейінгі көптеген шағын елді мекендерден, соның ішінде бүгінгі Врцещ, Заспа, Новый Порт, Висока және Рынарзево қалаларынан тұрады. Dom Bramny 1836 жылы заманауи әкімшілік орталық ретінде жұмыс істеуі үшін қайта жаңартылды. Густав Шиллинг 1852 жылы алғашқы вогт (бірқатар ауылдардың әкімшісі) болып тағайындалды. 1864 жылы Поланки және Швабентал (Долина Радости) ауылдары Оливаның құрамына кірді, ол кезде шамамен 2000 тұрғыны болды. 1867 жылы жаңа вогт тағайындалды, яғни Герман Тюммлер. Оның өкілеттігі кезінде Олива 1870 жылы Данциг (Гданьск) және Кеслин (Козалин) қалаларымен темір жол байланысын орнатты. 1873 жылы жергілікті Квистроп кәсіпорны атпен жүретін трамвай желісін құрды. Бұл желі 1879 жылы тоқтатылды, себебі ол тиімді болған жоқ. 1874 жылы Олива қауымының басшысы Георг Чаховский болды. Оның өкілеттігі кезінде қалашықты қоршаған елді мекендермен байланыстыратын бірнеше жолдар салынды және тұрғындарының саны 4000-нан асты. 1885 және 1907 жылдар аралығында Оливаны бірқатар әкімшілер басқарды және инфрақұрылымды жақсартуға жұмыстар жүргізілгендіктен, қала барлық бағытта баяу кеңейді. Қазіргі Желитково, Приморце және Жабианка аудандары 1907 жылы Оливаға қосылды. Желитково демалыс орталығы болды, онда моншалар мен ағаш кемежайлар бар еді. Сол жылы газ зауыты салынды. 1911 жылы Оливаға ағынды су берілді, бірақ кәріз жүйесі 1921 жылға дейін орнатылмады. 1910 жылы 9000-нан астам тұрғыны болды. 1910 жылы Олива Олива келісімінің 250 жылдығын тойлады. 1911 жылы қазіргі Цистерциандар көшесінде католик мектебі ашылды. 1912 жылы ботаникалық бақ құрылды, соның арқасында орманның аумағы кеңейді. 1913 жылы Оливаны Кашубтың Косьтержина қаласымен байланыстыратын тағы бір темір жол желісі салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және Версаль келісімінің негізінде 1920 жылы 15 қарашада Ұлттар Лигасы мен Польшаның қорғауында Данциг еркін қаласы құрылды. Еркін қаланың шекарасына Олива кірді, бірақ приходтың бір бөлігі Польшада қалды. 1922 жылы бұрынғы аббат шіркеуі жаңадан құрылған католик епархиясының соборы болды. 1921 жылы Герберт Кройцбург Оливаның мэрі болып тағайындалды. Оның билік етуі сәтсіз болды. Ол Сопот казиносының үлгісінде казино ашуды қалады (сол кезде Сопот теңіз жағасындағы әйгілі шипажай болған). Ол қала қаржысын жойды және шығын 400 000 гульдерге жетті. Шығынды Данциг қаласы төледі, бұл 1926 жылдың 1 шілдесінде Оливаның Данцигке қосылуын жеделдетті. Жиырма жылдың қалған бөлігі гүлдену әкелді. "Даол" бояу фабрикасы және "Англас" шоколад фабрикасы құрылды. Олар қазірде басқа атаулармен бар. Әлемге танымал "Д-р Эткер" компаниясы да 1920 жылдары Олива қаласында зауыт құрды. 1926 жылы шағын зообақ және тері фермасы құрылды. Зообақ бүгінде Польшадағы ең ірілердің бірі. 1926 жылдың ең маңызды оқиғасы Оливаның 750 жылдығын тойлау болды. 1927 жылы монастырда қалалық мұражай ашылды. 1930 жылдары еркін қалада ұлттық-социалистік НСДАП күшейе бастады. 1930 жылы партияның Данцигте 500 мүшесі болды. 1932 жылы Адольф Гитлер Заспа әуежайында тоқтағанда, оны 10 000 НСДАП мүшесі қарсы алды. 1939 жылы Олива соборының алдындағы алаң гранит плиткалармен төселді және Гитлерюгендтің жаттығу алаңы ретінде жиі пайдаланылды. 1939 жылдың 23 тамызында Альберт Форстер мемлекет басшысы болып тағайындалды және еркін қаланы толық бақылауға алды. Бір аптадан кейін екінші дүниежүзілік соғыс басталды, неміс крейсері "Шлезвиг Холштейн" Вестерплаттедегі шағын бекініске шабуыл жасады. Польшалық белсенділер, соның ішінде дін қызметкерлері немістер тарапынан тұтқындалды, олар барлық маңызды бақылау пункттерін басып алып, Польшаға кірді. Данциг еркін қаласы Оливамен бірге, Польшаның Померания воеводтығымен бірге нацистік Германияға Рейхсгау Данциг Вестпреусен ретінде қосылды. 1945 жылдың наурыз айында Кеңес әскері Олива қаласын басып алды, содан кейін ол қайтадан Польшаның құрамына кірді. Соғыстан кейінгі жылдары Олива Гданьск қаласының қалған бөлігімен бірге дамыды. Оливада "Комплекс Алхемия" және "Оливия Бизнес Орталығы" бизнес-парктері орналасқан.
In 1807 the Napoleonic armies took the village over and set up a field hospital in the abbey. Napoleon stayed in one of the local estates. Oliva became part of the Free City of Danzig (Gdańsk) until 1813 when the Russians entered Oliva and once again used the abbey as a field hospital. In 1815 Oliwa was re annexed by Prussia. A period of relative calm ensued. In 1822 a paved road joining Oliva and Danzig (Gdańsk) was built. In 1831 the monastery was liquidated. The abbey became a Catholic parish and the former parish church was transferred to the local Evangelical Protestant community. The Oliva parish consisted of a number of small settlements from Zoppot (Sopot) to Danzig including today's boroughs of Wrzeszcz, Zaspa, Nowy Port, Wysoka and Rynarzewo. The Dom Bramny underwent renovation in 1836 so as to be able to function as a modern administrative center. Gustav Schilling was nominated as the first Vogt (administrator of a number of villages) in 1852. In 1864 the villages of Polanki and Schwabenthal (Dolina Radości) became part of Oliva, which by then numbered approximately 2,000 inhabitants. In 1867 a new Vogt is nominated i. e. Herman Tümmler. During his term Oliva gained a rail connection with Danzig (Gdańsk) and Köslin (Koszalin) in 1870. In 1873 a local enterprise Quistrop established a horse drawn tramline. The line met its demise in 1879 because it was not very profitable. In 1874 Oliva community leader became Georg Czachowski. During his term a number of paved roads joining the township with surrounding settlements were built and the number of inhabitants surpassed 4,000. Between 1885 and 1907 Oliva was headed by a number of administrators and slowly expanded in all directions, not in the least due to the continuing efforts in improving the infrastructure. The present day separate districts of Jelitkowo, Przymorze and Żabianka were incorporated by Oliva in 1907. Jelitkowo became a center of leisure with bathhouses and a wooden pier. In the same year a gas factory was built. In 1911 Oliva received running water, although a sewage system was not installed until 1921. By 1910 there were more than 9000 inhabitants. In 1910 Oliva celebrated the 250th anniversary of the Treaty of Oliva. In 1911 a Catholic school was established at today's Cistercians' Street. The surrounding forest was enriched by a botanical garden in 1912. In 1913 another railway line was added, joining Oliva with the Kashubian town of Kościerzyna. After World War I and on the basis of the Treaty of Versailles the Free City of Danzig was established on November 15, 1920 under the protectorate of the League of Nations and Poland. The borders of the free city included Oliva; a part of the parish was however in Poland. In 1922, the former abbey church became a cathedral of a newly established Catholic diocese. In 1921 Herbert Creutzburg was nominated as the mayor of Oliva. His term was disastrous. He wanted to open a casino styled on the Sopot casino (by then Sopot was a renowned seaside spa). He ruined the city funds and the losses amounted to 400,000 guilders. The losses were paid up by the city of Danzig which sped up the incorporation of Oliva by Danzig on July 1, 1926. The remainder of the twenties brought a lot of prosperity. A paint factory "Daol" and a chocolate factory "Anglas" were established. These still exist today, although under different names. The world renowned Dr. Oetker company also established a factory in Oliva in the twenties. In 1926 a small Zoo and fur farm were established. The Zoo is today one of the largest in Poland. The most important event of 1926 were however the celebrations of the 750th anniversary of Oliwa. In 1927, a municipal museum was established at the monastery. In the thirties the National Socialist NSDAP was gaining strength in the free city. In 1930 the party numbered 500 in Danzig. In 1932 when Adolf Hitler made a stopover at the Zaspa airport he was greeted by 10,000 NSDAP members. In 1939 the square in front of the (then recently upgraded) Oliva cathedral was paved with granite slabs and was frequently used as a drill terrain for the Hitlerjugend. On August 23, 1939 Albert Forster was named head of state and took full control of the free city. A week later World War II started when the German cruiser Schleswig Holstein attacked a small outpost on the Westerplatte. Polish activists including priests were arrested by the Germans who took over all the important control points and marched into Poland. Freie Stadt Danzig with Oliva, together with the Polish Pomeranian Voivodeship were annexed by Nazi Germany as Reichsgau Danzig Westpreußen. In March 1945 the advancing Red Army captured Oliwa and afterwards it became again part of Poland. During the postwar years Oliwa developed in tune with the rest of the city of Gdańsk. The Kompleks Alchemia and Olivia Business Centre business parks are located in Oliwa.
Білім
Гданьск университетінің негізгі кампусы Оливада орналасқан.
The main campus of the University of Gdańsk is located in Oliwa.
Көлік
Гданьск Олива теміржол станциясы ауданда орналасқан.
The Gdańsk Oliwa railway station is located in the district.