Кіріспе

; ˈdʒwɔːko ˈpjaːno) - шахмат ашылысы, мына қимылдармен басталады:
1. e4 e5
2. Nf3 Nc6
3. Bc4 Bc5

"Ақ жақ жылдам дамуға тырысады, бірақ қара жақ та солай. Ақ жақ оңтайлы, бірақ қолайсыз жағдайда, активті ойынға негіз бола алмайтын орталық құра алады." Бұл ашылысқа "Италиялық ойын" деген атау да жиі қолданылады; алайда, бұл атау кейде 1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 қимылдарымен басталатын барлық ашылыстарды сипаттау үшін қолданылады, соның ішінде 3. Nf6 (Екі атты қорғаныс) және басқа да сирек кездесетін жауаптар да бар. Гиуоко Пиано шахмат ашылыстары энциклопедиясында C50-ден C54-ке дейінгі кодтармен белгіленген.

Тарих

"Джиуко пианосы" - ең ежелгі жазылған дебюттердің бірі. Португалиялық жазушы Педро Дамиано оны 16 ғасырдың басында, ал италиялық Греко 17 ғасырдың басында ойнады. Джиуко пианосы 19 ғасырға дейін танымал болды, бірақ қазіргі заманғы қорғаныс тәсілдерінің жетілдірілуі көптеген шахмат шеберлерін Рю Лопес сияқты, ақтарға ұзақ мерзімді басымдыққа мүмкіндік беретін дебюттерге көшті. Қазіргі заманғы партияларда гроссмейстерлер баяу және стратегиялық "Джиуко пианиссимо" (4. d3 немесе 4. c3 Nf6 5. d3) дебютін ұнатады. Анатолий Карпов 1981 жылғы әлем чемпионатында Виктор Корчнойға қарсы екі рет "Джиуко пианиссимоны" қолданды, екі партия да тең аяқталды; Гарри Каспаров 1994 жылы Линаресте Жоэль Лаутьеге қарсы оны ойнады, 29-шы жүрістен кейін жеңіліске ұшырады; Владимир Крамник 2004 жылы Линаресте Теймур Раджабовқа қарсы таңдады; Висванатан Ананд 2010 жылы Джон Хаммерді жеңу үшін оны қолданды; Магнус Карлсен 2011 жылы Лондонда Хикару Накамураға қарсы ойнап, 41-ші жүрісте жеңіске жетті, ал Иан Непомнящий 2021 жылғы әлем чемпионатында Магнус Карлсенге қарсы ойнады, 49-шы жүрісте жеңілді.

Негізгі желі: 4.c3

Ақ 4. c3 ойнайды, d2–d4 орталыққа шабуылға дайындалып. Негізгі жауап – 4...Nf6, алғаш рет Греко 17 ғасырда талдаған. Баламалардың бірі – 4...Qe7, мақсаты орталықты бағындыру.

4...Nf6

5. d4 exd4 6. cxd4 Ақтар 6. e5 жолын да ойнай алады, бұл Евгений Свешников ұнататын стиль, ал ойын көбінесе 6…d5 7. Bb5 Ne4 8. cxd4 Bb6 деп жалғасады, шамамен. Сонымен қатар, Ақтардың 6. O-O гамбитіне ұсынысы бар, оны Грэм Берджес «101 Шахмат Ашылуының Көмескі Жағдайлары» кітабында жаңартып берді; негізгі нұсқасы 6…Nxe4 7. cxd4 d5 8. dxc5 dxc4 9. Qe2 Qd3. Сирек кездесетін 6. b4 пішіні, Фиер – Мамедьяров арасындағы «Chessable Masters 2023» турниріндегі теңгерімсіз ойында қолданылды. 6…Bb6 7. e5 d5 8. exf6 dxc4 9. Qe2+ Be6 10. b5 соңынан, Қара 10…Nb4 құрбандығын ұсынды. Ақ 11. cxb4 ұсынысын қабылдап, Қараға бір-бірімен байланысқан өткен қалыңдар жұбын берді. Бұл өткен қалыңдардың жылжуын тоқтату үшін нақты ойын қажет болды. Ойын 11. Qxf6 12. O-O-O 13. a4 a5 14. bxa5 Rxa5 15. Bg5 Qf5 16. Bd2 Raa8 17. Bb4 Rfe8 18. a5 Qxb5 19. Qd2 c5 деп жалғасты. Ақ 20. Bc3-пен қарсы шабуыл жасап, қосымша епископын қауіпті d қалыңмен алмастыруға тырысты, теңдікке қол жеткізуді көздеді. Қара, бірте-бірте артықшылығын пайдаланып, 20…Bd8 21. Bxd4 cxd4 22. Nxd4 Qd7 23. Nxe6 Qxe6 алмасулары арқылы жеңілдетіп, бекітті. 6…Bb4+ Ақтар енді 7. Nc3 және 7. Bd2 арасында таңдау жасай алады. 7. Nc3 көбінесе Мёллер шабуылына әкеледі, бұл қалың құрбандығын қамтитын агрессивті стиль, бірақ жоғары деңгейдегі ойындарда көбінесе тасталды, себебі Қара нақты қорғаныспен артықшылыққа ие болады. 7. Bd2 шамамен тең мүмкіндіктер ұсынады.

7.Nc3 (Греко вариациясы мен Мьоллер шабуылдарын қоса алғанда)

7. Nc3 Nxe4 8. O-O (диаграмма)

Греко 8. O-O-мен ақтарға шабуыл жасауға ұсыныс жасады, бұл 8…Nxc3, Греконың вариациясына мүмкіндік береді. Егер 9. bxc3 Bxc3?! 10. Qb3 Bxa1? болса, ақ 11. Bxf7+ Kf8 12. Bg5-пен жеңіске жетеді. Греконың ойыны (мүмкін талдау) 12…Ne7 13. Ne5 (13. Re1 және 13. Rxa1 да жеңіске алып келеді) 13…d5 14. Qf3 Bf5 15. Be6 g6 16. Bh6+ Ke8 17. Bf7# деп жалғасады. Бұл тұзақ жақсы белгілі, ал қаралар 10…d5 ойнаса одан қашып құтылуы мүмкін. Осы себепті шотландтық шебер Джеймс Эйткен 10. Ba3! дегенді ұсынды, бұл аққа артықшылық береді. 9. bxc3 соңынан қара үшін ең жақсысы 9…d5! 10. cxb4 dxc4 11. Re1+ Ne7 12. Qa4+! Bd7 13. b5 O-O 14. Qxc4 Ng6! болып табылады. 1898 жылы даттық ойыншы Йорген Мёллер бұл комбинацияны «Tidsskrift for Skak» журналында талдап жариялады. Қазір Мёллер шабуылы деп аталатын жағдайда, ақ даму мен бастама үшін пешкасын құрбан етеді:

8. Bxc3! 9. d5
9. bxc3-ке 9…d5! жауабы беріледі, 9…Bf6 да мүмкін.
9. Ne5-ке қарсы, мүмкін жалғасуы: 10. bxc3 Nxc4 11. Qd4 f5 12. Qxc4 d6. 10. Re1 Ne7 11. Rxe4 d6 12. Bg5 Bxg5 13. Nxg5 h6! 13. O-O 14. Nxh7! ең жақсы ойынмен теңдікке талданады, бірақ қаралардың қателік жасауына көп мүмкіндік бар. 14. Bb5+
14. Qe2 hxg5 15. Re1 Be6! 16. dxe6 (ақ 16. Qd2 c6! 17. dxe6 f6 18. Bd3 d5 19. Rg4 Qc7 20. h3 O-O-O 21. b4, шабуылдай алады) 16…f6 17. Re3 c6 18. Rh3 Rxh3 19. gxh3 g6 болғанда, ақ құрбандық пешкасы үшін өтемақы ала алмайды, Грандмастер Ларри Кауфманның пікірінше; 14. Qh5 O-O 15. Rae1 Ng6! (немесе 15…Nf5!) де қараға қолайлы. 14…Bd7 15. Qe2 Bxb5 16. Qxb5+ Qd7 17. Qxb7
17. Qe2 Kf8! екінші пешканы жеңіп алады, мысалы, Барчай – Портиш, Будапешт 1969. 17…O-O 18. Rae1 Rab8 19. Qxa7 Nxd5 20. Qd4 Qf5 21. Nf3 Rb4
және қара жақсырақ.

7.Bd2

Егер ақ түсті материалдық құрбандыққа барғысы келмесе, 7. Bd2 жақсы балама болады. Ойын 7 Bxd2+ (Кауфман 7 Nxe4 8. Bxb4 Nxb4 9. Bxf7+ Kxf7 10. Qb3+ d5!? [10 Kf8 11. Qxb4+ Qe7 12. Qxe7+ Kxe7 қауіпсіз, тең ойынға жетеді] 11. Ne5+ Ke6! 12. Qxb4 c5!?) 8. Nbxd2 d5 9. exd5 Nxd5 10. Qb3 Nce7 (10 Na5 – 11. Qa4+ Nc6 [12 Nb6 қауіпті] 12. Qb3 Na5 қозғалыстарын қайталауға шақыратын балама) 11. O-O-O 12. Rfe1 c6 деп жалғасуы мүмкін. Бұл позицияда ақ түстің мүмкіндіктері артық, бірақ ол әлсіздікке айналуы мүмкін. 7. Nbd2 да ақ үшін қолданылуға лайықты қадам, бірақ бұл да тек шамамен теңдік ұсынады. Адам ойыншылары арасында бұл қадам көп қолданылмаған, бірақ компьютерлік жүйелер оны ұсынады. 7. Kf1?! қадамы көбінесе тасталған.

4...Qe7 және балама

Қара e5-те орталықта басып алуға 4 Qe7 арқылы тырысуға болады, бұл әрекет алғаш рет 1500 жылғы Геттинген қолжазбасында пайда болған. 5. d4 (5.0 0 көбінесе ауысады) Bb6 соңынан Ақтардың 6.0 0, 6. d5, 6. a4 және 6. Bg5 таңдаулары бар. Типик жалғасуы – 6.0 0 d6 7. a4 a6 8. h3 Nf6 9. Re1 0 0 (Леонхарт–Шпильманн, Остенд 1907). 4 Bb6 көбінесе 5. d4 Qe7 кейін ауысады. Қараның басқа 4-ші әрекеттері нашар деп есептеледі.

Гиуко Пьяниссимо: 4.d3

4. d3 жүргізілісімен ақ Giuoco Pianissimo (итальян тілінде: "Өте тыныш ойын", Адольф Андерсен берген атау) партиясын ойнайды. Ақ баяу дамуға ұмтылады, d4-ке дайындық жасалғанша кешіктіреді. Орталықта бірден тікелей қақтығыстан аулақ болғандықтан, ақ пісгіштердің ерте алмасу арқылы босатылуына жол бермейді және позициялық маневрлік ойынға кіреді. 4. Nc3 Nf6 5. d3 – Giuoco Pianissimo кейінге шегерілген түрі. 4. d3 f5 – бұл тым тыныш емес Люччини гамбиті; одан кейін 5. Ng5 f4, Дюбуа вариациясы болуы мүмкін. Егер ақ c2–c3 жүргізсе, қара піл b3 арқылы c2-ге шегінсе, позиция Ruy Lopez-тің кейбір ерекшеліктерін алады. Бұл идеяны Аниш Гири сияқты кейбір гроссмейстерлер Рю Лопестегі Берлин қорғанысынан қашу үшін қолданды. Ақ b4 және a4 жүргізе алады, қара пілді қууға тырысып, позицияны бағындырады. Баяу және теңдікке ұмтылатын репутациясына қарамастан, бұл вариация 1980 жылдары Джон Нанн қолданғаннан кейін танымал болды. Көбінесе қолданылатын жүргізіліс реті 4. c3 Nf6 5. d3 (ECO C54), сондай-ақ пілдің ашылуынан көшіру: 2. Bc4 Nf6 3. d3 Nc6 4. Nf3 Bc5 5. c3 немесе 5. O-O d6 6. c3.