Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс шахматшысы (1818–1899)
German chess player (1818–1899)
Тассило, Барон фон Хейдебранд унд дер Ласа (ағылшын тілінде Барон фон дер Ласа деп белгілі; 17 қазан 1818 – 27 шілде 1899) – XIX ғасыр неміс шахмат шебері, шахмат тарихшысы және теорияшысы, Берлин шахмат клубының мүшесі және Берлин шахмат мектебінің (Берлин Плеядасы) негізін қалаушы.
Tassilo, Baron von Heydebrand und der Lasa (known in English as Baron von der Lasa; 17 October 1818 – 27 July 1899) was a German chess master, chess historian and theoretician of the nineteenth century, a member of the Berlin Chess Club and a founder of the Berlin Chess School (the Berlin Pleiades).
Атауы
Оның есімі көбінесе "von der Lasa" деп қысқартылады, себебі ол хаттарында осылай қол қоятын. Дегенмен, бір замандастары да, кейінгі жазушылар да "von Heydebrandt" (бұл жазба қатесі) және "Der Lasa" сияқты басқаша қысқартуларды пайдаланған. Пруссия королі (кейіннен император) Вильгельм I осы шатасудан әзілдеп: "Қайырлы таң, құрметті Хейдебранд. Фон дер Ласа немен айналысып жатыр?" деді.
His name is usually abbreviated as "von der Lasa", as this is how he signed his letters. However both contemporary and more recent writers have used other abbreviations, such as "von Heydebrandt" (which is a misspelling) and "Der Lasa". The Prussian King (later Emperor) William I made a joke out of the confusion by saying, "Good morning, dear Heydebrand. What is von der Lasa doing?"
Өмірбаян
Фон дер Ласа 1818 жылғы 17 қазанда Берлинде дүниеге келген. Ол Бонн мен Берлинде құқық білімін алды. 1845 жылдан бастап Пруссия қызметінде дипломат болып жұмыс істеді. Оның мансабы Стокгольм, Копенгаген және Рио-де-Жанейро қалаларына, сондай-ақ басқа да жерлерге жеткізді. 1864 жылы дипломатиялық қызметтен зейнеткерлікке шығып, одан кейін шахмат әлеміне ден қойды. Ол бірнеше матчтарда ойнап, 1843-1853 жылдар аралығында заманның ең күшті шеберлерін жеңді. Ол Генри Томас Баклге 2:1 (1843), Адольф Андерсенге 4:2 (1845), Иоганн Лёвентальге 6:1 (1846), Джон Уильям Шультенге 4:1 (1850), Андерсенге 10:5 (1851) және Говард Стаунтонға 7:6 (1853) есебімен жеңіске жетті. Қазіргі шахмат әлемінде ол, ең алдымен, «Шахмат ойыны туралы нұсқаулықтың» (алғаш рет 1843 жылы жарық көрген) негізгі авторы ретінде танымал. Оның досы Пауль Рудольф фон Билгер, жоспарды жасауға жауапты болған, 1840 жылы қайтыс болды, ал жұмыс әлі бастапқы кезеңде болды. Фон дер Ласа жұмысты өз мойнына алып, достық ниетпен, еңбектің авторы ретінде досының есімін көрсетті. Кейінгі басылымдарда, неміс тілінде «der Bilguer» деп аталатын нұсқаулықта, фон дер Ласа да авторлардың бірі ретінде аталды. 1850 жылы фон дер Ласа «Deutsche Schachzeitung» (Неміс шахмат журналы) басылымында Трир қаласында өткізілуге тиіс алғашқы халықаралық шахмат турниріне шақыру жариялады. Бірақ, осыған ұқсас алғашқы турнир 1851 жылы Лондонда өтті. Фон дер Ласа турнирлерде ойнаған жоқ, көбінесе ұйымдастырушы ретінде жұмыс істеді, бірақ Говард Стаунтон мен Адольф Андерсен сияқты жетекші шеберлермен ойын ойнады. Ол сонымен қатар танымал шахмат зерттеушісі және теоретик болды, неміс шахмат журналында көптеген мақалалар жариялады және 1897 жылы «Шахмат ойынының тарихы мен әдебиеті, зерттеулер» (Zur Geschichte und Literatur des Schachspiels, Forschungen) атты маңызды еңбегін жарыққа шығарды. Зерттеулері барысында ол көп саяхат жасады (соның ішінде 1887-1888 жылдары әлемді аралап шықты) және кең көлемді шахмат кітапханасын жинады, оның каталогын 1896 жылы жариялады. 1898 жылы Германия шахмат федерациясы оның қажырлы еңбегі мен жетістіктерін құттықтап, оған алғашқы құрметті мүшелік мәртебесін берді. Фон дер Ласаның соңғы қызметтерінің бірі – Х.Ж.Р. Мюррейді шахматтың ерте тарихына қатысты қосымша зерттеулер жүргізуге ынталандыру болды. Фон дер Ласа 1899 жылғы 27 шілдеде Позендегі Лисса қаласының жанындағы Сторхнестте (сол кезде Пруссияда, қазір Польшадағы Осиечна) қайтыс болды. Оның кітапханасы әлі күнге дейін Познань қаласының жанындағы Корник сарайында сақтаулы.
Von der Lasa was born 17 October 1818 in Berlin. He studied law in Bonn and Berlin. From 1845 he was a diplomat in the service of Prussia. His career took him to Stockholm, Copenhagen, and Rio de Janeiro, among other places. He retired from the diplomatic service in 1864, and thereafter devoted himself to the world of chess. He played several matches and defeated the strongest masters in the period 1843–1853. He won against Henry Thomas Buckle 2 1 (1843), Adolf Anderssen 4 2 (1845), Johann Löwenthal 6 1 (1846), John William Schulten 4 1 (1850), Anderssen 10 5 (1851), and Howard Staunton 7 6 (1853). To the modern chess world he is known above all as the main author of the Handbuch des Schachspiels (first published in 1843). His friend Paul Rudolf von Bilguer, responsible for the original plan, had died in 1840, with the work still in the early stages. Von der Lasa took over, and, in a noble gesture of friendship, put his friend's name as author. In later editions of the Handbuch, in German commonly called der Bilguer, von der Lasa was named as co author. In 1850 von der Lasa published in the Deutsche Schachzeitung (German Chess Magazine) a call for an international chess tournament, the first ever, to be held in Trier. Instead the first such tournament was held in 1851 in London. Von der Lasa did not play in tournaments, being usually busy as an organizer, but played well in off hand games against such leading masters as Howard Staunton and Adolf Anderssen. He was also a renowned chess investigator and theoretician, publishing numerous articles in the German Chess Magazine and, in 1897, his great work Zur Geschichte und Literatur des Schachspiels, Forschungen (Researches in the History and Literature of Chess). In the course of his researches he traveled extensively (including a trip around the world in 1887–88) and accumulated a comprehensive chess library, to which he published a catalog in 1896. In 1898 the German Chess Federation saluted his tireless efforts and accomplishments by conferring on him its first honorary membership. One of von der Lasa's last services was to encourage H. J. R. Murray to pursue further researches into the early history of chess. Von der Lasa died on 27 July 1899 in Storchnest bei Lissa, Posen (then in Prussia, now Osieczna in Poland). His library is still intact at Kórnik Castle near Poznań.