Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
9 ғасыр Мерсия патшасы
9th century King of Mercia
Вигфлаф (839 жылы қайтыс болды) 827 жылдан 829 жылға дейін және 830 жылдан өліміне дейін Мерсия патшасы болды. Оның әулеті белгісіз: 820-ші жылдар Мерсиядағы династиялық қақтығыстар кезеңі болды және осы кезеңдегі бірнеше патшалардың тегі белгісіз. Оның немересі Вигстан кейінірек Мерсияның Пендасының ұрпағы ретінде тіркелді, сондықтан Вигфлафтың Пенданың ұрпағы болуы мүмкін, ол Мерсияның ең қуатты жетінші ғасыр патшаларының бірі болған. Вигфлаф Лудекадан кейін таққа отырды, ол Шығыс Англияға жасаған жорықта қаза тапты. Оның алғашқы билігі Эгберт басқарған бәсекелес англо-саксон Уэссекс патшалығының күшеюімен бірге жүрді. 829 жылы Эгберт Вигфлафты тақтан құлатты және бір жыл бойы Мерсияны тікелей басқарды. Вигфлаф 830 жылы патшалықты қайтарып алды, мүмкін күшпен, бірақ Вигфлаф Эгберттің үстемдігіне бағынышты болған болуы мүмкін. Мерсия оңтүстік-шығыс патшалықтарын қайтарып алмады, бірақ Беркшир және, мүмкін, Эссекс Мерсияның бақылауына қайта келді. Мерсия мен Уэссекстің өркендеу мен құлдырауының себептері болжамдарға толы, бірақ Каролингтердің қолдауы Эгберттің билікке көтерілуіне де, соңғы Мерсияның жаңаруына да әсер еткен болуы мүмкін. Вигфлаф Мерсияның тәуелсіздігін қалпына келтіргендей болды, бірақ бұл жаңару қысқа ғана болды, және ғасырдың соңында Мерсия Уэссекс пен викингтер арасында бөлінді. Вигфлаф шамамен 839 жылы қайтыс болды, одан кейін Беорхтульф билік құрды, бірақ бір деректе оның ұлы Вигмундтың қысқа ғана уақыт билік еткені айтылады. Вигфлаф Дерби маңындағы Рептон қаласына жерленген.
Wiglaf (died 839) was King of Mercia from 827 to 829 and again from 830 until his death. His ancestry is uncertain: the 820s were a period of dynastic conflict within Mercia and the genealogy of several of the kings of this time is unknown. Wigstan, his grandson, was later recorded as a descendant of Penda of Mercia, so it is possible that Wiglaf was descended from Penda, one of the most powerful seventh century kings of Mercia. Wiglaf succeeded Ludeca, who was killed campaigning against East Anglia. His first reign coincided with the continued rise of the rival Anglo Saxon kingdom of Wessex under Ecgberht. Ecgberht drove Wiglaf from the throne in 829, and ruled Mercia directly for a year. Wiglaf recovered the kingdom in 830, probably by force, although it may be that Wiglaf remained subject to Ecgberht's overlordship. Mercia never regained the south eastern kingdoms, but Berkshire and perhaps Essex came back into Mercian control. The causes of the fluctuating fortunes of Mercia and Wessex are a matter of speculation, but it may be that Carolingian support influenced both Ecgberht's ascendancy and the subsequent Mercian recovery. Although Wiglaf appeared to have restored Mercia's independence, the recovery was short lived, and later in the century Mercia was divided between Wessex and the Vikings. Wiglaf died in about 839, and was eventually succeeded by Beorhtwulf, though one tradition records his son, Wigmund as having reigned briefly. Wiglaf is buried at Repton, near Derby.
Тарихи контекст
Мерсия 8 ғасырдың көп бөлігінде үстемдік құрған англосаксон мемлекеті болды, ал 796 жылы қайтыс болған Оффа заманының ең қуатты патшасы еді. Оффаның өлімінен кейін көп ұзамай Мерсия тағына отырған Коенвульф Кент, Шығыс Англия және Эссекс мемлекеттерінде мерсиялық ықпалды сақтап қалды және Оффаның Дайгы арқылы қазіргі Уэльске жиі шабуылдар жасады. 821 жылы Коенвульфтің қайтысы Англияның саяси картасының күрт өзгеру кезеңінің басталуын білдірді. 11 ғасырға жататын бір деректе Коенвульфтің ұлы Кинегельмнің қысқа ғана уақытқа таққа отырғаны айтылады, бірақ одан кейін таққа Коенвульфтің інісі Сеолвульф отырған болуы мүмкін. Ол тек екі жыл ғана билік етті. Келесі патша, Беорнульф, белгілі патшалық әулеттен шыққан жоқ, бірақ ортақ әрпі B болғандықтан ол кейінірек Беорхтульф және Бургред патшаларымен байланысты болған деген болжам бар. 823 жылы Уэльс жылнамасы «Брут и Тивизогионда» тіркелгендей, Беорнульфтың Поуис мемлекетін жеңгені және Деганви бекінісін қиратқаны оның ісі болуы мүмкін. Сондай-ақ, сол кезде Мерсия әлі де күшті әскери күшке ие болғаны анық. 825 жылы Беорнульф Элендун шайқасында Уэссекс патшасы Эггберттен жеңіліп, келесі жылы Шығыс Англияға жасаған сәтсіз жорықта қайтыс болды. Оның ізбасары, Людека, тегі белгісіз, Шығыс Англияға шабуыл жасады және Беорнульф сияқты, 827 жылы жорық кезінде қайтыс болды. Осы жеңілістердің тікелей тізбегі Мерсия патшалық билігі үшін династиялық талас-тартысты күшейткен болуы мүмкін. Мерсиядан тыс жерде, оңтүстікте Уэссекс мемлекетінің күші күшті және Вигфлаф таққа отырғанда өсіп жатты. Басқа теория бойынша, жергілікті билік базалары бар бірнеше туыстық топтар мұрагерлік үшін бәсекелескен болуы мүмкін. Хвицке, Томсет және белгісіз Гайни аймақтары осындай билік ошақтарының мысалы болып табылады. Некелік одақтар да маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Патшаларды билікке жеткізген, жарғыларда «дукс» немесе «принцеп» (басшылар) деп аталған бәсекелес магнаттар болған болуы мүмкін. Осы модельде Мерсия патшалары тек жетекші ақсүйектер ғана. Эвешемде сақталған ортағасырлық дәстүрде Виглафтың немересі Вигстанның Пенданың немересі Коенредтің ұрпағы болғаны айтылады. Вигстанның аталары Вигфлаф пен Сеолвульф I болды; бұл дәстүр Виглафтың Пендадан шыққан дегенді білдіруі мүмкін, бірақ Виглафтың әйелі Синетрит Пенданың ұрпағы болуы да мүмкін. Синетриттің есімі Виглафтың 831 және 836 жылдарға жатқан екі жарғысынан белгілі. Тарихшы Паулин Стаффорд оның есімінің «егер бұрынғы патшалық әулеттер болмаса, Коенвульфтің туыстарына немесе одан да ертерек патшалық әулеттерге қатысы бар сияқты» екенін атап өтеді, бірақ Виглафтың өзі сияқты оның тегі туралы нақты ештеңе белгісіз. Ортағасырлық «Жанұя» кітабында «Б» және «В» әулеттерінің туысқандығы туралы айтылады. Виглафтың белгілі ұрпақтары оның ұлы Вигмунд және немересі Вигстан. Виглафтың басқа мүмкін ұрпақтары Мерсияның соңғы патшасы Сеолвульф II. 8 және 9 ғасырлардың соңында Мерсия жарғыларында куәгерлер ретінде кездесетін Вигбальд, Вигберт, Виггга, Вигферт және Вигхард сияқты көптеген дуцтар немесе префектілер (эалдормендер) бар, бірақ бұл дворяндардың есімдерінің ұқсастығынан басқа туысқандығын көрсететін ешқандай дәлел жоқ.
Mercia had been the dominant Anglo Saxon kingdom for most of the 8th century, with Offa, who died in 796, the most powerful king of his time. Coenwulf, who took the Mercian throne shortly after Offa's death, was able to retain Mercian influence in the kingdoms of Kent, East Anglia and Essex, and made frequent incursions across Offa's Dyke into what is now Wales. Coenwulf's death, in 821, marked the beginning of a period in which the political map of England was dramatically redrawn. Although one eleventh century source claims that Coenwulf's son, Cynehelm, briefly succeeded to the throne, it is more likely that Ceolwulf, Coenwulf's brother, was the next king. He reigned for only two years before being deposed. The next king, Beornwulf, was of no known royal line, though it has been conjectured on the basis of the common initial letter B that he was connected to the later kings Beorhtwulf and Burgred. It was probably Beornwulf whose defeat of the kingdom of Powys and destruction of the fortress of Deganwy are recorded in a Welsh chronicle, the Brut y Tywysogion, in 823, and it is clear that Mercia was still a formidable military power at that time. In 825 Beornwulf was decisively defeated by Ecgberht, King of Wessex, at the battle of Ellendun, and died the next year in an unsuccessful invasion of East Anglia. His successor, Ludeca, of unknown lineage, also invaded East Anglia, and, like Beornwulf, died while campaigning there, in 827. These defeats, in rapid succession, are likely to have exacerbated the apparent dynastic contention for Mercian royal authority. Outside Mercia, the power of the kingdom of Wessex to the south was strong and growing when Wiglaf came to the throne. The other theory is that a number of kin groups with local power bases may have competed for the succession. The sub kingdoms of the Hwicce, the Tomsæte, and the unidentified Gaini are examples of such power bases. Marriage alliances could also have played a part. Competing magnates, those called in charters "dux" or "princeps" (that is, leaders), may have brought the kings to power. In this model, the Mercian kings are little more than leading noblemen. A medieval tradition preserved at Evesham records that Wiglaf's grandson Wigstan was a descendant of Coenred, who was a grandson of Penda. Wigstan's grandfathers were Wiglaf and Ceolwulf I; the tradition might be interpreted to mean that Wiglaf descended from Penda, but it might also be Wiglaf's wife, Cynethryth, who was descended from Penda. Cynethryth's name is known from two of Wiglaf's charters, dated 831 and 836, and historian Pauline Stafford notes that her name "seems to hark back to the kin of Coenwulf if not earlier royal lines", but as with Wiglaf himself, nothing certain is known of her ancestry. A different connection is mentioned in the medieval Life of St. Wigstan, which asserts that the "B" and "W" families were related. Known descendants of Wiglaf include his son, Wigmund, and his grandson, Wigstan, Other possible descendants of Wiglaf include the last Mercian king, Ceolwulf II. A large number of duces or praefecti (ealdormen) with similar names are found as witnesses in Mercian charters of the late 8th and early 9th centuries, including Wigbald, Wigberht, Wigcga, Wigferth, and Wigheard, but there is no evidence that these nobles were related beyond the similarity of their names.
Бірінші билік және Вессекс жеңілісі
Англо-саксондық жылнамасында Виглафтың билікке келуі 827 жылы тіркелген (қате түрде 825 жыл деп жазылған). Жазбада: "Осы жерде Мерсия королі Людека және оның бес еалдормені қаза тапты, ал Виглаф патшалыққа ие болды". 829 жылы Уэссекстің Эгберті Мерсияға шабуыл жасап, Виглафты тақтан ығыстырды. 825 жылы Элендун шайқасында Эгберттің Беорнульфты жеңгенінің тікелей салдары Кент, Сассекс, Эссекс және Шығыс Англияның оңтүстік-шығыс елдеріне Мерсияның бақылауын жоғалтуы болды. Беорнульф пен Людеканың 826 және 827 жылдары Шығыс Англияға қарсы сәтсіз әскери жорықтары Мерсияның осы елдегі бақылауын жоғалтқанын растады. 829 жылы Эгберттің Виглафты жеңуі Оңтүстік Англияны толық бағындыруын аяқтады. Осы оқиғалар англо-саксондық жылнаманың авторы болған анонимді жазушыны Эгбертті сегізінші бретвальда, яғни "Британияның билеушісі" деп сипаттауға итермеледі.
The Anglo Saxon Chronicle records Wiglaf's accession in the entry for 827 (erroneously recorded under the year 825). The entry reads "Her Ludecan Myrcna cing 7 his fif ealdormenn mid him man ofsloh, 7 Wiglaf feng to rice", which means "Here Ludeca, King of Mercia, was killed, and his five ealdormen with him, and Wiglaf succeeded to the kingdom". In 829, Ecgberht of Wessex successfully invaded Mercia and drove Wiglaf from his throne. The immediate consequence of Ecgberht's defeat of Beornwulf in 825 at the battle of Ellendun had been the loss of Mercian control over the south eastern kingdoms of Kent, Sussex, Essex and East Anglia; Beornwulf's and Ludeca's disastrous military expeditions against East Anglia in 826 and 827 also confirmed Mercia's loss of control of that kingdom. Ecgberht's defeat of Wiglaf in 829 completed his domination of southern England, These events led the anonymous scribe who wrote the Anglo Saxon Chronicle to describe Ecgberht as the eighth bretwalda, or 'Ruler of Britain'.
Екінші билік
830 жылы Виглаф «Мерсия патшалығын қайтадан иеленді». Вигфлафтың таққа оралуы тарихшылар тарапынан Эггберттің Мерсия үстемдігін тоқтатуы деп қабылданып келді. Атап айтқанда, тарихшы Франк Стентон Хрониканың мәтіні Вигфлаф патшалықты күшпен қайтарып алғанын және Эггберт патшалықты Вигфлафқа берген болса, мұның жазылатынын дәлелдеді. 836 жылғы жарғы да Виглафтың сол кезде тәуелсіз билеуші ретінде әрекет еткеніне куәлік етеді; ол Лестерширдегі Крофт қаласында Кентербери архиепискобы мен он бір епископтың қатысуымен өткен кеңеске төрағалық етті, олардың ішінде Батыс Саксониядан келгендер де болды. Виглаф жиналысты «менің епископтарым, герцогтарым және судьяларым» деп атады, бұл оның өз аумағын бақылауға алғанын ғана емес, сонымен қатар оңтүстік шіркеуге де белгілі бір деңгейде билігі бар екенін көрсетеді. Виглафтың осындай беделді топты шақыра алуы маңызды; Батыс сакстар, олар мұны істей алған болса да, мұндай кеңестер өткізбеді. Мерсияның тәуелділігінде болған Эссекс Мерсия үстемдігіне қайта оралған болуы мүмкін: Шығыс Саксонияның патшасы Сигерик, Виглафтың министрі ретінде сипатталған, 829 және 837 жылдар аралығында Гертфордширдегі жарғыға куә болды. Лондон, Эггберт монета айналымын бақылаудан шығарған көрінеді, Виглафтың екінші билігі кезінде және одан кейін де Мерсия қаласы болып қала берді. Шығыс Англияда король Этельстан монеталар соғып шығарған, мүмкін 827 жылы, бірақ 830 жылы Эггберттің ықпалы Вигфлафтың Мерсиядағы билікке оралуымен азайғаннан кейін шығарғанға ұқсайды. Шығыс Англияның тәуелсіздікке ұмтылысы таңқаларлық емес, өйткені Бьорнульф пен Людеканың жеңілісіне және өліміне Этельстан жауапты болуы мүмкін. Мерция және Уэссекс әкімшілігі туралы егжей-тегжейлі ақпараттың болмауы басқа теорияларды бағалауды қиындатады: мысалы, Батыс сакстардағы тұрақты салық жүйесі олардың табысына ықпал еткен болуы мүмкін, немесе Уэссекстің аралас саксон және британ халқы, табиғи шекаралары және қабілетті әкімшілері маңызды факторлар болды. Бұл 830 жылдан кейін Вигфлафтың Эггберттің үстемдігіне бағынышты болғанын көрсетеді, бірақ көптеген тарихшылар Вигфлаф сол кезде тәуелсіздігін қалпына келтірді деп санайды. Вигфлафтың билігінен жеткен жарғылар бар; бұл ізбасарларға немесе шіркеу қызметкерлеріне жер берген құжаттар, және жер беруге құқығы бар патшалар куә болды. Виглафтың 836 жылы Ханбери монастырына артықшылықтар берген жарғысының бірі монахтарды қорғаныс қамалдарын салу міндетінен босатпайды, бұл қорғанысқа алаңдаушылықты көрсетеді. Уэссекс жарғыларында 846 жылға дейін мұндай бостандықтар көрсетілмейді. Бұл шарттардың себебі - бүкіл Британияда викингтердің санының артуы: викингтердің шабуылдары 793 жылы басталған, 811 жылы викингтер әскерлері Кентке келген, ал 835 жылдан бастап викингтердің шабуылдары Уэссекс патшаларының алаңдаушылығына айналды. 836 жылғы жарғыда сондай-ақ trimoda necessitas туралы ертерек айтылған, бұл сол дәуірдің патшалары өздерінің азаматтарына жүктеген үш міндеттің жиынтығы. Бұл міндеттер патшаның сарайларын салу, патшаға азық-түлік салығын төлеу және патшаның қызметшілерін құрметпен қарсы алу болды. Бұл мәртебелер өз бағасына төленді: Вигфлаф пен бір елдёрмға өмір бойына жер иелігі берілді, ал басқа елдёрмға алты жүз шиллинг алтын төленді. Бұл 9 ғасырдағы көптеген басқа Мерция жарғыларымен бірдей, бұл грант жер емес, артықшылықтарға байланысты: хроникашы Беда бір ғасыр бұрын монастырларға жер берудің шамадан тыс мөлшерде корольдерді ақсүйектерге жер бермейтінін, ал Мерция корольдері осы мәселеге жауап беруі мүмкін екенін айтқан. Вигфлаф Рептонда, әлі күнге дейін көрінетін склепте жерленген. Сол кездегі монастырь шіркеуін Меркияның Этельбальд патшасы патшалық кесенесін орналастыру үшін салған болуы мүмкін; басқа жерлеу орындарында Вигфлафтың немересі Вигстанның жерлеуі бар. Криптадағы күмбез бен бағаналар түпнұсқа емес, олар Этельбальдтың емес, Вигфлафтың заманына жатады.
The Chronicle reports that in 830, Wiglaf "obtained the kingdom of Mercia again". Wiglaf's return to the throne has generally been taken by historians to indicate the end of Ecgberht's overlordship of Mercia. In particular, historian Frank Stenton argued that the wording of the Chronicle makes it probable that Wiglaf recovered the kingdom by force, and that if Ecgberht had given the kingdom to Wiglaf this would have been recorded. A charter of 836 has also been cited as evidence that Wiglaf was acting as an independent ruler at that time; it records a council at Croft, in Leicestershire, attended by the Archbishop of Canterbury and eleven bishops, including some from West Saxon sees. Wiglaf refers to the assembly as "my bishops, duces, and magistrates", indicating not only a recovery of control over his own territory, but some level of authority over the southern church. It is significant that Wiglaf was still able to call together such a group of notables; the West Saxons, even if they were able to do so, held no such councils. Essex, which had been a Mercian dependency, may have been brought back under Mercian overlordship: a King Sigeric of the East Saxons, described as a minister of Wiglaf's, witnessed a charter in Hertfordshire at some point between 829 and 837. London, where Ecgberht apparently lost control of the mint, remained a Mercian town through Wiglaf's second reign and beyond. In East Anglia, King Æthelstan minted coins, possibly as early as 827, but more likely c. 830 after Ecgberht's influence was reduced with Wiglaf's return to power in Mercia. This demonstration of independence on East Anglia's part is not surprising, as it was probably Æthelstan who was responsible for the defeat and death of both Beornwulf and Ludeca. The lack of detailed information about Mercian and Wessex administration makes other theories hard to evaluate: for example, it has been suggested that the West Saxons had a stable tributary system that contributed to its success, or that Wessex's mixed Saxon and British population, natural frontiers, and capable administrators were key factors. This may show that Wiglaf remained subject to Ecgberht's overlordship after 830, though most historians consider Wiglaf to have recovered his independence at that time. Charters survive from Wiglaf's reign; these were documents which granted land to followers or to churchmen, and were witnessed by the kings who had power to grant the land. One such charter of Wiglaf's, granting privileges to the monastery of Hanbury in 836, does not exempt the monks from the duty of constructing ramparts, indicating a concern for defence. Wessex charters do not begin to show such exemptions until 846. These clauses are explained by the increasing Viking presence throughout Britain: Viking raids had begun at least as early as 793, Viking armies were in Kent by 811, and from 835 Viking raids were a concern for the kings of Wessex. The 836 charter also contains an early reference to the trimoda necessitas, the set of three obligations that kings of the era placed on their subjects. These duties were the building of royal residences, the obligation to pay feorm, or food rent, to the king, and hospitality to the king's servants. The privileges granted came at a cost: Wiglaf and one ealdorman received life interests in estates, and another ealdorman was paid six hundred shillings in gold. It is perhaps notable that, in common with many other Mercian charters of the 9th century, this grant is of privileges rather than land: the chronicler Bede had commented a century earlier that excessive grants of land to monasteries were leaving kings without land to grant to the nobility, and the Mercian kings may have been responding to this problem. Wiglaf was buried at Repton, in a crypt which still can be seen. The monastery church on the site at that time was probably constructed by Æthelbald of Mercia to house the royal mausoleum; other burials there include that of Wigstan, Wiglaf's grandson. The vault and columns in the crypt are not original and may date from Wiglaf's time rather than Aethelbald's.