Кіріспе

Грекия мифологиясында сенімнің бейнесі. Грекия мифологиясында Пистис (Πίστις) – адалдық, сенім және қауқарастастықтың бейнесі болған. Христиандық және Жаңа өсиетте pistis көбінесе "иман" деп аударылады. Бұл сөз Елпис (Үміт), Софросина (Ақылдылық) және Хариттер сияқты бейнелермен бірге аталады. Оның римдік баламасы Фидес, рим мәдениетінде маңызды бейнеленген ұғым. Сонымен қатар, pistis пен көндіру арасындағы тығыз байланыс иман (сенім) туралы әңгімелер арқылы қалыптасып, pistis-ті риторикалық тәсіл ретінде түсіну арқылы одан әрі дамыды.

Риторикада

Пистис риторикада "дәлел" дегенді білдіреді және энтимомалар арқылы нақты пікірге келуге, яғни мәлімдемені "дәлелдеуге" мүмкіндік беретін элемент болып табылады. Оны қолданудың үш жолы бар. Бірінші жол – "көрермендердің санасын өзгертуге қабілетті мәселе". Екінші пистис – "ақылға немесе оның логикалық жақтарына сүйенген мәселенің өзі". Үшінші пистис – "талқыланып жатқан мәселенің логикалық, рационалдық және зихи жақтары". Пистистің барлық үш түрі де логоста кездеседі, себебі ол логикалық көндіруге шақырады.

Грек риторикасы мен христиандық

Жаңа өсиет аудармашылары "pistis" сөзін аударғанда "сенім" сөзін жиі қолданады. Бірқатар зерттеушілер христиандық сенім (pistis) ұғымы грек риторикасындағы пістис ұғымынан алынғанын, сондықтан "дәлел" сөзі "сенім" сөзінен гөрі жақсы аударма болатынын айтады. Христиандық пістис өз сендіруін жағымды бағалайды, себебі Жаңа өсиеттегі пістис тұжырымдамасы тыңдаушының мәселенің мәнін білуін және осылайша толыққанды келісуін талап етеді. Ал гректер пістис ұғымын эллипстік және "ақиқатты көрсетуге емес, әсерге және салдарға" бағытталған, ықпалдастырушы сөз ретінде қарастырған. Христиандық пістистің ықпалдастырушы риторикалық техника ретінде дамуы гректердің қолданған мағынасымен күрт өзгеше. Жақындағы зерттеулер пістисті "сенім" ұғымынан асып түсетін, толымдырақ түсіну қажет екенін көрсетеді. Тереза Морган "сену" ұғымын ұсынады. Мэтью Бейтс "бірлікке адал болу" дегенді айтады.