Кіріспе
1919 жылғы келісім
Нейиль-сюр-Сен келісімінде Болгария Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілген Орталық державалардың бірі болғандықтан, Болгариядан әртүрлі аумақтарды беру талап етілді. Келісім 1919 жылдың 27 қарашасында Франциядағы Нейиль-сюр-Сен қаласында қол қойылды. Келісім Болгарияны: Батыс Фракияны Антантаға (кейіннен Сан-Ремо конференциясында Грекияға берілді) беруге, соның салдарынан Болгарияның Эгей теңізіне тікелей шығуына тосқауыл қоюға міндеттеді. Грекиямен халық алмасу туралы келісімге қол қоюға. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігімен (кейін Югославия) батыс шекарасындағы тағы бір аумақты беруге. Бухарест келісіміне сәйкес, жартылай Болгарияға, жартылай Орталық державаларға (кейіннен 1918 жылдың 25 қыркүйегінде бұл бірлескен билік Болгарияға берілді) өткен Добруджаны Румынияға қайтаруға, осылайша Бухарест келісімінде (1913) белгіленген шекараны қалпына келтіруге. Болгария әскерлері басып алған шетелдік аумақтардан алынған мүлікті заңды иелеріне қайтаруға немесе өтемақы төлеуге. Әскерін 20 мың адамға дейін қысқартуға. 100 миллион фунт стерлинг көлемінде өтемақы төлеуге. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің тәуелсіздігін мойындауға міндеттеді. Қол қою рәсімі Нейиль қаласының мэриясында (hôtel de ville) өтті. Болгарияда келісімнің нәтижелері халық арасында "Екінші ұлттық апат" деп белгілі. Болгария кейіннен Крайова келісімі нәтижесінде Оңтүстік Добруджаны қайта алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германиямен бірге келісім бойынша берілген көптеген аумақтарды уақытша қайта басып алды.
to cede Western Thrace to the Entente (which awarded it to Greece at the San Remo conference) thereby cutting off Bulgaria's direct outlet to the Aegean Sea. to sign a convention on population exchange with Greece. to cede a further area of on its western border with the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later Yugoslavia). to return Dobruja, which according to the Treaty of Bucharest was partially ceded to Bulgaria and partially to the Central Powers (who later, on 25 September 1918, transferred this joint condominium to Bulgaria), to Romania, thus restoring the border set by the Treaty of Bucharest (1913). to return property removed from the foreign territory occupied by Bulgarian forces to its rightful owners, or to make compensation. to reduce its army to 20,000 men. to pay reparations of £100 million. to recognize the existence of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. The signing ceremony was held in Neuilly's town hall (hôtel de ville). In Bulgaria, the results of the treaty are popularly known as the Second National Catastrophe. Bulgaria subsequently regained Southern Dobruja as a result of the Treaty of Craiova. During World War II, together with Nazi Germany, it temporarily reoccupied most of the other territories ceded under the treaty.
Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне берілген аумақтар
Төрт шағын аймақ (болгарлар тарихи тұрғыдан Батыс шеткі аймақтар деп атайды) 1878 жылы княздық ретінде құрылғаннан бері Болгарияның құрамында болды, бірақ Струмица маңындағы аймақ 1912 жылы ғана Болгарияның бөлігіне қосылды. Болгария 1908 жылы халықаралық жағынан тәуелсіз мемлекет ретінде танылды және 1919 жылға дейін осы аумақтарды бақылады, содан кейін Нейиль шарты бойынша Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне берілді. Аймақтың берілуі, 1915-1918 жылдар аралығында болгар әскерлерінің Сербияның оңтүстік және шығыс бөліктерін басып алуының ішінара өтемақысы болды және стратегиялық себептермен де шақырылды. Болгария мен Сербия арасындағы бұрынғы саяси шекара биік тау жоталарының тізбегімен өтті, ал жаңа шекара сербтерге маңызды әскери және стратегиялық артықшылықтар берді: ол Болгарияның София астанасын қауіпті жағдайға түсірді және болгарлардың шабуылы болған жағдайда Шығыс Сербияға төнетін әскери қауіпті едәуір азайтты (Балқан соғыстары мен Бірінші дүниежүзілік соғысқа да қараңыз). Нейиль шарты – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жасалған келісім-шарттардың бірі, олардың ішінде Версаль келісім-шарты, Сен-Жермен келісім-шарты, Трианон келісім-шарты және Севр келісім-шарты бар, олардың барлығы Орталық державалардың жеңілген елдерінің әскери және саяси күшін әлсіретуге бағытталған.
Ауданы мен халқы
Келісім бойынша сербтер, хорваттар және словендер патшалығына берілген аумақтар қазіргі Сербия мен Солтүстік Македония аумағын қамтиды. Сербияда, бұл термин көбінесе Болгарияда қолданылады, берілген аумақ қазіргі Сербияның Пирот ауданы (Димитровград муниципалитеті және Пирот және Бабушница муниципалитеттерінің кішігірім бөліктері) және Пчинья округі (Босилеград муниципалитеті және Сурдулица муниципалитетінің кішігірім бөлігі) арасында бөлінеді. Сонымен қатар, оған Заечар муниципалитеті мен ауданындағы Тимок өзені бойындағы шағын бөлім кіреді, ол сегіз елді мекеннен тұрады (жеті румындықтар және бір болгар тұрады). 1919 жылы бұл аймақ келесі болгар округтерінің бөліктеріне сәйкес келді: Кюстендил, Цариброд, Тран, Кула және Видин. Болгар деректері Босилеградтағы халықтың 98% және сол кезде Царибродтағы халықтың 95% болгар халқынан тұрғанын көрсетеді. 1931 жылғы Югославия халық санағында барлық оңтүстік славяндар жай ғана югославиялықтар (сербтер, хорваттар, словендер, болгарлар) ретінде есептелді, сондықтан салыстыру мүмкін емес еді. Сербиядағы соңғы халық санағы бойынша 2002 жылы болгарлар Димитровград пен Босилеградтағы халықтың 50% және 71% құрады.