Кіріспе
Түрбиль (көне француз тілінен, орта ғасырлық латын тілінен turibulum) – тізбектерге ілінген металл ыдыс, онда құлшылық қызметтері кезінде құрбандық түтетіледі. Ол христиан шіркеулерінде қолданылады, оның ішінде Рим католик, Шығыс православие, Ассирия және Шығыс православие шіркеулері, сондай-ақ кейбір лютеран, Ескі католик, Біріккен методист, реформатор, АҚШ-тың пресвитериан және англикан шіркеулері (англо-католик англикан шіркеулерінде оның қолданысы кең таралған). Рим-католик, лютеран және англикан шіркеулерінде түрбильді алып жүруші адам түрбильші деп аталады. Бұл дәстүр ежелгі яһуди дінінің екінші ғибадатханасы дәуіріне дейін жетеді. Шіркеулік қолданысынан өзге, түрбиль түрлі рухани және рәсімдік дәстүрлерде де қолданылады, оның ішінде кейбір гностикалық шіркеулерде, масондықтарда (әсіресе жаңа ложаларды қасиеттеп беру кезінде) және Ко-масондықтарда. Кейде түрбильдер рәсімдік сиқырда қолданылады. Түрбильдің жұмыс істеу принципі өте қарапайым. Әр түрбиль құрбандық бөлімінен, тізбектерден (әдетте үш немесе төрт, бірақ бір тізбекті түрбильдер де бар), тізбектерді қоршаған металл сақинадан (құрбандық бөлімінің қақпағын бекіту үшін) және көбінесе (бірақ әрқашан емес) жануар көмірі салынатын алынып тасталатын металл ыдыстан тұрады. Көптеген түрбильдер тұрақпен жабдықталған, ол түрбильді ыстық күйінде, бірақ қолданылмай тұрғанда қауіпсіз түрде ілуге мүмкіндік береді. Жануар көмірі металл құрбандыққа, тікелей ыдыс бөліміне немесе егер ыдыс болса, алынып тасталатын ыдысқа салынады, ал құрбандық (оның көптеген түрлері бар) көмірге салынып, хош иісті түтін шығарады. Хош иісті зат тез жанып кететіндіктен, бұл рәсім қызмет кезінде бірнеше рет қайталанады. Құрбандық көмірге салынғаннан кейін түрбиль жабылып, түтетіп беру үшін қолданылады. Рим дәстүріндегі Қасиетті Тағаланың батасында және Евхаристиялық құлшылықта да құрбандық қолданылады және егер Қасиетті Тағала киелі үйде емес, киборда болса, онда міндетті түрде қолданылады. Католик шіркеуінің Рим ритуалдарында діни қызметкердің құрбандық үстеліне бағышталуы кезінде де құрбандық түтетіледі. Адамдарды немесе заттарды түтетіп жағу кезінде қолданылатын түрбильдің айналмаларының саны Римдік Миссальдың жалпы нұсқаулығында көрсетілген:
Үш қос айналма: Ең қасиетті Тағала, қасиетті Кресттің реликвиясы және Иеміздің бейнелері, құрбандыққа арналған заттар, құрбандық үстелі, Ізгі хабарлар кітабы, Пасхалық шам, діни қызметкер және жұртшылық. Екі қос айналма (және тек мерекелеудің басында, құрбандық үстелі түтетілгеннен кейін): әулиелердің реликвиялары мен бейнелері. Бірнеше бір айналма: құрбандық үстелі. Діни қызметкер үш айналманың орнына түрбильмен құрбандыққа арналған заттардың үстінен крест пішінімен жүруіне рұқсат етіледі. Түрбильшінің міндеттеріне мыналар жатады:
Діни қызметкерге құрбандық салуға мүмкіндік беру үшін түрбильді ашық ұстау, содан кейін ол ешқандай сөздерді қолданбай, крест белгісімен бата береді. Құрбандық кезінде түрбильді алып жүру (көмірді жандыру үшін қажет болса, оны ақырын шайқау). Діни қызметкерге немесе диаконға қажет болғанда түрбильді ұсыну. Діни қызметкер құрбандықты түтетіп болғаннан кейін (диакон болмаған жағдайда) діни қызметкерді түтетіп беру. Бұрын қайықшы бала деп аталған, ал қазір көбінесе қайықшы деп аталатын тағы бір қызметші, олар киелі үйдің артқы қабырғасына бекітілген құрбандық үстелінің 29 белгіленген нүктесінде және еркін тұрған құрбандық үстелінің 22 нүктесінде бір айналмамен түтетіп беруді бұйырады.
A thurible (via Old French from Medieval Latin turibulum) is a metal censer suspended from chains, in which incense is burned during worship services. It is used in Christian churches, including the Roman Catholic, Eastern Orthodox, Assyrian Church of the East and Oriental Orthodox, as well as in some Lutheran, Old Catholic, United Methodist, Reformed, Presbyterian Church USA, and Anglican churches (with its use almost universal amongst Anglo Catholic Anglican churches). In Roman Catholic, Lutheran, and Anglican churches, the altar server who carries the thurible is called the thurifer. The practice is rooted in the earlier traditions of Judaism dating from the time of the Second Jewish Temple. Beyond its ecclesiastical use, the thurible is also employed in various other spiritual or ceremonial traditions, including some Gnostic Churches, Freemasonry (especially in the consecration of new lodges), and in Co Freemasonry. Thuribles are sometimes employed in the practice of ceremonial magic. The workings of a thurible are quite simple. Each thurible consists of a censer section, chains (typically three or four, although single chain thuribles also exist), a metal ring around the chains (used to lock the lid of the censer section in place), and usually (although not always) a removable metal crucible in which the burning charcoals are placed. Many thuribles are supplied with a stand, allowing the thurible to be hung safely when still hot, but not in use. Burning charcoal is placed inside the metal censer, either directly into the bowl section, or into a removable crucible if supplied, and incense (of which there are many different varieties) is placed upon the charcoal, where it melts to produce a sweet smelling smoke. This may be done several times during the service as the incense burns quite quickly. Once the incense has been placed on the charcoal the thurible is then closed and used for censing. In Benediction of the Blessed Sacrament and Eucharistic Adoration in the Roman Rite, incense is also used, and is required if the Blessed Sacrament is exposed in a monstrance rather than being in a ciborium. Incense is also burnt on the altar during its consecration by a bishop in the Roman Rite of the Catholic Church. The number of swings of the thurible to be used when incensing persons or objects is specified in the General Instruction of the Roman Missal:
Three double swings: the Most Blessed Sacrament, a relic of the Holy Cross and images of the Lord exposed for public veneration, the offerings for the sacrifice of the Mass, the altar cross, the Book of the Gospels, the Paschal Candle, the priest, and the people. Two double swings (and only at the beginning of the celebration, after the incensing of the altar): relics and images of the Saints exposed for public veneration. A series of single swings: the altar. The priest may incense the offerings for Mass by tracing a cross over them with the thurible instead of using three swings of the thurible. The responsibilities of a thurifer include:
Holding the thurible open to enable the priest to put incense in it, after which he blesses it with the Sign of the Cross without using any formula of words. Carrying the thurible in procession (gently swinging if needed to keep the charcoal burning). Presenting the thurible to the priest or deacon when they need to use it. Incensing (in the absence of a deacon) the priest after the priest has incensed the offering at Mass. Another server, previously called a boat boy and now more commonly a boat bearer, They also direct that incensing the altar be done with single swings at 29 designated points of an altar attached to the rear wall of the sanctuary, and at 22 points of a freestanding altar.
Амброзиялық рәсім
Амброзиялық ғұрыпта түркіде жоғарғы қақпағы болмайды және адамға немесе затқа түкірту алдында сағат тілі бойынша айналдырылады.
Англикандық
Англия шіркеуінде хош иіссуды қолдану 19 ғасырдың басында тоқтатылды және кейіннен ол заңсыз деп есептелді. Бүгінде англикан шіркеуінде хош иіссудың қолданылуы – шіркеудің дәстүрге қаншалықты жақындығын, яғни католиктік сипаттамаға қаншалықты ұқсас ("жоғары") немесе протестанттыққа қаншалықты жақын ("төмен") екенін көрсетеді. Англо-католик шіркеулерінде хош иіссуды көп мөлшерде қолдануға болады. Соңғы жылдары кейбір орташа англикан шіркеулері арнайы жағдайларда жылына бірнеше рет хош иіссуды қолдануға көшкен. Жыпар иіс пен қоңыраулардың бірге қолданылуын жоғары дәстүрлі шіркеулердің жамағаттары "иіс пен дыбыс" деп атайды, кейбіреулері бұл әзіл ретінде, ал енді біреулері оны сыни тұрғысынан қарастырады. Англикан шіркеуінде хош иіссу қолданылатын литургиялық сәттердің саны әртүрлі болуы мүмкін. Егер хош иіссу кіріс процессиясында қолданылса, онда темекі тартатын құралды (турбиль) ұстаған адам процессияны жетектеп, ал құрбандық тақтасына келгеннен кейін епископ немесе дін қызметкері оны интроиттан кейін немесе "Gloria in excelsis Deo" әні орындалғанда хош иіспен түтетеді. Інжіл оқылған кезде де хош иіссу қолданылуы мүмкін: жақсы жаңалық жарияланғаннан кейін кітап сол, орта және оң жақтан хош иіспен түтетіледі. Егер англикан шіркеуі хош иіссуды қызметтің тек бір сәтінде ғана қолданса, онда ол сонда ғана қолданылады – құрбандықтар мен құрбандық тақтасы алдымен хош иіспен түтетіледі; содан кейін дін қызметкерінің түтетуі (турбильдің үш қозғалысы), басқа дін қызметкерлерінің (бір қозғалыс ізгі хабар жағына, екіншісі хат жағына), хордың (бір немесе үш қозғалыс екі жаққа) және жамағаттың (бір қозғалыс ізгі хабар жағына, тағы біреуі хат жағына, тағы біреуі ортаға) түтетіледі. Хош иіссу Әулеттік Кешкі Қызметте де қолданылады, ол өз анықтамасы бойынша хош иіссумен бірге орындалатын кешкі құлшылық.