Кіріспе
Француз ботанігі (1801–1876) Адольф Теодор Бронгнярт (adɔlf teodɔːʁ bʁɔ̃ɲaːʁ) FRS FRSE FGS (14 қаңтар 1801 – 18 ақпан 1876) – француз ботанігі. Ол геолог Александр Бронгнярттың ұлы және архитектор Александр Теодор Бронгнярттың немересі болды. Бронгнярттың жойылып кеткен және қазіргі өсімдіктер арасындағы байланыс туралы жасаған алғашқы жұмыстары оған палеоботаниканың әкесі деген атақ алып келді. Оның өсімдік қазбалары туралы маңызды еңбегі – «Histoire des végétaux fossiles» (1828–1837). Ол гүлді өсімдіктердің бір туысы – Бакторн (Rhamnaceae) туралы диссертация қорғады және өмірінің соңына дейін Париждегі Ұлттық табиғат тарихы мұражайында (Muséum national d'Histoire naturelle) жұмыс істеді. 1851 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. Бұл ботаник автор аббревиатурасы Brongn. арқылы белгіленеді, ботаникалық атауларды келтіргенде.
Adolphe Théodore Brongniart (adɔlf teodɔːʁ bʁɔ̃ɲaːʁ) FRS FRSE FGS (14 January 1801 – 18 February 1876) was a French botanist. He was the son of the geologist Alexandre Brongniart and grandson of the architect, Alexandre Théodore Brongniart. Brongniart's pioneering work on the relationships between extinct and existing plants has earned him the title of father of paleobotany. His major work on plant fossils was his Histoire des végétaux fossiles (1828–37). He wrote his dissertation on the Buckthorn family (Rhamnaceae), an extant family of flowering plants, and worked at the Muséum national d'Histoire naturelle in Paris until his death. In 1851, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. This botanist is denoted by the author abbreviation Brongn. when citing a botanical name.
Бронгниарттың шығармалары
Бронниарт – қажымас зерттеуші және көптеген кітаптар мен естеліктердің авторы. Ол 1822 жылы қазба қалдықтары сақталған өсімдіктердің жіктелуі және таралуы туралы мақала жариялады. Бұдан кейін, жойылған және қазіргі кездегі түрлер арасындағы байланысқа қатысты бірнеше мақала жарық көрді – бұл зерттеулер «Histoire des végétaux fossiles» («Қазба қалдықтары сақталған өсімдіктер тарихы») атты еңбегінің жарық көруімен аяқталды. Осы еңбегінің арқасында ол «палеоботаниканың әкесі» деген атаққа ие болды. Бұл жіктеу қазба қалдықтары сақталған өсімдіктерді олардың ең жақын туысқандарымен қатар қойды және палеоботаникадағы көптеген келешек зерттеулердің негізін қалады. Бұл ботаникалық тұрғыдан ерекше қызығушылық тудырады, себебі Роберт Браунның гимноспермалар мен ангиоспермалардың арасындағы маңызды айырмашылықты ашқаннан кейін, цикадалар мен құрықтар гимноспермалар тобына енгізілді. Бронниарттың «Қазба қалдықтары сақталған өсімдіктер тарихы» еңбегінде әртүрлі геологиялық кезеңдердегі түрлердің қалай алмасатынына назар аударылды. Нәтижесінде, палеозой кезеңінде папоротниктер (Pteridophyta) басым болды, мезозой кезеңінде – гимноспермалар, ал кайнозой кезеңінде – ангиоспермалар. Бұл нәтиже оның «Қазба қалдықтары сақталған өсімдіктер түрлерінің тізімі» еңбегінде толыққанды түрде сипатталды. Алайда, «Тарих» толыққанды жарық көрмеді. 1828 жылдан 1837 жылға дейін, бірінші том аяқталғанша, бөлімдері жүйелі түрде жарық көріп тұрды, бірақ содан кейін екінші томның тек үш бөлігі ғана жарық көрді. Оның ауқымды еңбектерінен бөлек, палеонтология саласындағы ең маңызды үлесі, әлдебір ағаш тәрізді ликоподиопсид – Sigillariaның құрылымын зерттеуі болуы мүмкін. Бұл жойылған өсімдік, қазіргі кездегі клубтық шымшықтармен байланысты. Сондай-ақ, оның қазба тұқымдарын зерттеуі де маңызды, оның толық нәтижелері 1880 жылы, оның қайтыс болғаннан кейін жарияланды.
Басқа істер
Ол ботаниканың көптеген салаларында, оның ішінде анатомия және тұқымдық өсімдіктердің таксономиясында белсенділік танытты. Осы бағыттағы еңбегінің ішіндегі ең танымал – «Sur la génération et le développement de l'embryon des Phanérogames» («Жабықтұқымды өсімдіктер эмбрионының пайда болуы және дамуы туралы») трактаты. Ол тұқым қуалаушы ұрықтың дамуы мен құрылымын тұңғыш рет зерттеген құнды еңбек ретінде ерекшеленеді, сондай-ақ Джованни Баттиста Амичидің 1823 жылы ашқан тозаң түтігінің, Роберт Браунның ұрықтанбаған жұмыртқаның құрылымына қатысты көзқарастарының расталуын қамтиды (осы ретте «эмбрионарлық қапшық» немесе эмбриондық қапшық термині енгізілді). Бұл Бронгиарттың Амичидің кейінгі (1846) ашылуына, яғни тозаң түтігінің микропиле арқылы өтіп, аналық клетканы ұрықтандырып, одан эмбрион дамитынына қаншалықты жақын болғанын көрсетті. Оның анатомиялық еңбектерінің ішінде ең құндысы – «Recherches sur la structure et les fonctions des feuilles» («Жапырақтардың құрылымы мен қызметі туралы зерттеулер») және «Nouvelles recherches sur l'épiderme» («Эпидермис туралы жаңа зерттеулер»), онда кутикуланың ашылуы сияқты маңызды байқаулар тіркелген; сондай-ақ «Recherches sur l'organisation des tiges des Cycadées» («Цикадалардың сабақтарының құрылысы туралы зерттеулер»), бұл өсімдіктердің анатомиясын алғаш зерттеудің нәтижелерін ұсынады. Оның жүйелік еңбегі көптеген мақалалар мен монографиялармен ұсырылған, олардың көпшілігі Жаңа Каледония флорасына қатысты. Сондай-ақ, оның «Énumération des genres de plantes cultivées au Muséum d'histoire naturelle de Paris» (1843) еңбегі, Франция Ұлттық табиғи тарих мұражайында өсірілетін өсімдіктердің каталогы, классификация тарихындағы маңызды кезең болып табылады, өйткені ол Александр Браун, Август В. Эйхлер және Адольф Энглер тарапынан кезең-кезеңімен өзгертілген классификация жүйесінің бастапқы нүктесін құрайды және ДНК зерттеулерінің дамуына дейін алмастырылмады. Бронгиарт ғылыми және профессорлық қызметімен қатар, білім беру саласындағы бірнеше маңызды лауазымдарды атқарды және ауыл шаруашылығы және бағбандарлық мәселелеріне қызығушылық танытты. Жан Виктория Одуан және Жан Батист Дюма, оның болашақ құдаларымен бірге, Бронгиарт 1824 жылы «Annales des Sciences Naturelles» («Табиғи ғылымдар туралы жылдық») журналын құрды. Ол 1854 жылы «Société Botanique de France» қоғамын құрып, оның бірінші президенті болды. Бронгиарт 1872 жылы Парижде қайтыс болды және Пере-Лашез зиратының 20-бөліміне жерленді.