Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы. Келесі жылы, 1808 жылдың басында Ричард Солсбери «The Paradisus Londinensis» журналында алғашқы Brodiaea түрінің сипаттамасын жариялады, оны Hookera coronaria деп атады, бұл туыстың атауы суретші Уильям Хукердің құрметіне берілді. Көп ұзамай Смит бір түр мохты Hookeria деп атады, ал 1808 жылдың сәуір айында ол Лондон Линней қоғамында Солсберидің Hookera coronaria түріне негізделген жаңа туыстың ресми сипаттамасын оқыды, және осы туысты шотланд ботанигі Джеймс Бродидің құрметіне Brodiaea деп атады. Алайда, Смиттің баяндамасы 1810 жылы басылып шыққанға дейін ресми түрде жарияланбады. Джордж Болгер «Ұлттық биография сөздігінде» Смиттің бұл әрекеттері Солсбериді туыстың авторлығынан әдейі айыру мақсатында жасалғанын жазды. Егер Смиттің мұндай ниеті болса, ол сәттілікке жетті, себебі Солсберидің Hookera туысы Смиттің Brodiaea атынан басымдыққа ие болғанымен, Hookera және Hookeria сияқты өте ұқсас атаулар шатасуға мүмкіндік береді және Brodiaea мен Hookeria атауларын Hookera атауынан сақтау туралы ресми ұсыныс қабылданды. Осылайша, Brodiaea – «сақталған атау» немесе «nomen conservandum», бұл атаудың артында ботаникалық әдебиеттерде «nom. cons.» деген аббревиатурамен көрсетіледі. Типтік түрі қазір Brodiaea coronaria, ал бастапқы типі Brodiaea grandiflora Sm. – заңсыз атау болып табылады.

Филогенезия және жіктеу

Бродяя 12 тұқымдас топқа жатады, олардың туыстық байланыстары 20 ғасырдың соңына дейін көптеген пікірталас тудырды. Солсбери оларды Themidaceae деп атаған бір отбасы ретінде қарастырды. Басқалар бұл топты төменгі таксономиялық санатқа жатқызып, көбінесе Лилия, Аллия немесе Амариллида тұқымдастарының құрамына енгізді. Молекулалық филогенетикалық зерттеулер көптеген ғалымдардың күдіктерін растады – бұл топтың орны дұрыс емес екендігін көрсетті, соның салдарынан 1996 жылы Themidaceae отбасы қайта жаңартылды. 2003 жылы Angiosperm Phylogeny Group (APG) APG II жүйесін жариялағанда, Themidaceae Asparagales ордеріндегі отбасыларды тар шеңберде қарастырғысы келгендер үшін қосымша отбасы ретінде қабылданды. 2009 жылы APG III жүйесі жарияланғанда, бұрынғы Themidaceae отбасы Asparagaceae sensu lato отбасының Brodiaeoideae қосалқы отбасы ретінде қарастырылды. ITIS сияқты кейбір дереккөздер ескірген таксономиялық жүйелердің полифилетикалық топтарын қолдануды жалғастыруда. Ал Ангиоспермдер филогенезиясы веб-сайты сияқты басқа дереккөздер көбінесе Angiosperm Phylogeny Group ұстанымдарын ұстанады. Бродяя (немесе бродея) сонымен қатар Бродяя, Дихелостемма және Трителея тұқымдастарын атау үшін қолданылатын жалпы атау болып табылады. Соңғы екі тұқымдас бұрын Бродяя тұқымдасының құрамында болған. Қазіргі анықтама бойынша Бродяяның монофилиясы толыққанды нақтыланбаған. Ол Дихелостеммамен шатасқан болуы мүмкін.

Түрлер

2013 жылғы деректер бойынша, таңдалған өсімдіктер отбасыларының әлемдік тізімі келесі 17 түрді көрсетеді. Ағылшын тіліндегі атаулар Солтүстік Америка флорасынан алынған. Көптеген түрлер Калифорнияға ғана тән.

Өсіру

Brodiaea-ның бірнеше түрі өсіріледі. B. californica және B. coronaria сияқты түрлер бақта күнге толы жерлерге ұсынылады, онда олар көптеген сәндік пияз өсімдіктерінің гүлдеу маусымын ұзартады, көктемде емес, жаздың басында гүлдейді. Ірі түрлердің гүлшоғырлары (ұсақ гүлшоғырлары) қысқы әшекейлер үшін кептірілуі мүмкін. Б. terrestris сияқты кіші түрлер пиязға арналған жабық есіктерде немесе альпілік үйлерде өсірілуі мүмкін.