Кіріспе
Копер (Копер) – Словениядағы бесінші ірі қала. Елдің оңтүстік-батыс бөлігінде, Истрия аймағында, Италия шекарасынан оңтүстікке қарай шамамен бес шақырым және Триесттен 20 шақырым қашықтықта орналасқан Копер – елдің ең үлкен жағалау қаласы. Ол Ізола және Анкаран қалаларымен шектеседі. Копердің бірегей экологиясы мен биологиялық әртүрлілігі маңызды табиғи ресурстар саналады. Қаланың Копер порты – Словенияның жалғыз контейнерлік порты және Копер муниципалитеті экономикасына зор үлес қосады. Копер портының туризмге тигізген әсері 2011 жылы өткен референдумда Анкаранның өз муниципалитетін құру үшін муниципалитеттен бөлінуіне себеп болған факторлардың бірі болды. Қала Жерорта теңізі круиздік бағыттарының бірі болып табылады. Копер – словендік Истрияның негізгі қалалық орталығы, халқы шамамен 25 000 адамды құрайды және карталарда, еуропалық тілдердегі дереккөздерде осылай аталған. Қаланың ежелгі атаулары – Эгидия және Юстинополис. Қазіргі заманғы қала атаулары: , , Гаферс. Словения тілінде сөйлейтін тұрғындар қаланы "Копер" деп атайды. Бұл аймақта кем дегенде 7 ғасырдың соңынан бері қоныс тепкен славян тілінде сөйлейтін халық баспа өнері пайда болғанға дейін ауызша дәстүрге сүйенген. Словения тіліндегі "Копер" атауы алғаш рет 1557 жылы жазылған, бірақ "Copper" деп жазылған.
Тарих
Копер солтүстік Адриатикадағы Копер шығанағының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі аралда салынған елді мекен ретінде пайда болды. Римдіктер оны Insula Caprea (Ешкі аралы) немесе Capro деп атаған, ол кейін Эгида қаласына айналды. 568 жылы, жақын орналасқан Тергесте (қазіргі Триест) қаласының римдік азаматтары Ломбардтардың шапқынынан қашып Эгидаға келді. Византия императоры Юстиниан II құрметіне қала Justinopolis деп қайта аталды. 1420 жылы Аквилея патриархы Истриядағы қалған иеліктерін республикаға өткізіп, Коперде Венеция билігін нығайтты. Копер Венеция Истриясының астанасы болды және Caput Histriae ("Истрияның басы") деп аталды, осы атаудан қазіргі итальян тіліндегі Capodistria атауы шыққан. 16 ғасырда Копердегі тұрғындар саны, 10 000 мен 12 000 аралығындағы ең жоғары көрсеткіштен, қайта-қайта болатын оба эпидемияларының салдарынан күрт азайды. 1719 жылы Триест еркін портқа айналғаннан кейін Копер саудадағы монополиясын жоғалтты және маңызы одан әрі төмендеді. 1900 жылғы халық санауы бойынша Коперде 7 205 итальян, 391 словен, 167 хорват және 67 неміс тұрғыны өмір сүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австрия-Мажарстаннан Италияға өткен Копер, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Югославия бақылауындағы Триест еркін аумағының B аймағының бір бөлігі болды. 1954 жылға дейін итальян тұрғындарының көп бөлігі қаланы тастап кетті, осы жылы Триест еркін аумағы ресми түрде таратылып, B аймағы Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамына қосылды. 1977 жылы Копер Рим-католик епархиясы Триест епархиясынан бөлінді. 1991 жылы Словения тәуелсіздік алғаннан кейін Копер Словенияның жалғыз коммерциялық порты болды. Қаланың ішінде Приморск университеті орналасқан.
In 568, Roman citizens of nearby Tergeste (modern Trieste) fled to Aegida due to an invasion of the Lombards. In honour of the Byzantine Emperor Justinian II, the town was renamed Justinopolis. In 1420, the Patriarch of Aquileia ceded his remaining possessions in Istria to the Republic, consolidating Venetian power in Koper. Koper grew to become the capital of Venetian Istria and was renamed Caput Histriae 'head of Istria' (from which stems its modern Italian name, Capodistria). The 16th century saw the population of Koper fall drastically, from its high of between 10,000 and 12,000 inhabitants, due to repeated plague epidemics. When Trieste became a free port in 1719, Koper lost its monopoly on trade, and its importance diminished further. According to the 1900 census, 7,205 Italian, 391 Slovenian, 167 Croatian, and 67 German inhabitants lived in Koper. Assigned to Italy from Austria Hungary after World War I, at the end of World War II it was part of the Zone B of the Free Territory of Trieste, controlled by Yugoslavia. Most of the Italian inhabitants left the city by 1954, when the Free Territory of Trieste formally ceased to exist and Zone B became part of Socialist Federal Republic of Yugoslavia. In 1977, the Roman Catholic Diocese of Koper was separated from the Diocese of Trieste. With Slovenian independence in 1991, Koper became the only commercial port in Slovenia. The University of Primorska is based in the city.
Сәулет
Копердің 15 ғасырындағы Преториан сарайы қала алаңында орналасқан. Ол 13 ғасырдағы екі ескі үйден салынған, олар лоджиямен біріктірілген, көп рет қайта жаңартылып, соңында венециандық готикалық сарай ретінде аяқталған. Бүгінде бұл Копер қаласының туристік бюросының орны. Қаланың Успенский соборы 12 ғасырдың екінші жартысында салынған және Словениядағы ең көне қоңыраулардың бірін (1333 жылғы) сақтайды, оны Венециялық Мастер Джакомоның ұлдары Николо мен Мартино құйған. Жоғарғы террасасы кейде ашылады және Триест шығанағының әдемі көрінісін ұсынады. Оның ортасында 1516 жылы Витторе Карпаччо салған, Словениядағы ең бағалы Ренессанс суреттерінің бірі – «Сакра Конверсатионе» картинасы ілінген.
Климат
Копердің ылғалды субтропиктік климаты (Cfa) бар. Коперде тіпті ең құрғақ айда да мол жауын-шашын жауады, әр айдың орташа көрсеткіші одан әлдеқайда жоғары. Бұл климат Кёппен-Гейгер климаттық жіктелімі бойынша Cfa климаты деп саналады. Копердегі орташа температура 14,4 °C (58 °F) құрайды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері .
Демография
Бір кездері итальян тілі қаладағы басты тіл болды, 1900 жылы халықтың 92 пайызы осы тілде сөйлеген. Бірақ 1954 жылы Словениялық Истрия Югославия құрамына енгеннен кейін және көптеген этникалық итальяндықтар қаладан кеткен соң, бұл көрсеткіш күрт төмендеді. Бүгінде итальян тілі көбінесе словен тілінде сөйлейтін көпшіліктің екінші тілі ретінде қолданылады. Словения тілі басым, дерлік барлық азаматтар осы тілде сөйлейді, одан кейін итальян және хорват тілдерінде сөйлейтін шағын топтар бар.
Спорт
Негізгі футбол клубы — ФК Копер, қазір Словенияның «ПриваЛига» жоғары лигасына қатысады және бір рет жеңіске жеткен.
Порт
Рим империясы тұсында құрылған Копер порты, аймақтың дамуында маңызды рөл атқарды. Бұл өңірдегі ең ірі порттардың бірі және Азиядан Орталық Еуропаға тасымалданатын тауарлар үшін маңызды транзит бағыттарының бірі болып табылады. Басқа еуропалық порттардан өзгеше, олар порттық басқармалармен басқарылса, Копер портының қызметіне еркін экономикалық аймақты басқару, порт аймағын басқару және терминал операторының функцияларын атқару кіреді.