Кіріспе

Статистикада композициялық деректер – жалпы құрамдас бөліктердің сандық сипаттамалары болып табылады, олар салыстырмалы ақпаратты жеткізеді. Математикалық тұрғыдан композициялық деректер симплекстегі нүктелермен көрсетіледі. Ықтималдықтар, пропорциялар, проценттер және ppm мөлшерімен өлшенетін мәліметтердің бәрі композициялық деректер деп есептелуі мүмкін.

Тернарлық жер учаскесі

Үш айнымалыдағы құрамы туралы деректерді үштік диаграммалар арқылы көрсетуге болады. Үш айнымалыға қатысты барицентрлік диаграмманы қолдану, үш айнымалының арақатынастарын теңқабырғалы үшбұрыш ішіндегі орналасу ретінде графикалық түрде бейнелейді.

Қарапайым үлгілік кеңістік

Жалпы, Джон Эйтчисон 1982 жылы композициялық деректерді бір бүтіннің пропорциялары ретінде анықтады. Атап айтқанда, композициялық деректер нүктесі (немесе қысқаша композиция) оң компоненттері бар нақты вектормен көрсетілуі мүмкін. Композициялық деректердің үлгі кеңістігі симплекс болып табылады:

Ақпарат тек компоненттер арасындағы қатынастар арқылы беріледі, сондықтан композицияның ақпараты кез келген оң тұрақтыға көбейту кезінде сақталады. Сондықтан композициялық деректердің үлгі кеңістігін әрқашан стандартты симплекс деп қарастыруға болады, яғни осы жағдайда стандартты симплекске нормалау жабылу деп аталады және былай белгіленеді:

мұнда D – бөліктердің (компоненттердің) саны және – қатар векторды білдіреді.

Ортонормальды негіздер

Айтчисон симплексі шекті өлшемді Хилберт кеңістігін құрағандықтан, симплексте ортонормалды негіздерді салу мүмкін. Кез келген композицияны былай жіктеуге болады:

мұнда симплексте ортонормалды негіз құрайды. мәндері – берілген негізге қатысты координаталары (ортонормальды және декартылық). Олар изометриялық логарифмдік координаталар деп аталады.

Сызықтық түрлендірулер

Айтчисон симплексінен нақты кеңістікке өтетін үш жақсы сипатталған изоморфизм бар. Бұл трансформациялардың бәрі сызықтылықты қанағаттандырады және төменде көрсетілгендей.

Қосылмалы логарифм коэффициенті

Қосылмалы логарифм қатынасы (ALR) түрлендіруі – бұл изоморфизм, онда . Бұл былай беріледі. Атауыш компонентін таңдау кездейсоқ, және ол кез келген белгілі компонент бола алады. Бұл түрлендіру химияда pH сияқты өлшемдермен кеңінен қолданылады. Сонымен қатар, бұл көпмүшелік логистикалық регрессия үшін ең көп қолданылатын түрлендіру. ALR түрлендіруі изометрия емес, яғни түрлендірілген мәндердегі қашықтықтар симплекстегі бастапқы құралымдар арасындағы қашықтықтармен сәйкес келмейді.

Мысалдар

Химияда, құралымдар әр компоненттің молярлық концентрациясы түрінде берілуі мүмкін. Барлық концентрациялардың қосындысы белгісіз болғандықтан, D бөліктің толық құрамы қажет және ол D молярлық концентрациялардың векторы ретінде көрсетіледі. Бұл құралымдарды әр компонентті тиісті тұрақтыға көбейту арқылы салмақтық пайызға айналдыруға болады. Демографияда, қала, қалалардың үлгісінде құрамдық дерек нүктесі болуы мүмкін; халқының 35% христиан, 55% мұсылман, 6% еврей, ал қалған 4% басқалар болса, ол [0,35; 0,55; 0,06; 0,04] төрттікке сәйкес келеді. Деректер жиынтығы қалалар тізіміне сәйкес келеді. Геологияда, әртүрлі минералдардан тұратын тау жынысы, тау жыныстарының үлгісінде құрамдық дерек нүктесі болуы мүмкін; егер тау жынысының 10% бірінші минерал, 30% екінші, ал қалған 60% үшінші минерал болса, ол [0,1; 0,3; 0,6] үштікке сәйкес келеді. Деректер жиынтығы тау жыныстарының үлгісіндегі әр тау жынысы үшін мұндай бір үштік құрайды. Жоғары өнімділік секвенирлеуде алынған деректер әдетте салыстырмалы мөлшерге түрлендіріледі, осылайша оларды құрамдық етеді. Ықтималдық және статистикада, үлгі алу кеңістігінің оқиғаларға бөлінуі, осы оқиғаларға тағайындалған ықтималдықтармен сипатталады. D ықтималдықтың векторы D бөліктен тұратын құралым ретінде қарастырылуы мүмкін. Олардың қосындысы бірге тең болғандықтан, бір ықтималдықты жоюға болады және құралым толық анықталады. Химиометрияда, мұнай майларын жіктеу үшін. Сауалнамада, әртүрлі сұрақтарға жағымды жауап берген адамдардың үлесі пайыздық көрсеткіштермен берілуі мүмкін. Жалпы сома 100 ретінде белгіленгендіктен, D компоненттен тұратын құрамдық векторды тек D-1 компонентті пайдаланып анықтауға болады, ал қалған компоненттің мәні вектордың жалпы сомасы 100-ге тең болуы үшін қажетті пайыздық көрсеткішті құрайды деп есептеледі.