Кіріспе

Матье Кассовицтің 1995 жылғы фильмі

Сюжет

"Ла Хейн" Парижге жақын Шантелупа-ле-Винн коммунасындағы қала маңындағы тәртіпсіздіктерді бейнелейтін жаңалықтар монтажымен басталады. Көтерілістен кейін жергілікті тұрғын Әбдел Ихаха полиция күзетінде ауыр жарақат алып, жансақтау бөлімінде жатыр. Көтеріліс күшейе түсіп, жергілікті полиция бөлімі қоршауға алынып, полиция офицерінің револьвері жоғалады. Фильм Абделдің үш досының өмірін шамамен жиырма сағат бойы көрсетеді. Олардың барлығы иммигрант отбасыларынан шыққан жас жігіттер. Винц, жас еврей жігіті, Абделдің жағдайы үшін кек алуды қалайды. Ол барлық полиция қызметкерлерін жек көреді және ваннадағы айна алдында "Такси жүргізушісі" фильміндегі Трэвис Биклді еліктейді. Хьюбер, афро-француз боксшысы және есірткі сатушы, қала маңынан қашып, өзіне жақсы өмір жасауды армандайды. Бірақ оның бокс залы көтеріліс кезінде қираған. Саид, Солтүстік Африкалық жас мұсылман, Винц пен Хьюбер арасында делдалдық қызмет атқарады. Үш дос күнделікті бағытсыз өмір сүреді және жиі полиция бақылауында болады. Полиция таратып жіберген үйдің төбесіндегі жиыннан кейін Винц, толқын кезінде жоғалған .44 калибрлі револьверді тапқанын айтады. Егер Абдел өлсе, оны полиция офицерін өлтіру үшін қолданатынын мәлімдейді. Хьюбер келіспесе де, Винц қаруын жасырын алып кетеді. Олар Абделді ауруханада баруға тырысады, бірақ полиция оларды кері қайтарады. Саидты олар кетпеуге қарсылық көрсеткені үшін тұтқындайды, бірақ кейін таныс полиция офицерінің көмегімен босатады. Винц пен Хьюбер полиция және зорлық-зомбылыққа қатысты пікірлерде келіспейді, соның салдарынан уақытша ажырасып кетеді. Саид Винцке еріп кетеді, ал Хьюбер қысқа уақытқа үйіне оралады. Олар қала маңындағы тағы бір жиынға қайта кездеседі, бірақ Абделдің інісі полиция офицерін өлтіруге тырысқанда хаосқа ұшырайды. Бұл полициямен қақтығысқа әкеледі, және топ Винц шабуылға қарсы офицерді өлтіруге жақындағаннан кейін қашып құтылады. Олар Парижге пойызға мінеді, онда достық және жауыз париждіктермен араласулары бірнеше жағдайды қауіпті қақтығыстарға ұшыратады. Қоғамдық дәретханада олар ГУЛАГтан аман қалған адаммен кездеседі, ол оларға көлік пойызының жанында жұрт алдында өзін-өзі жеңілдетуден бас тартқаннан кейін және уақытында қайтадан көтерілмегеннен кейін мұзға қатып қалған адам туралы айтады. Үшеуі де осы әңгіменің мәнін түсінбейді. Кейін олар Саидқа қарызы бар кокаинді жиі пайдаланатын Астерикске барады. Бұл сапар зорлық-зомбылыққа ұласады, себебі Астерикс Винцті орыс рулеткасын ойнауға мәжбүрлейді, бірақ қару жасырын түрде босатылған. Олар Саид пен Хьюберді тұтқындаған, ал Винц қашып құтылуға тырысқан садистік жасырын полиция офицерлеріне тап болады. Полиция офицерлері оларды ауызша және физикалық зорлық-зомбылыққа ұшыратып, түнге дейін қамауда ұстайды, нәтижесінде үш дос Сен-Лазар станциясынан соңғы пойызды өткізіп алып, түнді көшеде өткізеді. Өнер галереясынан қуылғаннан кейін және машинаны іске қосуға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, үштік сауда орталығына тығынады. Олар жаңалықтардан Абделдің қайтыс болғанын естиді. Олар үйдің төбесіне шығып, скинхедтер мен полиция офицерлерін қорлайды. Бірақ олар Саид пен Хьюберге аяусыз шабуылдайтын скинхедтер тобына тап болады. Винц араласып, скинхедтердің біреуін қарумен ұстап тұрады. Оны өлтіру жоспарына қарамастан, Винц шегініп, ақырында скинхедті жіберіп жібереді, Хьюбердің Винцтің гангстерлік бейнесіне қарсы шығып, оның шынайы табиғатын ашатын ақылды әрекетіне ықпал етеді. Таңертең ерте үштік үйге оралады, ал Винц Hubert-ке қаруды тапсырады. Винц пен Саид бұрын достарымен бірге төбеде тұрғанда қорлаған жасырын полиция офицерімен кездеседі. Полиция Винцті ұстап алады, оған басқа қаруын бағыттап қорқытады. Хьюбер оларға көмекке жүгіреді, бірақ офицер қаруынан кездейсоқ оқ атып, Винцті өлтіреді. Саид көзін жұмып, Хьюбер мен офицер арасында шиеленіскен жағдай туады. Бір оқ атылғандай естіледі, кім атыпты және кімге тигені белгісіз. Бұл шиеленіскен жағдай Губерттің сәл өзгертілген ашылу сөздерімен ("Бұл еркін құлаудағы қоғам туралы") және қайталанатын "қазірге жақсы" фразасымен сүйемелденеді. Фильм француз қоғамының жаушылдықтан ақылсыз зорлық-зомбылыққа құлдырауын көрсетеді, сырттай көрінетін нәрсеге қарамастан, бәрі жақсы емес екенін және болашақ белгісіз екенін басады.

Өндіріс

Кассовичтің айтуынша, идея оған 1993 жылы жас заирлік азамат Макоме М'Боуле атып өлтірілген кезде келді. Ол полиция күзетінде, радиаторға кісендеп байланған күйінде қаза тапты. Полиция қызметкері М'Боуленің сөздеріне ашуланып, оны қорқытып, қазақша айтқанда, «батылға шапқан» кезде оқ жарылып кеткенін мәлімдеді. Кассович 1993 жылдың 6 сәуірінде, М'Боуле атылған күні сценарий жазуға кірісті. Оған 22 жасар студент Малик Усекиннің тағдыры да әсер етті. Ол 1986 жылы өзі қатыспаған жаппай демонстрациядан кейін тәртіп сақшыларының қатты соққысынан қайтыс болды. Усекиннің өлімі фильмнің басындағы монтажда да көрсетіледі. Матье Кассович өзінің жеке тәжірибесін де қосты: ол тәртіпсіздіктерге қатысып, бірнеше сахнада өзі ойнады, ал тағы бір сахнада әкесі Петерді түсірді. Фильмнің көп бөлігі Париждің маңындағы Шантелу-ле-Винне қаласында түсірілді. Бұл фильмге 1986 жылдан 1995 жылға дейін түсірілген, қойылмаған кадрлар қолданылды; түсірілім кезінде де тәртіпсіздіктер жалғасты. Шын мәнінде, қала шеткерінде түсіру үшін Кассович, түсірілім тобы мен актерлер түсірілімге дейін және түсірілім барысында үш айға сол жерге көшіп орналасты. Фильмнің күрделі тақырыбына байланысты, жеті-сегіз француздық жергілікті кеңес түсірілім тобына өз аумақтарында түсіруге рұқсат бермеді. Кассович сценарийді уақытша «Droit de Cité» деп өзгертуге мәжбүр болды. Кейбір актерлер кәсіби емес еді және фильмдегі көптеген оқиғалар нақты оқиғаларға негізделген. Фильм төрт апта бойы үздіксіз көшбасшы болып тұрды. Францияда фильмді 2,042,070 адам көрді, ол сол жылғы ең табысты 14-ші фильм болды. Лос-Анджелес таймс газетінің тілшісі Кевин Томас фильмді «жаңа, өмірлік және тартымды» деп сипаттады. The Times басылымының Венди Иде «La Haine» фильмін «қалалық киноның ең әсерлі туындыларының бірі» деп мәлімдеді. Фильм Францияда жақсы қабылданып, сол кездегі Франция премьер-министрі Ален Жуппе министрлер кабинеті үшін арнайы көрсетілімге тапсырыс берді, оған министрлердің қатысуы міндетті болды. Премьер-министрдің өкілі фильмдегі полицияға қарсы кейбір идеяларға наразы болғанына қарамастан, Жуппе «La Haine» фильмін «бізді белгілі бір шындықтарға көбірек сезімтал ететін көркем кинематографияның әдемі туындысы» деп бағалағанын айтты.

Үй медиасы

La Haine Америка Құрама Штаттарында VHS форматында қолжетімді болды, бірақ The Criterion Collection 2007 жылы екі дискілік басылымын шығарғанға дейін DVD-де жарық көрмеді. Еуропада HD DVD және Blu-ray нұсқалары да шығарылды, ал Criterion 2012 жылдың мамырында фильмді Blu-ray форматында ұсынды. Басылымға Кассовицтің аудио түсіндірмесі, актриса Джоди Фостердің кіріспесі, фильмнің шығуынан кейін он жыл өткен соң актерлер мен түсірілім тобын біріктіретін "La Haine-нің он жылы" атты деректі фильмі, фильмнің шеткері аудандағы түсірілім орны туралы материал, түсірілім кадрлары, сондай-ақ жойылған және ұзартылған көріністер кіреді, олардың әрқайсысына Кассовицтің түйіндемесі қоса берілген. La Haine сонымен қатар Criterion компаниясы 2024 жылдың 2 сәуірінде 4K Blu-ray форматында жарық көрді.