Кіріспе

Американдық фотограф (1898–1991)

Беренис Элис Эбботт (17 шілде 1898 – 9 желтоқсан 1991) – американдық фотограф, ең әйгілі туындылары – соғыстар аралық кезеңдегі мәдени тұлғалардың портреттері, 1930 жылдардағы Нью-Йорк қаласының архитектурасы және қала құрылысы, сондай-ақ 1940-1960 жылдардағы ғылымды түсіндіру жұмыстары.

Алғашқы жылдар

Эбботт Огайо штатының Спрингфилд қаласында дүниеге келді және ажырасқан анасы, Лилиан Элис Банн (1886 жылы Чиликоте, Огайода Чарльз Э. Эбботтқа тұрмысқа шыққан) тәрбиеледі. Ол Огайо мемлекеттік университетінде екі семестр оқыды, бірақ 1918 жылдың басында профессоры ағылшын тілі сабағын оқытатын неміс болғандықтан қызметтен босатылды, соның салдарынан оқуын тоқтатты. Ол Нью-Йоркке көшіп, мүсін жасау және сурет салуды үйренді. 1921 жылы Парижге сапар шегіп, Эмиль Бурделлден мүсін өнерін оқыды. Парижде ол Ман Рейдің ассистенты болды, ол бұрын фотосуретке түспеген адамды іздеген еді. Эбботт Рейдің әріптес суретшілерінің ашық портреттерін түсірді.

Еуропаға саяхат, фотосурет және поэзия

Университеттегі оқуына театр және мүсін өнері кірді. Ол екі жыл бойы Париж бен Берлинде мүсін өнерін оқыды. Осы уақыт ішінде ол өзінің есімінің француз тіліндегі жазылуын қабылдады, "Беренис", Джуна Барнстың ұсынысымен. Бейнелеу өнеріндегі жұмысынан өзге, Эбботт тәжірибелік әдеби журналға өлеңдер жариялады. Эбботт 1923 жылы Ман Рэйдің Монпарнастағы портрет студиясында қараңғы бөлмедегі көмекшісі болып жұмысқа орналасқанда фотосуретке алғаш рет қатысты. Кейін ол былай деп жазды: "Мен фотосуретке суға түскендей үйрендім. Басқа ештеңе істегім келмеді". Рэй оның қараңғы бөлмедегі жұмысына әсерленіп, оған өз студиясын жеке суреттері үшін пайдалануға рұқсат берді. 1921 жылы оның алғашқы маңызды жұмыстары Париждегі Le Sacre du Printemps галереясында көрсетілді. Берлинде фотосуретке қысқаша оқығаннан кейін, ол 1927 жылы Парижге оралып, Сервандони көшесінде екінші студиясын ашты. Эбботтың түскендері өнер мен әдебиет әлемінің адамдары болды, соның ішінде француз азаматтары (Жан Кокто), эмигранттар (Джеймс Джойс) және қаладан өтіп бара жатқандар. Сильвия Бичтің айтуынша, "Ман Рэй немесе Беренис Эбботтпен "жұмыс істеген" дегенің, сені біреу ретінде мойындағандары". Эбботтың жұмыстары Ман Рэй, Андре Кертес және басқалармен бірге Париждегі "Салон де л'Эскальерде" (немесе ресми түрде, Премьер-Салон Индипендент де ла Фотография) және Театр де Шамп-Элизе баспалдағында көрмеге қойылды. Оның портреттері 1928-1929 жылдары Брюссель мен Германияда өткен модернистік фотосурет көрмелерінде ерекше көзге түсті. 1925 жылы Ман Рэй оны Эжен Атже фотосуреттерімен таныстырды. Ол Атженің жұмысына қызығып, 1927 жылы оның портретын салуға көндірді. Ол көп ұзамай қайтыс болды. Эжен Атже қайтыс болғаннан кейін 1927 жылы ол оның студиясында қалған баспалар мен негативтерді сатып алды. Үкімет Атженің мұрағатының көп бөлігін сатып алса да (Атже 1920 жылы 2621 негативті сатқан, ал оның досы және мұрагері Андре Кальметс оның қайтысынан кейін дереу 2000-нан астам сатқан), Эбботт 1928 жылдың маусымында қалғанын сатып алып, оны жылдам түрде насихаттау жұмыстарын бастады. Алғашқы нақты нәтиже – 1930 жылы жарық көрген "Atget, photographe de Paris" кітабы, онда ол фоторедактор ретінде сипатталған. Қаржы жетіспеушілігіне байланысты Эбботт коллекцияның жартысын Джулиен Левиге 1000 долларға сатты. Эбботтың Атже атынан атқарған жұмысы 1968 жылы мұрағатты Заманауи өнер мұражайына сатқанға дейін жалғасты. "Атженің әлемі" (1964) кітабынан өзге, ол "Парижтің көрінісі" (1963) үшін суреттерді ұсынды, портфолио жариялады, "Жиырма сурет" және эсселер жазды. Оның үздіксіз күш-жігерінің арқасында Атже халықаралық деңгейде танылды.

Нью-Йорк қаласынан тыс

1934 жылы Генри Расселл Хичкок Эбботты екі нысанды фотоға түсіруді тапсырды: соғысқа дейінгі архитектура және Х.Х. Ричардсонның архитектурасы. Екі он жылдан кейін Эбботт пен МакКаустленд Флоридадан Мэн штатына дейін АҚШ 1-ші тас жолымен саяхаттап, Эбботт кішкентай қалаларды және автомобильдерге байланысты жаңадан бой көтеріп келе жатқан архитектураны фотоға түсірді.

Фотоға түсіру әдісі

Эбботт түзу фотосурет қозғалысының бір бөлігі болды, ол фотосуреттердің тақырыбы мен даму процестерінде өңдемеудің маңыздылығын баса көрсетті. Ол сонымен қатар мансабының үлкен бөлігінде танымал болған пикториалисттердің жұмысын ұнатпады, бұл оның жұмысын осы фотографтар мектебінің қолдауысыз қалдырды. Эбботтың көптеген жұмыстары оның бақытсыз және жалғыз балалық шағымен байланысты болды. Осының арқасында ол өз армандарына жетуге күш пен нығайлылық танытты. Мансабының барысында Эбботтың фотосуреттері технология мен қоғамның дамуының өсуін көрсетеді. Оның туындылары Нью-Йорк пейзажын бейнеледі және мақтайды. Бұл оның камера сияқты заманауи өнертабыс 20 ғасырды құжаттауға лайық деген сенімінен туындады.

Ғылыми жұмыс

Фотографиядан басқа, Эбботт "Фотография үйі" деген компанияны құрды, ол 1947 жылдан 1959 жылға дейін фототехникалық жабдықтар мен құрылғыларды жасап, таныстырып, сатты. Эбботтың өнертабыстарының қатарында суреттерге ерекше әсер беретін бұрмалаушы ұлғайтқыш және көптеген студиялық фотографтар "автополь" деп атайтын телескопиялық жарық бағанасы бар, оған кез келген биіктікте шамдарды орнатуға болады. Нашар маркетинг салдарынан "Фотография үйі" тез қаржысын жоғалтты, және екі дизайнердің қазасынан кейін компания жабылды. Эбботтың тікелей фотосурет салу стилі ғылыми фотографияға маңызды үлес қосуына көмектесті. Ол бірде былай деді: "Біз ғылымның құраған әлемінде өмір сүреміз. Ғылым мен қарапайым адам арасында досша аудармашы болуы керек. Менің ойымша, фотография осы рөлді ең жақсы орындай алады, өйткені басқа ешбір өнер түрі осылай жасай алмайды". 1958 жылдан 1960 жылға дейін ол MIT-те орналасқан Физикалық ғылымдарды зерттеу комитетінің жобасымен әзірленген орта мектеп физика оқулығы үшін фотосуреттер сериясын жасады, мақсаты орта мектептегі физика оқытуын жақсарту болды. Оның жұмысына судағы толқын үлгілерінің және қозғалатын объектілердің стробоскопиялық суреттері кірді, мысалы, оқулықтың мұқабасында көрсетілген, азаятын доға бойынша секіріп тұрған доп. Ол жарық пен қозғалыс туралы зерттеулері арқылы қатты денелер мен сұйықтықтардың физикалық заңдары мен қасиеттерін түсінуге үлес қосты. 1958 және 1961 жылдар аралығында ол Educational Services Inc. үшін фотосуреттер сериясын жасады, олар кейін жарияланды. Бұл фотосуреттер кейіннен Смитсонов институтында "Физика бейнесі" атты көрмеде көрсетілді.

Жеке өмір

Беренис Эбботт: ХХ ғасырдың көрінісі атты фильмде оның 200 ақ-қара суреті көрсетілді. Бұл фильм оның "құрметті протофеминист" болғанын көрсетеді; ол феминистік теориядағы өз заманынан озып кеткен адам еді. Фильм аяқталуға дейін ол: "Әлем тәуелсіз әйелдерді ұнатпайды, неге екенін білмеймін, бірақ маған ол қызық емес" деген сұрақ қойған. Ол өзін лесбиянка ретінде жариялаған. Ол өнер сыншысы Элизабет Маккоулендпен 30 жыл бірге өмір сүрді. Оның толыққанды алғашқы өмірбаяны 2018 жылы Джулия Ван Хафтеннің (W. W. Norton) жазылуымен "Беренис Эбботт: Фотографиядағы өмірі" деген атпен жарық көрді; ол ПЕН Америка сыйлығына және өмірбаяны бойынша Лэмми сыйлығына ұсынылды, ал 10 сәуірде The Paris Review журналында оның бір бөлігі жарияланды.

Белгілі суреттер

Батареядағы эстакада астында, 1932 жыл. "Түнгі Нью-Йорк", 1932 жыл. Қала темпі I, 1938 жыл. Джеймс Джойс, 1928 жыл. Джей көшесі, №115, Нью-Йорк, шамамен 1936 жыл. "Автомат", 977 сегізінші авеню, Нью-Йорк, 1936 жыл. "Радио қатары", Кортленд көшесі, Манхэттен, шамамен 1936 жыл. Мари Лоренсен, Париж, шамамен 1925 жыл. "Триборо" шаштараз мектебі, Нью-Йорк, 1935 жыл. Жан Коктоның қолдары, 1927 жыл. "Fifth Avenue Coach Company", Нью-Йорк, 1932 жыл. Эдвард Хоппер студиясында, 1949 жыл. Бесінші авеню, №№ 4, 6, 8, 1936 жыл. "Флатайрон" ғимараты, Бродвей және Бесінші авеню, Нью-Йорк қаласы, 1938 жыл. "Таймс-сквер"дегі Фазер Даффи, 1937 жыл. Қару жасаушы және полиция бас штабы, 1937 жыл. "Құдай шіркеуі", 1936 жыл. Евгений Атге, 1927 жыл. Эдна Сент-Винсент Миллей, шамамен 1929 жыл. Уолл-стрит және қор биржасы, 1933 жыл. "Esso" бензин құю станциясы, ондық авеню, Нью-Йорк, 1935 жыл.