Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
519-886 жылдар аралығында
From around 519 to 886
Бұл Батыс Саксония Корольдігінің (Уэсекс) 886 жылға дейінгі монархтарының тізімі. Кейінгі монархтар үшін ағылшын монархтарының тізіміне қараңыз. Кейінгі монархтар туралы мәліметтер көптеген дереккөздермен расталған, ал ертедегілерінің көпшілігі бұлыңғыр болып келеді. Есімдер қазіргі ағылшын тілінде берілген, одан кейін сол кезде Англияда қолданылған көне ағылшын (англосаксон) және латын тілдеріндегі есімдер мен лақаптары (білінгенінше) келтірілген. Бұл жазудың әртүрлі нұсқалары кең таралған кезең болды, тіпті бір құжаттың ішінде де. Төмендегі мәліметтердің бірнеше нұсқасы бар. Олардың арасында руналық таңба торн (Þ, кіші әрпі þ, сол аттас рунадан) мен эф (Ð немесе ð) әрпі арасындағы басымдық бар, екеуі де қазіргі ⟨th⟩ дыбысына тең және бір-бірімен алмастырылатын. Олар қазіргі исланд тілінен айырмашылығы, дауысты және дауыссыз ⟨th⟩ дыбыстарын ажырата алмай, кездейсоқ қолданылған. Торн көбінесе оңтүстікте (Уэсекс), ал эф солтүстікте (Мерсия және Нортумбрия) жиірек қолданылған. Алғашқы солтүстік мәтіндерде th әрпі жеке қолданылған, ал орта ағылшын тілінің кезеңінен бастап қайтадан басымдыққа ие болды. ⁊ (тирониялық ет) таңбасы заманауи англосаксон жазбаларында амперсанд (&) ретінде қолданылған. Бұл кезең кейбір қазіргі жазу формаларының пайда болуына дейінгі уақыт еді; атап айтқанда, кіші әріптер және W мен U әріптері сирек кездесетін. W кейде VV (кейін UU) деп жазылған, бірақ руналық wynn (Ƿ немесе ƿ) /w/ дыбысын жазудың кең таралған тәсілі болды. Батыс сакстар бастапқыда рунадан алынған таңбаны, ал англдар/энглдер латыннан алынған VV әрпін ұнатқан, бұл торн мен эфтің қолданылу үлгісіне сәйкес келеді. Қолжазбалардан басқа, руналық әріптер англ құбылысы болды. Ертедегі англдар руналарды ескерткіштерде ғана қолданған, ал сакстар латын тілінде баламасы жоқ дыбыстар үшін wynn және торнды қабылдаған. Әйтпесе, олар Уэссексте қолданылмаған.
This is a list of monarchs of the Kingdom of the West Saxons (Wessex) until 886 AD. For later monarchs, see the List of English monarchs. While the details of the later monarchs are confirmed by a number of sources, the earlier ones are in many cases obscure. The names are given in modern English form followed by the names and titles (as far as is known) in contemporary Old English (Anglo Saxon) and Latin, the prevalent languages of record at the time in England. This was a period in which spellings varied widely, even within a document. A number of variations of the details below exist. Among these are the preference between the runic character thorn (Þ, lower case þ, from the rune of the same name) and the letter eth (Ð or ð), both of which are equivalent to modern ⟨th⟩ and were interchangeable. They were used indiscriminately for voiced and unvoiced ⟨th⟩ sounds, unlike in modern Icelandic. Thorn tended to be more used in the south (Wessex) and eth in the North (Mercia and Northumbria). Separate letters th were preferred in the earliest period in Northern texts, and returned to dominate by the Middle English period onward. The character ⁊ (Tironian et) was used as the ampersand (&) in contemporary Anglo Saxon writings. The era pre dates the emergence of some forms of writing accepted today; notably rare were lower case characters, and the letters W and U. W was occasionally rendered VV (later UU), but the runic character wynn (Ƿ or ƿ) was a common way of writing the /w/ sound. Again the West Saxons initially preferred the character derived from a rune, and the Angles/Engle preferred the Latin derived lettering VV, consistent with the thorn versus eth usage pattern. Except in manuscripts, runic letters were an Anglian phenomenon. The early Engle restricted the use of runes to monuments, whereas the Saxons adopted wynn and thorn for sounds which did not have a Latin equivalent. Otherwise they were not used in Wessex.
Тізім
РегенттікТаққа отырғандарЕскермелерГевиссалар КорольдігіCerdicing әулеті519–534СердикМүмкін кельт, бритон аты. Уэссекс патшасы (Гевисса королі)534–560СинрикСердиктің ұлы, немесе кейбір деректер бойынша немересі.560–591КеулинСинриктің ұлы. Мүмкін кельт, бритон аты.591–597СеолКеулиннің жүрегі, Синриктің немересі.597–611СеолвульфСеолдың бауыры, Синриктің немересі.611–643КинегильсКейбір деректерде оның әкесі ретінде әртүрлі әулет мүшелері көрсетілген, бірақ оның тегі Синрикке дейін жетеді. Мүмкін кельт, бритон аты.626–636 шамаменКихельмКинегильспен бірге билеуші, мүмкін оның осы аттас ұлы.643–645КенвалхКинегильстің ұлы. Мүмкін кельт, бритон аты; Меркийлік әулеті құлатылды.645–648ПендаМеркия патшасы, Кенвалхты қуды. Cerdicing әулеті648–672КенвалхҚалпына келтірілді; 672 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді.672–674СэксбурхТек патшайым, күйеуінің қайтысынан кейін биледі.674Кенфус(Даулы) Мүмкін Сэксбурх пен оның ұлы Эсквин арасында билік еткен. Синрикке қашықтан туысқан.674–676ЭсквинКенфустың ұлы.676–685КентвинДәстүр бойынша Кинегильстің ұлы, бірақ бұл даулы. Кэдвалламен биліктен қуылды.Батыс Саксония КорольдігіCerdicing әулеті685–688КэдваллаМүмкін Кеулиннің ұрпағы. Узурпатор; бас тартты, мүмкін британдық тегі.688–726ИнКеулиннің ұрпағы. Бас тартты.726–740ЭтельхардМүмкін Иннің жекжаттысы.740–756КутредЭтельхардтың туысы, мүмкін ағасы.756–757СигебертКутредтің алыс туысы. Биліктен қуылды (сосын өлтірілді ме?).757–786СиневульфСинехардтың қолынан қаза тапты, ол Сигеберттің бауыры болды. Сердиктің тікелей ұрпағы.786–802БеортрикМүмкін Сердиктің тікелей ұрпағы. Меркиялық Оффаның күйеу баласы.802–839ЭгбертИннің бауырының ұрпағы.839–858ЭтельвулфЭгберттің ұлы.858–860ЭтельбальдЭтельвулфтың ұлы.860–865ЭтельбертЭтельвулфтың ұлы.865–871ЭтельредЭтельвулфтың ұлы.871–886Альфред ҰлыЭтельвулфтың ұлы. «Ұлы» деген лақапқа ие болған жалғыз ағылшын монархы.
ReignIncumbentNotesKingdom of the GewissaeCerdicing dynasty519 to 534CerdicPossibly Celtic, Brythonic, name. King of Wessex (King of the Gewissae)534 to 560CynricSon, or according to some sources grandson, of Cerdic.560 to 591CeawlinSon of Cynric. Possibly Celtic, Brythonic, name.591 to 597CeolNephew of Ceawlin, grandson of Cynric.597 to 611CeolwulfBrother of Ceol, grandson of Cynric.611 to 643CynegilsSources derive him from Cynric, but name different dynasty members as his father. Possibly Celtic, Brythonic, name c. 626 to 636CwichelmCo ruler with Cynegils, perhaps his son of this name.643 to 645CenwalhSon of Cynegils. Possibly Celtic, Brythonic, name; DeposedMercian dynasty645 to 648PendaKing of Mercia, expelled Cenwalh. Cerdicing dynasty648 to 672CenwalhRestored; reigned until his death in 672672 to 674SeaxburhOnly queen regnant, ruled after her husband's death.674Cenfus(Disputed) Perhaps reigned between Seaxburh and his son Æscwine. Given a remote descent from Cynric.674 to 676ÆscwineSon of Cenfus.676 to 685CentwineTraditionally son of Cynegils, but this is disputed. Deposed by CædwallaKingdom of the West SaxonsCerdicing dynasty685 to 688CædwallaPerhaps descendant of Ceawlin. Usurper; abdicated, possibly of British origin.688 to 726IneDescendant of Ceawlin. Abdicated726 to 740ÆthelheardPerhaps brother in law of Ine.740 to 756CuthredRelative, possibly brother, of Æthelheard.756 to 757SigeberhtDistant relative of Cuthred. Deposed (and killed?) by Cynewulf757 to 786CynewulfAssassinated by Cyneheard, who was the brother of Sigeberht. Direct descendant of Cerdic.786 to 802BeorhtricPossible direct descendant of Cerdic. Son in law of Offa of Mercia.802 to 839EcgberhtDescendant of Ine's brother.839 to 858ÆthelwulfSon of Ecgberht.858 to 860ÆthelbaldSon of Æthelwulf.860 to 865ÆthelberhtSon of Æthelwulf.865 to 871Æthelred ISon of Æthelwulf.871 to 886Alfred the GreatSon of Æthelwulf. The only English monarch to be given the epithet "the Great".