Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жазық платформалармен қалыптасқан жер бедері.
Terrain formed by tiered platforms
Егіс шаруашылығында терраса – бұл көлбеу жазықтықтың бір бөлігі, ол тиімді егіс үшін сатылап төмендейтін бірнеше жазық беттерге немесе платформаларға бөлінеді, бұл сатыларға ұқсайды. Сондықтан, мұндай ландшафттық жобалау террасалау деп аталады. Сатылы террасалар көлбеу немесе таулы жерлерде егіс жүргізу үшін жиі қолданылады. Террасаланған егістіктер топырақ эрозиясын және жер бетіндегі су ағынын азайтады, сондай-ақ суғаруды қажет ететін дақылдарды, мысалы, күрішті өсіруге мүмкіндік береді. Филиппиннің Кордильера тауларындағы күріш террасалары осы техниканың маңыздылығын ескере отырып, ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізілген.
In agriculture, a terrace is a piece of sloped plane that has been cut into a series of successively receding flat surfaces or platforms, which resemble steps, for the purposes of more effective farming. This type of landscaping is therefore called terracing. Graduated terrace steps are commonly used to farm on hilly or mountainous terrain. Terraced fields decrease both erosion and surface runoff, and may be used to support growing crops that require irrigation, such as rice. The Rice Terraces of the Philippine Cordilleras have been designated as a UNESCO World Heritage Site because of the significance of this technique.
Қолданылуы
Терескелі шаралар күріш, бидай және арпа егісінде Азияның шығысы, оңтүстігі, оңтүстік-батысы және оңтүстік-шығысы, сондай-ақ Жерорта теңізі бассейні, Африка және Оңтүстік Америкада кеңінен қолданылады. Жерорта теңізі бассейнінде құрғақ климат жағдайында террасалық шаруашылық жүргізіледі, онда жүзімдіктер, зәйтүн ағаштары, пробқа емені және басқа да дақылдар өсіріледі.
Terraced paddy fields are used widely in rice, wheat and barley farming in east, south, southwest, and southeast Asia, as well as the Mediterranean Basin, Africa, and South America. Drier climate terrace farming is common throughout the Mediterranean Basin, where they are used for vineyards, olive trees, cork oak, and other crops.
Ежелгі тарих
Йемен таулы аймағы қола дәуірінің басында, б.з.д. 3 мың жылдығында салынған террасалық жүйелерімен танымал. Террасалар еңіс жерлерде де қолданылады; Бабылдың аспалы бақтары зигкураттардағы сияқты сатылы террасалары бар жасанды тауға салынған болуы мүмкін. Гераклиндегі Папири вилласының жағажайлық бөлімінде Юлий Цезардың қайын атасының вилла бақтары Неаполь шығанағының әдемі әрі алуан көріністерін ұсыну үшін террасалармен жоспарланған. Батыс Африкада 15 ғасырдың басына дейін қарқынды террасалық шаруашылық жүргізілген деп саналады. Террасаларды көптеген халықтар пайдаланған, олардың ішінде Мафа, Нгас, Гвоза және Догон тайпалары ерекше аталады.
The Yemen Highlands are known for their terrace systems which were constructed at the beginning of Bronze Age in the 3rd millennium BC. Terracing is also used for sloping terrain; the Hanging Gardens of Babylon may have been built on an artificial mountain with stepped terraces, such as those on a ziggurat. At the seaside Villa of the Papyri in Herculaneum, the villa gardens of Julius Caesar's father in law were designed in terraces to give pleasant and varied views of the Bay of Naples. Intensive terrace farming is believed to have been practiced before the early 15th century AD in West Africa. Terraces were used by many groups, notably the Mafa, Ngas, Gwoza, and the Dogon.
Жақында болған тарих
Көп уақыт бойы тік таулы жерлер ауыл шаруашылығын механикаландыруға қолайсыз, тіпті мүмкін емес деп есептелді. 1970 жылдары Еуропа Альпісіндегі жайылым шаруашылықтары альпілік жайылымдарды басқару және шөп жинау процесін механикаландыруды бастады. Олар үшін бір осьті екі дөңгелекті тракторларды (2WT) және өте төмен ауырлық орталығына ие, 4 дөңгелекті басқарушы тракторларды қолданды. Әртүрлі еуропалық өндірушілердің бастапқыда қарапайым болғанымен тиімді конструкциялары, оларға 20 градусқа дейін еңіспен өтуге мүмкіндік берді. 2000 жылдары дөңгелектер, шиналар, тізбектер және т.б. жаңа конструкциялары, сондай-ақ жақсырақ және қауіпсіз басқару үшін электрониканы енгізу, осы машиналарға 20 градустан жоғары еңісте жұмыс істеуге, орақ-комбайн, шөп шабу машинасы, шөп орағыш және тіркемелер сияқты түрлі құралдармен жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Азияның субтропиктік елдерінде де ұқсас үрдіс басталды, 4-9 ат күші диапазонындағы кішкентай, қарапайым технологиялық және әлдеқайда арзан 2WT тракторларын енгізу арқылы. Олар тар, кішкентай террасаларда қауіпсіз жұмыс істей алады және бір террасадан екіншісіне көтеріліп түсірілуге жеңіл. Альпідегі қолданылудан ерекшелігі – осы 2WT тракторлары жүгері, бидай және картоп дақылдарын өңдеуге және егуге қолданылады. Олардың 60-70 см ені бар кішкентай ротоваторлары мен арнайы дөңгелектері көшеттеп отырғызылған және себілген күріш үшін террасаларды сумен толтырады. Фермерлер сондай-ақ осы қозғалтқыштарды су сорғылары мен астық сабау машиналарын іске қосу үшін тұрақты қуат көзі ретінде пайдаланады. Жақында фермерлер шағын орақ-комбайн қондырмаларын қолданумен тәжірибе жасап жатыр. Непалда, негізінен қытайлық өндірістегі осы машиналардың төмен құны және олардың өнімділігін арттыруы, осы масштабқа сай келетін машиналардың Непал Гималай тауларында және Гималай мен Хиндукуш тауларындағы басқа елдерге таралуына әкелді.
It was long held that steep mountain landscapes are not conducive to, or do not even permit, agricultural mechanization. In the 1970s in the European Alps, pasture farms began mechanizing the management of alpine pastures and harvesting of forage grasses through use of single axle two wheel tractors (2WTs) and very low center of gravity articulated steering 4 wheel tractors. Their designs by various European manufacturers were initially quite simple but effective, allowing them to cross slopes approaching 20%. In the 2000s new designs of wheels and tires, tracks, etc, and incorporation of electronics for better and safer control, allowed these machines to operate on slopes greater than 20% with various implements such as reaper harvesters, rakes, balers, and transport trailers. In Asian sub tropical countries, a similar process has begun with the introduction of smaller, lower tech and much lower priced 2WTs in the 4 9 horsepower range that can be safely operated in the small, narrow terraces, and are light enough to be lifted and lowered from one terrace to the next. What is different from the Alpine use is that these 2WTs are being used for tillage and crop establishment of maize, wheat, and potato crops, and with their small 60 70cm wide rotovators and special cage wheels are puddling the terraces for transplanted and broadcast rice. Farmers are also using the engines as stationary power sources for powering water pumps and threshers. Even more recently farmers are experimenting with use of small reaper harvester attachments. In Nepal, the low costs of these mostly Chinese made machines and the increased productivity they produce have meant that this scale appropriate machinery is spreading across Nepal's Himalaya Mountains and likely into the other countries of the Himalaya and Hindu Kush.
Оңтүстік Америка
Оңтүстік Американың Анд тауларында шаруалар мың жылдан бері картоп, жүгері және басқа да жергілікті егістерді өсіру үшін террасаларды, андендер деп белгілі, пайдаланып келеді. Террастық егіншілік Уари мәдениеті және оңтүстік-орталық Андтың басқа да халықтары инкалар оларды қабылдағанға дейін, яғни 1000 жылдан бұрын дамытқан. Террасалар аз тереңдіктегі топырақты тиімді пайдалану және судың ағып өтуі арқылы егістерді суару үшін салынған. Инка халқы бұрынғы жетістіктерге сүйене отырып, құрғақ жерлерге су бағыттау және топырақтың құнарлылығын арттыру үшін арналар, акведуктар және пукиолар жүйесін құрды. Мұндай террастық шаруашылықтар Анд тауларындағы тау ауылдары бар жерлерде кездеседі. Олар үлкен инка қалалары мен Мачу-Пикчу сияқты діни орталықтардың халқын азық-түлікпен қамтамасыз етті.
In the South American Andes, farmers have used terraces, known as andenes, for over a thousand years to farm potatoes, maize, and other native crops. Terraced farming was developed by the Wari culture and other peoples of the south central Andes before 1000 AD, centuries before they were used by the Inca, who adopted them. The terraces were built to make the most efficient use of shallow soil and to enable irrigation of crops by allowing runoff to occur through the outlet. The Inca people built on these, developing a system of canals, aqueducts, and puquios to direct water through dry land and increase fertility levels and growth. These terraced farms are found wherever mountain villages have existed in the Andes. They provided the food necessary to support the populations of great Inca cities and religious centres such as Machu Picchu.
Мьянма
Мьянманың таулы аймақтарында террасалық шаруашылық жергілікті түрде «баспалдақ» немесе «сатылы» егіншілік (Мьянмада: mm:လှေခါးထစ်တောင်ယာ) деп белгілі, ал осындай ауыл шаруашылығы техникасы «လှေခါးထစ်စိုက်ပျိုးနည်း» деп аталады.
In mountainous areas of Myanmar, terrace farming is known locally as the staircase or ladder farming (in Myanmar: mm:လှေခါးထစ်တောင်ယာ) and the agriculture technique of that kind is known as လှေခါးထစ်စိုက်ပျိုးနည်း.
Жапония
Жапонияда солтүстіктегі Иватеден оңтүстіктегі Кагосимаға дейінгі 100 таңдалған террасалы шалы егістіктерінің (жапонша: 日本の棚田百選一覧) бір бөлігі біртіндеп жоғалып бара жатыр, бірақ еріктілер шаруаларға дәстүрлі әдістерін сақтап, сонымен қатар туристік мақсаттарда көмектесуде.
In Japan, some of the 100 Selected Terraced Rice Fields (in Japanese: 日本の棚田百選一覧), from Iwate in the north to Kagoshima in the south, are slowly disappearing, but volunteers are helping the farmers both to maintain their traditional methods and for sightseeing purposes.
Канар аралдары
Террасты егістіктер тік беткейлі аралдарда кең таралған. Канар аралдарында жағалаудағы суғаруға арналған егістіктерден бастап, жоғарыдағы құрғақ далаларға дейін созылған күрделі терраса жүйесі бар. Бұл террасалар "каденас" (тізбектер) деп аталады және шеберлікпен салынған тас қабырғалардан тұрады, оларға баспалдақтар мен арналар қоса берілген.
Terraced fields are common in islands with steep slopes. The Canary Islands present a complex system of terraces covering the landscape from the coastal irrigated plantations to the dry fields in the highlands. These terraces, which are named cadenas (chains), are built with stone walls of skillful design, which include attached stairs and channels.
Англия
Көне ағылшын тілінде терраса "линч" (линшет) деп те аталатын. Лайм-Регис қаласында ежелгі Линч диірменінің мысалы бар. Су өзеннен терраса бойымен канал арқылы бағытталады. Бұл жүйе Ұлыбританияның тік төбелі аймақтарында пайдаланылған.
In Old English, a terrace was also called a "lynch" (lynchet). An example of an ancient Lynch Mill is in Lyme Regis. The water is directed from a river by a duct along a terrace. This set up was used in steep hilly areas in the UK.
Израиль
Ежелгі террасалар Иерусалим тауларында кең таралған, олар көбінесе қазбалар, шарап сығу орындары, зәйтүн майын сығу орындары, су қоймалары, әк пештері, жолдар және ауыл шаруашылығы күзет мұнараларын қамтитын ежелгі тастан қазылған ауыл шаруашылығы құрылыстарымен бірге табылады. Зви Ронның бағалауынша, бұл террасалар аймақтағы ашық жерлердің шамамен 56% -ын құрайды. Олардың көптеп кездесуіне қарамастан, ғалымдар олардың құрылыс мерзімі туралы бір пікірге келген жоқ. Әртүрлі теориялар ұсынылған: Зви Рон олардың пайда болуын ежелгі заманға, Финкельштейн Орта қола дәуіріне, ал Фейг, Стагер және Харел темір дәуіріне жатқызады. Археологтар Гибсон мен Эдельштейн Рефаим аңғарындағы терраса жүйелерін зерттеді, нәтижесінде Хирбет-эр-Растағы террасалар Темір дәуірінің II кезеңінде салынғанын, ал Эйн-Яелдегілер Екінші ғибадатхана мен Рим кезеңдерімен байланысты екенін анықтады. Селигман болса, кейбір террасалар ежелгі заманда салынғанын, бірақ көпшілігі Рим және Византия кезеңдерінде құрылғанын ұсынды. Дегенмен, зерттеудің нақты құрылыс мерзімін анықтау мүмкіндігі күмәнді, себебі нәтижелер күн сәулесіне ұшырауға әсер еткен кейінгі ауыл шаруашылығы өзгерістерін де көрсетуі мүмкін.
Ancient terraces are a common feature in the Jerusalem Mountains, often found in conjunction with ancient rock cut agricultural structures including quarries, winepresses, olive oil presses, water holes, lime kilns, roads, and agricultural watchtowers. According to Zvi Ron's estimation, these terraces encompass approximately 56% of the open grounds in the area. Despite their prevalence, there is a lack of consensus among scholars regarding their construction date. Various theories have been proposed, with Zvi Ron suggesting that their origins date back to ancient times, Finkelstein proposing the Middle Bronze Age, and Feig, Stager, and Harel suggesting the Iron Age. Archaeologists Gibson and Edelstein conducted research on terrace systems in the Rephaim valley, proposing that the ones in Khirbet er Ras were built during the Iron Age II, whereas those in Ein Yael were linked to the Second Temple and Roman periods. Seligman suggested that while some terraces were established in ancient times, the majority of them are more likely to have originated during the Roman and Byzantine periods. However, the study's ability to precisely determine the original construction date remains uncertain, as the results could also reflect subsequent agricultural modifications that affected exposure to sunlight.