Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Баржаны басқаратын жұмысшы
Worker who manoeuvers a barge
Жеңіл кемеші – жеңіл кеме, яғни тегіс түпті баржаны басқаратын жұмысшы. Бұл кемелер қозғалтқышты немесе қозғалтқышсыз болуы мүмкін. Егер қозғалтқышы болмаса, оны әдетте қозғалтқышты буксир сүйрейді. Бұл термин еңбекқорлықпен белгілі Лондон портында ескек пен су ағындарымен басқарылатын қозғалтқышсыз жеңіл кемелерді басқарған шеберлермен байланысты.
A lighterman is a worker who operates a lighter, a type of flat bottomed barge, which may be powered or unpowered. In the latter case, it is usually moved by a powered tug. The term is particularly associated with the highly skilled men who operated the unpowered lighters moved by oar and water currents in the Port of London.
Тарих
Лондон портының өркендеу кезеңінде Лондон доктерінде жұмыс істейтін жұмысшылардың ең ерекше топтарының бірі – фонарьшылар (lightermen) болған, бірақ кеме қатынасы технологиясының өзгеруімен олардың кәсібі көбінесе ескірді. Олар жолаушыларды тасымалдайтын су тасымалдаушылармен (watermen) тығыз байланыста болды және 1700 жылы су тасымалдаушылар компаниясына қосылып, Су тасымалдаушылар мен фонарьшылар компаниясын құрды. Бұл, әрине, ливреялық компания емес, 1700 жылы Парламент актісімен құрылған «Ливреялық құқығы жоқ қалалық компания». Гильдия Темза өзенінде жұмыс істейтін су тасымалдаушылар мен фонарьшыларды лицензиялауды жалғастыруда. Уотерменс залы Биллингсгейттегі 16 St Mary At Hill мекенжайында орналасқан. Ол 1780 жылы салынған және қазірге дейін сақталған жалғыз грузин стиліндегі гильдия залы. Доктар құрылысына фонарьшылар және басқа да мүдделі тараптар қарсылық білдірді, бірақ құрылысқа рұқсат берілді. Дегенмен, олар маңызды жеңілдікке қол жеткізді: ол «еркін су ережесі» деп аталды, ол алғаш рет 1799 жылғы Батыс Үндістан доктар актісіне енгізілді және кейіннен барлық басқа доктарды басқаратын актілерге қосылды. Бұл ережеде былай делінген: «кемеге жүкті тиеу, түсіру, жеткізу немесе алу үшін докқа кіретін және одан шығатын фонарьлар мен кемелерге ешқандай төлем алынбайды». Бұл фонарьлар мен баржаларға ашық өзенде болғандай, доктарда да еркіндік беруді көздеді. Бірақ іс жүзінде бұл док иелеріне ауыр зиян келтірді. Ол кемелерді тікелей түсіруге және тиеуге мүмкіндік берді, ал жүктерді доктардың құймажайларына емес, өзен жағалауындағы ангарларға баржалар мен фонарьлар арқылы тасымалдауға болатын. Осылайша, доктардың алымдары мен қоймаларын айналып өтуге мүмкіндік туды. Бұл доктардың кірісін айтарлықтай төмендетіп, қаржылық жағдайын нашарлатты, ал өзен жағалауындағы бәсекелестерінің табысын арттырды. Табиғи түрде, док иелері осы зиянды артықшылықты жою үшін белсенді түрде, бірақ сәтсіз лобби жасады.
Lightermen were one of the most characteristic groups of workers in London's docks during the heyday of the Port of London, but their trade was eventually rendered largely obsolete by changes in shipping technology. They were closely associated with the watermen, who carried passengers, and in 1700 joined the Company of Watermen to form the Company of Watermen and Lightermen. This is not, strictly speaking, a livery company but a "City Company Without Grant of Livery", formed in 1700 by Act of Parliament. The Guild continues to license watermen and lightermen working on the River Thames. Watermans' Hall is located at 16 St Mary At Hill, in Billingsgate. It dates to 1780 and is the only surviving Georgian guild hall. The construction of the docks was bitterly opposed by the lightermen and other vested interests, but went ahead anyway. However, they did win a major concession: that became known as the "free water clause", first introduced into the West India Dock Act of 1799 and subsequently written into the Acts governing all of the other docks. This stated that there was to be no charge for "lighters or craft entering into the docks to convey, deliver, discharge or receive ballast or goods to or from on board any ship or vessel." This was intended to give lighters and barges the same freedom in docks that they enjoyed on the open river. In practice, however, this proved highly damaging to the dock owners. It allowed ships to be loaded and unloaded overside, using barges and lighters to transfer their goods to and from riverside wharves rather than dock quays, thus bypassing quay dues and dock warehouses. This significantly reduced the docks' income and harmed their finances, while boosting the profits of their riverside competitors. Not surprisingly, the dock owners lobbied vigorously—but unsuccessfully—for the abolition of this damaging privilege.
Операция
19-20 ғасырларда жабық кемежайлар салынғанға дейін жеңіл атқыштар Лондон портының маңызды бөлігі болды. Темзаның ортасында немесе көпір аркаларының жанында тұрған кемелер өз жүктерін немесе кейбір экспорттық тауарларын жеңіл кемелерге тиеп-түсіретін. Жеңіл атқыштар өзен ағысымен – су келгенде батысқа, су тартылғанда шығысқа қарай жүзіп, жүктерді кемежайларға жеткізетін. Олар сондай-ақ жүктерді кемежайлардан өзен жағалауындағы зауыттарға және керісінше тасымалдайтын. Бұл өте білікті жұмыс болатын, ол өзен ағысы мен толқындарын жақсы білуді талап ететін. Сондай-ақ, жеңіл кемелерде қозғалтқыш болмағандықтан, оларды жылжыту үшін өзен ағысына және ұзын ескектерге немесе «құрақтарға» сүйену қажет болды, сондықтан көп күш жұмсау қажет еді. Жеңіл атқыштардың кәсібі аталған кемежайлармен, сондай-ақ экономикалық және технологиялық өзгерістермен, әсіресе контейнерлерді енгізумен байланысты, 1960 жылдары Лондонның ірі орталық кемежайларының жабылуына соқтырды. Бүгінде шәкірт болу процесі туралы жазбаша мәліметтер аз қалды, бірақ ең танымалдарының бірі – Дик Фаган мен Эрик Берджестің «Ағыстың адамы» атты кітабы. (Фаган қырық жылдан астам уақыт жеңіл атқыш болып жұмыс істеді). Кітапта Фаган жеңіл кемелермен айналысудың қанаушылық сипатын айтады және «тегін капиталистік жүйе» деп атаған нәрсеге наразылығын білдіреді. Жеңіл атқыш термині әлі де тым үлкен кемеге жуықтау үшін немесе жағдайлар кемежайға тоқтауға мүмкіндік бермегенде моторлы жеңіл кемелерді пайдаланатын жұмысшыларға қолданылады. Ал тауар саудасында «жүкті түсіру» фразасы ағылшын тілінде сөйлейтін елдердің көп бөлігінде, ресми жағдайлардан және кейбір теміржолдардан басқа, ескірген, көбінесе «шығу», «кету» немесе «қозғалыс» терминдерімен алмастырылған.
The lightermen were a vital component of the Port of London before the enclosed docks were built during the 19th and 20th centuries. Ships anchored in the middle of the Thames or near bridge arches transferred their goods aboard or in respect of a few exports from lighters. Lightermen rode the river's currents — westward, when the tide was coming in, eastward on the ebb tide — to transfer the goods to quay sides. They also transferred goods up and down the river from quays to riverside factories and vice versa. This was an extremely skilled job, requiring an intimate knowledge of the river's currents and tides. It also demanded a lot of muscle power, as the lighters were unpowered; they relied on the current for motive force and on long oars, or "paddles", for steering. The lightermen's trade was eventually swept away by the docks mentioned, as well as economic and technological changes, particularly the introduction of containers, which led to the closure of London's major central docks in the 1960s. Few written accounts of the process of becoming an apprentice now exist, though the best known is Men of the Tideway by Dick Fagan and Eric Burgess. (Fagan worked as a lighterman for more than forty years). In the book, Fagan mentions the exploitative nature of lighterage and expresses his disdain for what he called a "free for all capitalist system". The term lighterman is still used for the workers who operate motorised lighters to access a vessel which is too large or due to conditions unable to moor at a dock and the phrase to alight goods is used in the goods trade widely compared to the phrase 'alighting of passengers' which has become archaic across most of the English speaking world except in formal contexts and on some railways, having been generally replaced with the terms 'exit', 'leave', or 'depart'.
Халл қаласындағы от жағушылар
Хамбер сағасы Темзаға ұқсас мәселелерді тудырады, сонымен қатар кең аумақты, жылжымалы құмдықтар бар. Ғасырлар бойы Халл порты жүктемелерді кемелер арасында ауыстыру арқылы көп бөлігін тасымалданды, себебі Халл жылдың көп бөлігінде қауіпсіз құрлық жолдарынан үзіліп қалған. Lightermen-дер осы ауыстыруларда және кемелерді құмдықтардан алыс, қауіпсіз тұраққа бағыттауда сарапшылар болды. 19 ғасырда жабық доктар салынып жатты, бірақ ғасыр соңында ғана бу баржаларының пайда болуымен Lightermen-дердің білімі қажетсіз болды. Олардың ішіндегі бір тобы – баласт Lightermen-дері, кемелерді тік ұстап тұру үшін, тіпті қатты дауыл кезінде де, кеменің төменгі бөлімдеріне қиыршық тас, кірпіш және кеспе тас тасымалдауға маманданған.
The Humber Estuary causes similar problems to the Thames plus vast shifting sandbanks. For centuries the Port of Hull took much of its traffic in transfer of cargoes between vessels as Hull was cut off from safe land routes for much of the year. Lightermen were experts in these transfers and also in guiding vessels to safe moorings away from the sandbanks. By the 19th century, enclosed docks were being built but only with the arrival of steam barges late in the century did the Lightermen's expertise become redundant. A sub category consisted of ballast lightermen, specialising in transferring rubble, bricks, and cobbles to and from the lower holds of vessels to keep them upright even in severe storms.