Кіріспе

Ықтималдықтар теориясы және статистика тұжырымдамасы

Ықтималдықтар теориясы мен статистикада шартты ықтималдық үлестірімі – белгілі бір оқиғаның орын алуы ескерілгендегі нәтиженің ықтималдығын сипаттайтын ықтималдық үлестірімі. Екі бірлесіп таратылған кездейсоқ айнымалы және берілгенде, айнымалының берілген шартты ықтималдық үлестірімі – айнымалы белгілі бір мәнге ие болғандағы ықтималдық үлестірімі болып табылады; кейбір жағдайларда шартты ықтималдықтар параметр ретінде белгісіз айнымалының мәнін қамтитын функциялар түрінде берілуі мүмкін. Егер және екеуі де категориялық айнымалылар болса, шартты ықтималдық кестесі шартты ықтималдықты көрсету үшін қолданылады. Шартты үлестірім, кездейсоқ айнымалының маргиналды үлестірімінен өзгеше, ол екінші айнымалының мәніне сілтеме жасамай таралуын білдіреді. Егер берілгеннің шартты үлестірімі үздіксіз үлестірім болса, онда оның ықтималдық тығыздық функциясы шартты тығыздық функциясы деп аталады. Шартты үлестірімнің қасиеттері, мысалы, моменттері, көбінесе шартты орташа және шартты дисперсия сияқты сәйкес атаулармен аталады. Көбірек жалпылаған түрде, екіден астам айнымалылар жиынтығының ішкі жиынтығының шартты үлестіріміне сілтеме жасауға болады; бұл шартты үлестірім барлық қалған айнымалылардың мәндеріне байланысты, ал егер ішкі жиынтықта бірнеше айнымалы болса, онда бұл шартты үлестірім кіретін айнымалылардың бірлескен шартты үлестірімі болып табылады.

Мысал

График екі өзгеше нормальды бірлескен тығыздықты көрсетеді және шартты таралуды көру үшін, алдымен жазықтықтағы сызығын, содан кейін сол сызықты қамтитын және жазықтыққа перпендикуляр жазықтықты елестету қажет. Бұл жазықтықтың бірлескен нормальды тығыздықпен қиылысы, қиылыстың астындағы бірлік аумаққа келтірілгеннен кейін, шартты тығыздығын көрсетеді.

Тәуелсіздікпен байланыс

Кездейсоқ айнымалылар , егер және тек қана егер берілген шартты үлестірімі , барлық мүмкін мәндері үшін , шартсыз үлестіріміне тең болса, тәуелсіз болады. Дискретті кездейсоқ айнымалылар үшін бұл барлық мүмкін және мәндері үшін , ал үздіксіз кездейсоқ айнымалылар үшін және, бірлескен тығыздық функциясы болған жағдайда, бұл барлық мүмкін және мәндері үшін , болады.

Қасиеттері

Берілген үшін функция ретінде қарастырылғанда , ықтималдық массалық функциясы болып табылады, сондықтан барлық бойынша қосынды (немесе егер ол шартты ықтималдық тығыздығы болса, интеграл) 1-ге тең. Берілген үшін функция ретінде қарастырылғанда, ол ықтималдық функциясы болып табылады, демек барлық бойынша қосындының (немесе интегралдың) 1-ге тең болуы міндетті емес. Сонымен қатар, бірлескен үлестірудің шеттік бөлігін тиісті шартты үлестірудің математикалық күтілуі ретінде көрсетуге болады. Мысалы, .