Кіріспе

Aubervilliers (obɛʁvi'lje) – Франциядағы коммуна, Сен-Дени департаментінің, Иль-де-Франс аймағының, Париждің солтүстік-шығыс жаққа орналасқан маңы.

Жергілікті жер

Аубервильер – Париж орталығының солтүстік-шығысында орналасқан Сен-Дени жазығындағы үш коммунаның бірі. Сен-Дени каналы коммунаның батыс жағынан солтүстіктен оңтүстікке қарай кесіп өтеді.

Көлік және байланыс

Аубервильер – Париж қаласына жақын коммуна. Оған көптеген көліктер арқылы жетуге болады: батыста Л’Иль-Сен-Дениден шығыста Дрансиге дейін созылған A86 тас жолы, коммунаның солтүстік шекарасында 9-шы шығу орыны бар. Солтүстікте Стайн қаласынан басталып, оңтүстікте Париж айналма жолына қосылатын Route nationale N301 трассасы, батыста Генневильерден D20 жолы, шығыста Бобиньиден D27 жолы және оңтүстік-шығыста Пантеннен D115 жолы өтеді. Париж айналма жолы коммунаның оңтүстік шекарасынан сыртта орналасқан, оған екі бағытпен кіруге болады: Porte d'Aubervilliers және Porte de la Villette арқылы. Бұл жолдар Париж маңындағы жолдар мен автожолдар желісіне, сондай-ақ Ле-Бурже және Шарль де Голль әуежайларына оңай қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сен-Дени каналында бұрын маңызды өзен порттары болған, сонымен қатар Париж-Хирсон темір жолы және Сен-Дени/Аубервильерге арналған индустриалдық темір жол бар еді, ол Сен-Дени жазығын қамтамасыз еткен.

Топонимика

Қала 1059 жылы латын тілінде Albertivillare деп аталады. Осыдан бастап оның тұрғындары Albertivillarien деп белгілі болды. "Вильер" (вильер, виллер, виллер, төменгі латын тілінен алынған villare, вилла сөзінен туындаған, бұл "ферма", "ауыл", кейін "қала" мағынасын білдіреді) деген жер атауы – Меровинг және Каролинг дәуірлеріндегі ауыл шаруашылық жерлеріне тән есімдеме. Атының бірінші бөлігі – германдық есім Адалбертус, одан Альберт (ағылшын тіліндегі нұсқасы) және Обер (француз тіліндегі нұсқасы) есімдері шыққан, сондай-ақ ол тегіс атау ретінде де қолданылған. Бұл Сейн-э-Марн департаментіндегі Обервильер және Нормандиядағы Обервиль сияқты елді мекендермен аттас (қалғандары Ежелгі норвегиялық Осберн есімінен туындаған, ол Аубер есімін, нормандық әулеттің атын берген).

Шығу тегі

Сыртқы қала маңындағы көптеген коммуналар сияқты, бұл қала да бұрын ауылдық аймақ болған. Бұрын Нотр-Дам-де-Вертус деп аталған ауыл Париж маңындағы ең жақсы көкөністер өндірілетін жазықта орналасқан.

Орта ғасырлар

Аубервильер алғаш рет 1059 жылы Albertivillare деп аталып, «Адалберттің иелігі» деген мағынаны білдіреді. Келесі жылы Генрих I оны Сен-Мартин-де-Шамп монастырына сыйлады. 1111 жылы Аубервильеде крепостнойлар босатылды. 1182 жылы Парижде орналасқан Сен-Мартин-де-Шамп монастырі Париж қасаптарына егін жинау аяқталғаннан кейін далада мал жаюға рұхсат берді. 1221 жылы Франконвиллдің иегері Гийом Батест Вивье-ле-Обервильердің алғашқы иегері атанды. 13 ғасырдың басында Сен-Дени приходтарының біріне бағынышты болған шіркеу, тез арада Құдай ананың бейнесінің керемет түрде пайда болуымен танымал болды. 1336 жылы Сен-Жермен-де-Пре аббаттығының приоры Жак Дю Бреул жаңбырдың кереметі туралы хабарлады: шіркеудегі Мәриям мүсінін гүлмен бездеуге асыққан жас қыз, жаңбыр құрғақ далаға жауғанда, оның бетінен жас тамғанын көрді. 1338 жылы Франция патшасы Филипп VI және оның патшайымы бейнеге құрмет көрсету үшін Аубервильерге сапар шекті. 1340 жылдан 1792 жылға дейін Париж және айналасындағы аймақтардан жыл сайын көптеген адамдар осы жерге келіп тұрды. 1402 жылы Мишель де Лалье, Эрменонвилл лорды, Вивье-ле-Обервильер лорды болды. 1429 жылы қала ағылшындар тарапынан басып алынды, бірақ 1436 жылы Мишель де Лалье оны қайтарып алды. Людовик XI 1474 жылдың қараша айында Пьер Л’Орфèvre-дің үйіне, содан кейін 1478 жылдың тамызына дейін Вивье лорды болған үйіне барды. Патшаның бас киіміндегі қорғасыннан жасалған Құдай ананың бейнесі Аубервильердегі бейнеге ұқсас болды. 1531 жылы Вивье-ле-Обервильер иелігі 1779 жылға дейін Монтолон отбасына сатылды. Шіркеудің фасады мен мұнарасы Генрих II тұсында салынды. Арманьяктар Францияда тудырған азамат соғысы ауылдың қирауына әкелді, бірақ барлық жақтан келген көптеген паломниктің жанкешірлі қайырымы жылдам қайта құруға мүмкіндік берді. 1567 жылдың 10 қарашасында Сен-Дени шайқасы Сен-Дени жазығында Анн де Монморенсидің католик әскері мен Конде ханзадасының протестант әскері арасында өтті. Генрих IV 1590 жылы Парижді қоршау кезінде Аубервильерде болды.

Қайта өрлеу дәуірінен XVIII ғасырға дейін

1613 жылы Людовик XIII-нің, содан кейін 1614 және 1628 жылдары жасаған сапарлары Нотр-Дам де Виртуиға қажылық сапарды дамытуға жағдай жасады. Аубервильердің пасторы Жак Галлеман 1618 жылы Аубервильерде ораториандар қауымына қоныстануға рұқсат берді. Олар Нотр-Дам де Вертус шіркеуін басқарып, Аубервильердегі Әзіре Мәриямның мүсіні төңірегінде маңызды қажылық орталығын құрды. Иоанн де Берулл ораториандарының 1622 жылдан бастап "Нотр-Дам де Вертус үйін" құруы және 17 ғасыр бойында оның кеңейтілуі Аубервильерді француз католик руханиятының маңызды орталығына айналдырды. Франциск де Сальс, Винсент де Пол, Жан Эюд (ол екі жыл бойы болды), Жан Жак Ольер, Жан Батист де Ла Саль, философ Николя Малебранш және ұлы Жан Расиннің ұлы, ақын Луи Расин сияқты ойшылдар мен "ізгі және танымал сенушілер" қажылыққа барып, қайта оралды. 17 ғасырдың соңы мен 18 ғасырдың бірінші жартысында Аубервильердегі ораториандар үйі янсеншілдік оппозицияның "бекінісіне" айналды. 1649 жылы Фронда кезінде Аубервильер қиын жағдайға түсті. Егістер жойылды, өлім-жітім көбейді және халық саны азайды. 1652 жылы шамамен 1500 тұрғыны бар қалада 125 адам қайтыс болды. Бірақ шағын қала қайта жанданды, бірақ 19 ғасырға дейін оны шаруалар мекендеді. Париж нарықтарына жақындығы бақша шаруашылығының дамуына көмектесті, әсіресе Вертус жазығында пияз бен әртүрлі көкөністер өте танымал болды. 1699 жылғы құжатта 70 Rue Heurtault мекенжайындағы Мазиер шаруашылығының бар екендігі куәландырылған.

Француз революциясы мен империясы

1787 жылдың 12 тамызында Аубервильер қалалық әкімшілігінің алғашқы отырысы өтті. 1789 жылы Месме Монард, дін қызметкері және ораториандарға қарсы күрескерлердің бірі, арыз-шағымдар мен наразылықтар тізімін жазды. 1790 жылдың 24 қаңтарында Аубервильердің алғашқы мэрі сайланды: Николя Лемойн сайланды. 1792 жылы Аубервильер коммунасының шегарасы белгіленді. Наполеон соғыстары кезінде Аубервильер жазығы 1814 және 1815 жылдары француз әскерлері мен пруссиялықтар арасындағы қанды шайқасқа айналды, пруссиялықтар оны бірнеше рет басып алып, қайта басып алды. Француз әскерлері санда басымдыққа түсіп, ақырында оны тастап кетуге мәжбүр болды.

Реставрациядан Париж коммунасына дейін

1821 жылы 13 мамырда Сен-Дени каналы ашылды. 1832 жылы холера індеті халықты қырып салды. 1840 жылы шайырдан сабын шығаратын зауыт салынды. Форт д’Обервильер 1843 жылы салынды. Ол 1840 жылы Адольф Тьердің Парижді қорғау және қажет болған жағдайда оның көтерілістерін басу үшін бекіткен Тьер қабырғасының бір бөлігі болды, бұл қабырға Париждің айналасында созылған белдеуді құрады. Ол Париж коммунасын басу үшін пайдаланылды. Форт және оның төңірегі Аубервильер коммунасының құрамына кіреді. 1861 жылы Орталық базар құрылды. 1860 жылы 1 қаңтарда Париж қаласы көршілес коммуналарды қосып кеңейтілді. Осы оқиғаға байланысты Аубервильер коммунасының кішкентай бөлігі Париж қаласына қосылды. Сонымен қатар, Ла-Шапель-Сен-Дени коммунасы таратылып, Париж қаласы, Аубервильер, Сен-Дени және Сен-Уэн арасында бөлістірілді. Аубервильер Ла-Шапель-Сен-Дени коммунасының кішкентай бөлігін алды. Өнеркәсіптік революция және Париждің кеңеюі Аубервильердегі жағдайды түбірімен өзгертті. Каналдың жанында өнеркәсіптік кәсіпорындар құрылды. 1862 жылы 6 қазанда Барон Хайнгерлот Сен-Денидегі жалпы дүкендердің жұмысын бастады. 1866 жылы ол Аубервильерге көшті. 1866 жылы Сен-Гобен Джон Фредерик Бойдтан Рю-ду-Ландиде орналасқан күкірт қышқылын өндіретін зауытты сатып алды. 1867 жылы 12 қыркүйекте Леди Лекин Ла-Мотте, Рю-ду-Вивьерде спичка зауытын іске қосты. 1870 жылы Парижді қоршау кезінде қалалық әкімдік Парижге, 20 Бульвар де Страсбургке көшті. 1877 жылдың басында трамвай қала орталығына келді. 1879 жылы Жакарт мырзаға тиесілі ішек-қарғыш зауыты (tripe factory) салынды. Кейіннен оны Ла-Курнеувтен келген boyaudier компаниясы Witt SA сатып алды. 1921 жылы бүкіл кешенді Ваннер мекемесі сатып алып, оқшаулағыш материалдар: керамикалық, гипс және корк плиткаларын өндірді. 1897 жылы 18 маусымда Обервильердегі Шемін О-де-Сен-Дениде май өндіру зауыты (өнеркәсіптік майлар мен майлар) салынды және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жұмыс істеді. 1898 жылы Республика даңғылының 30 нөмірі мен Рю-ду-Миди көшесінің қиылысында трамвай депосы салынды.

Қазіргі кезең

1948 ж. Пон Бланк қаласында 142 тұрғын үйдің құрылысы жүргізілді. 1953 жылы: мэр Шарль Тиллон отставкаға кетті, оның орнына Эмиль Дюбуа тағайындалды; 19 сәуірде: HLM тобы Prés Clos құрылысын бастады; 14 шілдеде: президент Рузвельт даңғылында Этель мен Джулиус Розенбергтерге арналған тұрғын үйлерді тапсыру. 18 шілде 1954: 37 Rue des Grandes Walls мекенжайында 37 тұрғын үйдің құрылысы жүргізілді. 1957 ж. қала әкімі Эмиль Дюбуаның қайтысынан кейін Андре Карман қала әкімі болды. 1958 ж. Габриэль Пери тұрғын үй кешенінің құрылысы басталды. 15 мамыр 1965 ж.: 21 rue des Cités мекенжайындағы Морис Торез тұрғын үй кешені тапсырылды. 1969 ж. 64-68 Avenue de la République мекенжайында орналасқан République тұрғын үй кешенінің құрылысы жүргізілді. 1970 жылдың 1 және 2 қаңтарына қараған түні бес африкалық мигрант жұмысшысы импровизацияланған жылыту жүйесінен улану салдарынан қайтыс болды. Бұл оқиға терең әсер етіп, иммиграция және мигрант жұмысшыларының тұрғын үй жағдайлары туралы қызу пікірталас тудырды. 10 қаңтардағы жерлеу рәсіміне қатысушылардың жеке өміріне қол сұғылмау туралы талапқа қарамастан, Gauche prolétarienne (Пролетарлық солшылдар) және Катеб Ясин, Жан-Поль Сартр, Мишель Рокар сияқты адамдар наразылық акциясын ұйымдастырды. Екі күннен кейін Аубервильер шұңқырына премьер-министр Жак Шабан Делмас келді, содан кейін 14 қаңтарда "Экранның деректері" бағдарламасында даулы теледидарлық пікірталас өтті. Бұл трагедия француз қоғамының санасында иммиграция туралы қалыптасқан көзқарасқа елеулі әсер етті. 1972 ж. Шем де Халагедегі Аубервильер шұңқыры Стайнс көпіріне жақын жердегі канал бойында толығымен жойылды. 1974 ж. Тур Ла Виллет – заманауи архитектураның үлгісі. 1978 ж. Маладрери ауданының қайта жаңартылуы. 1979 ж. Париж метросының Аубервильер-Пантен-Кварте-Шемен және Форт-д'Аубервильер станциялары ашылды. 1984 ж. Мэр Андре Карманның қайтысынан кейін Джек Ралите қала әкімі болды. 1998 ж. коммунаның солтүстігінде Stade de France (Франция стадионы) құрылысы Сен-Дени жазығының дамуына серпін берді. Париждің шетінде орналасқан 750 гектар жерді алып жатқан Сен-Дени жазығы Аубервильердің үштен бір бөлігін және Сен-Дени мен Сен-Оуэн қалаларын қамтиды. 2000 жылдардың басынан бері Еуропадағы ең ірі өнеркәсіптік аймақтардың бірі болған бұл аймақ өзгеріске ұшырап, 2010 жылдардың соңында Campus Condorcet қабылдауға дайын болуы тиіс. 2014 ж. коммуна "Гүлдейтін қалалар мен ауылдар" конкурсында Ұлттық қалалар мен ауылдар кеңесінен "екі гүл" сыйлығын алды. Франко-қытай достық қауымдастығы 2015 жылдың қарашасынан 2016 жылдың тамызына дейін Аубервильерде 100-ден астам этникалық қытай азаматының тоналанғанын мәлімдеді. 49 жастағы Чаолинг Чжан (张朝林 Zhāng Cháolín) тонау кезінде жарақат алып, 2016 жылдың 16 тамызында қайтыс болды.

Саясат және әкімшілік

1964 жылғы 10 шілдедегі заңға дейін коммуна Сена департаментінің құрамында болды. Бұрынғы Сена және Сена-э-Уаз департаменттерінің қайта бөлінуі нәтижесінде коммуна 1968 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген әкімшілік өзгерістен кейін Сен-Дени департаментінің құрамына кірді. Аубервильер 2015 жылы құрылған Аубервильер кантонының жалғыз коммунасы. Бұл Сен-Дени округінің 9 коммунасының бірі.

Саяси үрдістер мен нәтижелер

2008 жылғы қалалық сайлауда ПС 2008 жылғы 9 наурыздағы бірінші турда жеңісге қол жеткізді, бірақ ПКФ жетекшілігіндегі тізімге есе жіберді. Ең үздік позициядағы солшыл тізімді қолдау туралы ұлттық келісімдерге қарамастан, Жак Сальватор басқарған ПС тізімі екінші турға қатыстырылды және сайлауда 41,48% дауыспен, қазіргі әкім Паскаль Боденнің (ПКФ) тізіміне, UMP және MoDem партияларына қарсы жеңіске жетті. 2011 жылдың наурызында кантондық сайлауда (Аубервильерс-Эст кантоны) Паскаль Боде (PCF, PG, GU, ZIP, Біріккен) рекордтық сайлауға қатыспау көрсеткіші (72,3%) аясында бірінші турда қайтадан көшбасшы болды (30,9%). Социалистік кандидат 2008 жылғыдай екінші турға өтті, бірақ бұл жолы Паскаль Боде екінші турда жеңіске жетті (50,76%). Аубервильердің екі кантонын қазір коммунистер (Жан Жак Карман және Паскаль Боде) басқарып отыр.

Иммиграция

Венчжоу қаласынан келген этникалық қытайлар 1980 және 1990 жылдары тоқыма өнеркәсібіне қатысу үшін Аубервильер қаласына көшіп келді. 2016 жылы Аубервильерде бірнеше қытай азаматына шабуыл жасалғаннан кейін, оның ішінде қылмысты жастардың жергілікті қытай адамын өлтіруінен кейін этникалық қытайлар наразылық акцияларын ұйымдастырды. Аубервильерде 4 мың этникалық қытай тұрады. INSEE жүргізген 2017 жылғы халық санауының нәтижелері халық санының өсу қарқыны күрт жалғасып жатқанын көрсетті, өйткені соңғы он жылда халық саны 17,2%-ға өсіп, 73 699-дан 86 375 тұрғынға жетті. 1982-1999 жылдар аралығында 43 000 адам Аубервильерге көшіп келетінін хабарлады (1999 жылғы халықтың 68,1%-ы), ал осы кезеңде халық саны 4 589 адамға азайғандықтан, шамамен 48 000 адам Аубервильерді тастап кеткеніне қорытынды жасауға болады. Осы деректерден халықтың үштен бірі ғана тұрақты екенін көруге болады. 2000-2010 жылдар аралығында Плейн-Сен-Дени экономикасының жаңаруына байланысты демографиялық көрсеткіштердің айқын жандануы байқалды. Коммунаға көші-қон оң динамиканы көрсетті (+1999 жылдан 2010 жылға дейін жылына 0,4%) және табиғи өсіммен (+жылына 1,75%) үйлестірілді. 2010 жылы Аубервильерде 31 379 иммигрант болды (немесе коммуна халқының 41,2% -ы, бұл департаменттегі ең жоғары көрсеткіш), оның ішінде 3 919 Еуропалық Одақтан, 1 418 Еуропаның қалған бөлігінен, 11 313 Магрибтен және 6 810 Африканың қалған бөлігінен келгендер. Демограф Мишель Трибалаттың мәліметінше, 2005 жылы коммунадағы 18 жасқа дейінгі жастардың шамамен үштен екісі шетелдік немесе шетелдік текті француз азаматтары, негізінен Магриб және Сахара астындағы Африкадан.

Экономика

Экономикалық тұрғыдан алғанда, Аубервильер – Сена-Сен-Дени департаментіндегі төртінші ірі қала болып табылады, онда 30 000 жұмыс орны және жеке секторда 2 444 кәсіпорын бар. Қалада жұмыспен қамтылғандардың 25%-ын құрайтын шағын және орта бизнестердің тығыз желісі бар. Осы шағын және орта бизнестердің ішінде Rhodia (730 жұмыс орны) сияқты ғылыми-зерттеу зертханалары да бар.

Театр

Коммуна театры – отыз жылдан астам уақыт бойы қала шетінде құрылған алғашқы ұлттық драма орталықтарының бірі. Қазір оны Дидье Безасе басқарады, ол 2005 жылы екі Мольер сыйлығын алған, соның ішінде «Браунинг нұсқасы» пьесасын қоюы үшін. Зингаро ат театрының жетекшісі – Бартабас, ол Форт-д’Обервильерде орналасқан.

Кино

Le Studio Cinema театрымен бір ғимаратта орналасқан. Ол "Art et Essai" (Арт және эссе) санатындағы кинотеатр және тұрақты көрсетілімдерінен өзге, жастарға арналған "Festival pour éveiller les regards" (Көздерді ашу фестивалі) сияқты фестивальдер ұйымдастырады.

Кітапханалар

Аубервильерде Андре Бретон, Пол Элуард, Анри Мишо және Сент-Джон Перс кітапханаларын қоса алғанда төрт кітапхана бар.

Өнер

Espace Jean Renaudie – Маладрери ауданындағы бейнелеу өнері орталығы (Capa). Метафорт д’Обервильерс 4 Avenue de la Divion Leclerc мекенжайында орналасқан. Laboratoires d’Aubervilliers би, бейнелеу өнері, театр, кино және пәнаралық жобалар саласындағы көркемдік зерттеу жобалары үшін резиденция ұсынады. Ол 41 Rue Lecuyer мекенжайында орналасқан. Вилла Mais d’Ici – шағын мәдени кәсіпорындарды қолдауға арналған мәдени орталық. Ол 77 Rue des Cités мекенжайында орналасқан. Аубервильер-Ла Курнеув аймақтық музыка, театр және би консерваториясы 1974 жылдан бері Ла Курнеув қаласымен бірлесіп жұмыс істеп келеді. Онда 1400 студент музыка, вокал, театр және би пәндерінен оқытылады. Опералық қойылымдар тұрақты түрде қойылып, департамент және Иль-де-Франс аймағындағы мектептер мен мәдени ұйымдармен маңызды серіктестік байланыс орнатылады.

Тарихи тұлғалар

Франция королі Генрих IV 1590 жылы Париж қоршауы кезінде осы коммунада болған. Француз жазушысы Исаак Ла Пейрер 1676 жылы осы жерде қайтыс болды. Леон Жухо (1879–1954), кәсіподақ жетекшісі, 1951 жылы Нобель бейбіт сыйлығын алды. Ол 1895 жылы, 16 жасында Аубервильер-Пантин матч фабрикасында жұмыс істеген кезде өзінің белсенділігін танытты. Пьер Лаваль, екі дүниежүзілік соғыс аралығында Аубервильердің сенаторы және мэрі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиямен тығыз байланыста болған, Виши үкіметінің басшысы. Шарль Тиллон, Аубервильердің бұрынғы депутаты. Француз Кеңестік партиясының мүшесі және қарсылық күрескері, Франция азат болған кезде Аубервильер қаласының мэрі болды. Джек Ралите, коммунист сенатор және Аубервильердің бұрынғы вице-мэрі, 1981-1983 жылдары Франсуа Миттеран басшылығымен денсаулық сақтау министрі қызметін атқарды.