Объекті есімдіктер: грамматикалық объектілерде қолданылатын жеке есімдіктер. Тіліміздегі мақсаттық жағдай, тура және жанама объектілер. Мысалдармен түсіндіру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеке есім, әдетте грамматикалық толықтауыш ретінде қолданылады. Тіл білімінде толықтауыш есімдігі – грамматикалық толықтауыш ретінде, яғни етістіктің тікелей немесе жанама толықтауышы ретінде немесе сөз тіркесінің толықтауышы ретінде қолданылатын жеке есімдік. Толықтауыш есімдігі бастауыш есімдігінен өзгеше. Ағылшын тілінде толықтауыш есімдіктері объективтік жаққа ие, кейде бұрыш жақ немесе толықтауыш жақ деп аталады. Мысалы, ағылшын тіліндегі "me" есімдігі "They see me" (тікелей толықтауыш), "He's giving me my book" (жанама толықтауыш) және "Sit with me" (сөз тіркесінің толықтауышы) мысалында кездеседі; бұл "I see them", "I am getting my book" және "I am sitting here" мысалындағы бастауыш есімдігінен өзгеше.
Personal pronoun that is used typically as a grammatical object
In linguistics, an object pronoun is a personal pronoun that is used typically as a grammatical object: the direct or indirect object of a verb, or the object of a preposition. Object pronouns contrast with subject pronouns. Object pronouns in English take the objective case, sometimes called the oblique case or object case. For example, the English object pronoun me is found in "They see me" (direct object), "He's giving me my book" (indirect object), and "Sit with me" (object of a preposition); this contrasts with the subject pronoun in "I see them," "I am getting my book," and "I am sitting here."
Басқа тілдер
Кейбір тілдерде тікелей толықтауыш есімдігі мен жанама толықтауыш есімдігінің жеке формалары болады. Мысалы, испан тіліндегі толықтауыш есімдік жүйесінде тікелей толықтауыш: Lo mandaron a la escuela (Олар оны мектепке жіберді) және жанама толықтауыш: Le mandaron una carta (Олар оған хат жіберді). Басқа тілдерде толықтауыш есімдіктері түрлі топтарға бөлінеді. Ал, көптеген тілдерде, мысалы парсы тілінде, жеке толықтауыш есімдіктері жоқ: Man Farsi balad am (Мен парсы тілінде сөйлей аламын). Man ra mishenasad. (Ол мені таниды).
In some languages the direct object pronoun and the indirect object pronoun have separate forms. For example, in the Spanish object pronoun system, direct object: Lo mandaron a la escuela (They sent him to school) and indirect object: Le mandaron una carta (They sent him a letter). Other languages divide object pronouns into a larger variety of classes. On the other hand, many languages, for example Persian, do not have distinct object pronouns: Man Farsi balad am (I can speak Persian). Man ra mishenasad. (He knows me).
Тарих
Нысандық жалғаулар, олар бағынышты жалғаулардан ажыратылатын тілдерде, көбінесе ежелгі жағдайлар жүйесінің қалдығы болып табылады. Мысалы, ағылшын тілінде есімдер мен жалғаулар үшін ерекше айқындалған accusativ және dativ формалары бар кең ауысу жүйесі болған. Сондай-ақ, шылаудың алдында есім немесе жалғау осы екі жағдайда, немесе possessive (иелік) немесе құралдық жағдайда болуы мүмкін еді. Possessive (апострофтық 's' формасынан) басқа, есімдерде бұл жүйе толығымен жойылды, ал жеке жалғауларда ол бір жағдайға дейін біріктіріліп, accusativ пен dativ рөлін, сондай-ақ шылаудан кейінгі барлық жағдайларды қамтыды. Яғни, жаңа көлбеу (нысандық) жағдай екі есімді байланыстыратын possessive жағдайына қарсы, етістіктің немесе шылаудың нысаны ретінде қолданыла бастады. Ағылшын тілінде нысандық жалғаулардың бағынышты позицияда қолданылуы туралы (мысалы, "Jay және мен кешірек келеміз") ағылшын тіліндегі жеке жалғаулар туралы мақаланы қараңыз.
Object pronouns, in languages where they are distinguished from subject pronouns, are typically a vestige of an older case system. English, for example, once had an extensive declension system that specified distinct accusative and dative case forms for both nouns and pronouns. And after a preposition, a noun or pronoun could be in either of these cases, or in the genitive or instrumental cases. With the exception of the genitive (the "apostrophe s" form), in nouns this system disappeared entirely, while in personal pronouns it collapsed into a single case, covering the roles of both accusative and dative, as well as all instances after a preposition. That is, the new oblique (object) case came to be used for the object of either a verb or a preposition, contrasting with the genitive, which links two nouns. For a discussion of the use of historically object pronouns in subject position in English (e. g. "Jay and me will arrive later"), see the article on English personal pronouns.