Кіріспе

1986 жылы америкалық экипажды ғарышқа ұшқан ұшақ Satcom K1 спутнигін орбитаға шығарды.

STS 61 C – НАСА-ның Space Shuttle бағдарламасының 24-ші миссиясы және Space Shuttle Columbia-ның жетінші миссиясы болды. Бұл Columbia, яғни құрылған алғашқы ғарышқа жарамды Space Shuttle ұшағының STS-9 миссиясынан бері алғашқы рейсі еді. Миссия 1986 жылдың 12 қаңтарында Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, алты күннен кейін 1986 жылдың 18 қаңтарында жерге қонды. STS 61 C экипажында жеті адам болды, олардың ішінде Коста-Рика тумасы, алғашқы астронавт Франклин Чанг Диас, сондай-ақ НАСА-ның болашақ екі әкімшісі: екінші афроамерикалық шаттл ұшқышы Чарльз Болден және ғарышқа ұшқан екінші саясаткер, конгрессмен Билл Нельсон (демократ, Флорида штаты) бар еді. Бұл Space Shuttle Challenger апатынан бұрынғы соңғы миссия болды, ол STS 61 C ұшағының қонуынан он күн кейін орын алды.

Экипаждың отыру орындары

Орынды таңдау, ұшыру, қону. 1–4 орын ұшу палубасында. 5–7 орын ортаңғы палубада. S1 Гибсон Гибсон S2 Болден Болден S3 Г. Нельсон Чанг Диас S4 Хоули Хоули S5 Чанг Диас Г. Нельсон S6 Б. Нельсон Б. Нельсон S7 Ценкер Ценкер

Миссияның тарихы

STS 61 C миссиясы Колумбияны 1983 жылғы қарашадағы STS 9 миссиясынан кейін алғаш рет ұшуға оралды, ол Калифорниядағы Rockwell International компаниясында 18 ай бойы күрделі модификациялардан өтті. Бұл модификациялардың ең маңыздысы – Колумбияның вертикальді стабилизаторының үстіне SILTS (Shuttle Infrared Leeside Temperature Sensing) модулінің орнатылуы болды, ол инфрақызыл камераны пайдаланып шаттлдың сол қанаты мен оның корпусының бір бөлігіндегі қайта кіру кезіндегі қызуды бақылады. Камера STS 61 C миссиясынан кейін тағы бірнеше миссияда қолданылды, бірақ модуль Колумбияның қызмет ету мерзімінің соңына дейін орнатылып тұрды. Шаттлдың әртүрлі бөліктерінде кішкентай және көзге түспейтін модификациялар да енгізілді. STS 4 миссиясынан кейін қолданыстан шығарылған массивті катапульдік креслолар стандартты креслолармен алмастырылды және командир мен ұшқыш үшін бас дисплейлері орнатылды. Ұшыру бастапқыда 1985 жылғы 18 желтоқсанға жоспарланған, бірақ орбиталық бөлімшенің жабылуы кешіктірілді және миссия келесі күнге ауыстырылды. Дегенмен, 1985 жылғы 19 желтоқсанда оң жақ қатты отынды күшейткіштің (SRB) гидравликалық жүйесіндегі турбина көрсеткішінің қалыптан тыс болуына байланысты кері санау T 14 секундта тоқтатылды. 1986 жылғы 6 қаңтардағы келесі ұшыру әрекеті сұйық оттегі жүйесіндегі клапан ақаулығына байланысты T 31 секундта тоқтатылды. Кері санау сол күні тағы бір ұшыру әрекеті үшін T 20 минутқа қайта басталды, бірақ T 9 минутта тоқтатылды, содан кейін ұшыру терезесі бітіп, әрекет тоқтатылды. 1986 жылғы 7 қаңтарда тағы бір әрекет жасалды, бірақ Дакарда (Сенегал) және Морон-де-ла-Фронтерада (Испания) орналасқан резервтік қону алаңдарындағы нашар ауа райына байланысты ұшыру тоқтатылды. 1986 жылғы 9 қаңтардағы келесі әрекет негізгі қозғалтқыштың алдын ала клапанымен (prevalve) байланысты мәселеге байланысты кешіктірілді, ал 1986 жылғы 10 қаңтарда ұшыру алаңындағы қатты жаңбыр тағы бір ұшыруды тоқтатуға әкелді.

Миссияның қысқаша мазмұны

Төрт сәтсіз ұшыру әрекетінен кейін, «Колумбия» 1986 жылдың 12 қаңтарында Кеннеди ғарыш орталығынан 6:55:00 EST уақытында сәтті ұшырылды. Ұшыру кезінде едәуір аномалиялар тіркелмеді. Миссияның басты мақсаты – RCA Americom компаниясына тиесілі және басқарылатын геосинхронды спутниктер қатарының екіншісі – «Satcom K1» байланыс спутнигін орбитаға шығару болды, бұл сәтті орындалды. «Колумбия» сонымен қатар көптеген шағын ғылыми эксперименттерді алып жүрді, оның ішінде 13 «Getaway Special» (GAS) контейнері материалдарды өңдеуге микрогравитацияның, тұқымның өніп шығуына, химиялық реакцияларға, жұмыртқаның жарылуына, астрономияға, атмосфералық физикаға тигізетін әсерді зерттеуге арналған, сондай-ақ Эллери Куртц пен Ховард Уишноу жасаған, ғарыш ортасының көркемөнер материалдарына және түпнұсқа майлы суреттерге тигізетін әсерін анықтауға бағытталған эксперимент болды. Куртцтың төрт суреті ғарышқа ұшырылды. Бұдан өзге, «Материалдарды зерттеу зертханасы-2» құрылымы да болды, ол дыбыс толқындары арқылы сұйық тамшыларды ұстау, металл сынамаларын балқыту және қайтадан қаттыландыру, сондай-ақ электр өткізгіш үлгілерді контейнерсіз балқыту және қаттыландыру тәжірибелері үшін пайдаланылды. Пайдалы жүк бөлімінде орналасқан тағы бір кішкентай эксперименттік тасымалдағыш – «Hitchhiker G 1» (HHG 1) болды, ол орбитадағы ортадағы пленка бөлшектерін зерттеу, жаңа жылу алмасу жүйесін сынау және ультракүлгін оптикалық материалдарға ластану мен атомдық оттегінің әсерін анықтау үшін үш эксперимент жүргізді. Сонымен қатар, төрт кабиналық эксперимент жүргізілді, олардың үшеуі «Шаттл студенттерінің қатысу бағдарламасының» аясында жүзеге асырылды. Шаттл «Халлей кометасын белсенді бақылау бағдарламасы» (CHAMP) деп аталатын экспериментті алып жүрді, ол Халлей кометасын артқы ұшу палубасының жоғары жағындағы терезек арқылы суретке түсіруге арналған камерадан тұрды. Алайда, батарея мәселелеріне байланысты бұл эксперимент сәтсіз аяқталды. Болденнің сөзіне сәйкес, RCA спутнигін орбитаға шығарудан басқа, Ценкер АҚШ Әуе күштері үшін құпия эксперимент жүргізді. Болденге тек қана бұл инфрақызыл камераның прототипі екені айтылды. STS-61C миссиясы бастапқыда жеті күнге жоспарланған, бірақ NASA оны төрт күннен кейін аяқтауға шешім қабылдады, себебі миссияның кешігуі келесі ұшу – STS-51L-ді де кешіктірді. Қону 1986 жылдың 17 қаңтарында жоспарланған, бірақ ол бір күнге ықшамдатылды. Дегенмен, 1986 жылдың 16 қаңтарында Эдвардс әуе базасындағы қолайсыз ауа райына байланысты қону әрекеті тоқтатылды. Ауа райының нашарлауы келесі күні тағы бір қону әрекетін тоқтатуға мәжбүр етті. 1986 жылдың 18 қаңтарында Кеннеди ғарыш орталығында қону мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін ұшу тағы бір күнге ұзартылды, бұл Эдвардс әуе базасында қону және қайтару кезінде уақытты үнемдеу мақсатында жасалды. Алайда, KSC қону алаңындағы нашар ауа райы тағы бір қону әрекетін тоқтатуға себеп болды. «Колумбия» Эдвардс әуе базасына бес әрекеттен кейін 1986 жылдың 18 қаңтарында 5:59:51 PST уақытында қонды. Миссияның жалпы ұзақтығы 6 күн, 2 сағат, 3 минут және 51 секундты құрады. STS-61C – «Челленджер» апатынан бұрынғы, 1986 жылдың 28 қаңтарында болған, Space Shuttle бағдарламасының соңғы сәтті миссиясы болды, ол «Колумбияның» оралғаннан кейін 10 күн өткен соң орын алды. Осыған байланысты, командир Гибсон STS-61C миссиясын Шаттл бағдарламасы үшін «Бәласіздіктің соңы» деп атады. Флорида штатының конгрессмені Нельсон штатта қонғаннан кейін Флорида апельсинін сыйлыққа алуды үміттенеді. Эдвардста экипажты Болденнің айтуынша, «Калифорния апельсині мен грейпфруттарымен толтырылған себет» күтіп алды.

Фотосурет

Ресми экипаж суреті түсірілген сеанс барысында, НАСА фотографы STS-61C экипажының беттерін және жүздерін каскалары мен шыныларымен жасырып, әзіл суретін түсірді.