Сегізінші Күннің Жиыны

Кіріспе

Еврейлік мереке

| тойлаушылар = Яһудилер мен самариялықтар
| түрі = Яһуди, самариялық
| ұзын түрі = Яһуди, самариялық
| күні = Тишридің 22-ші күні
| күні =
| күні = Шемини Атзереттің бірінші күні Израиль жерінен тыс Суккоттың сегізінші күнімен сәйкес келеді, бұл кейде әр мерекеге қатысты қандай амалдарды қолдану керектігін анықтауды қажет етеді. Симхат Тора мерекесін тойлау – бұл мерекенің ең ерекше белгісі, бірақ ол кейінірек раввиндер жасаған жаңалық. Израиль жерінде Шемини Атзерет және Симхат Тора мерекелері бір күні біріктіріледі, ал атаулары бір-бірін алмастыра қолданылады. Диаспорада Симхат Тора мерекесін тойлау мерекенің екінші күніне шегеріледі. Көбінесе, бірінші күнді ғана Шемини Атзерет деп атайды, ал екінші күні Симхат Тора деп аталады. Қараит яһудилері мен самариялықтар да Киелі кітаптағы барлық мерекелерді сақтайды, сондай-ақ Шемини Атзеретті де сақтайды. Алайда, күнтізбе есептеулердегі айырмашылықтарға байланысты, ол дәстүрлі яһуди мерекесінен басқа күні болуы мүмкін. Қараиттер мен самариялықтар Симхат Тораның раввиндік жаңалығын осы күнді тойлауға қосбайды; және Диаспорада екінші күнді (ешқандай мереке) сақтамайды.

Киелі кітаптағы дерек

"The Jewish Encyclopedia" энциклопедиясына сәйкес, ол Естер кітабының 16-тарауында еске алынбаған және тек Киелі кітаптың діни кодексі ретінде белгілі бөлімдерінде ғана кездеседі. "Ацерет" сөзі "жиналыс күнін" білдіреді, себебі "ацар" сөзі "ұстап тұру" немесе "сақтау" мағынасын береді. Сондықтан, бұл атау Песахтың жетінші күніне де берілген. Алайда, Шемни-Ацерет пен Песахтың жетінші күнінің екеуі де "ацерет" деп аталғандықтан, бұл атау "жабылу мерекесі" деген мағынаны алды. Шемни-Ацерет туралы аяттар тек 36 және 39-да айтылған. "Шемини" деген еврей сөзі "сегізінші" дегенді білдіреді. Бұл Шемни-Ацерет күнінің Суккотқа қатысты орнын көрсетеді; ол сегізінші күнге келеді. Сондықтан, Шемни-Ацерет Суккоттың сегізінші күні деп жиі есептеледі. Дегенмен, бұл сипаттама толыққанды дұрыс емес. Суккот мерекесі сукка (шатыр) мен Төрт түр (мерекеде қолданылатын ағаш бұтақтары мен жемістер) қолданумен ерекшеленеді. Алайда, Торада бұл заттарды жеті күн бойы ғана пайдалану керектігі айтылған, сегіз күн емес. Сондықтан, Шемни-Ацерет мерекесін тойлау Суккоттан едәуір өзгеше. Талмуд Шемни-Ацеретті "өз алдына жеке мереке" (regel bifnei atzmo) деп сипаттайды. Талмуд Шемни-Ацереттің Суккоттан алты жағынан ерекшеленетінін айтады. Олардың төртеуі ғибадатханадағы қызметке қатысты. Ал қалған екеуі бүгінгі күні де мерекелік тойлауда маңызды. Біріншіден, басқа да еврей мерекелерінің бірінші түніндегідей, Шемни-Ацерет күні де "Шехеяну" батасы оқылады. Екіншіден, бұл мереке дұғада "Шемни-Ацерет" деп аталады, "Суккот" емес. Алайда, Талмуд осы мәселені талқылағаннан кейін, Шемни-Ацеретті "Суккот мерекесінің соңғы мерекесі" деп сипаттайды. Раши бір патшаның мысалын келтіреді: ол ұлдарын бірнеше күнге қонаққа шақырады, бірақ олар кетіп бара жатқанда, оларға тағы бір күн қалғанын сұрайды, себебі олардан айырылысу оған қиын. Осы идеяға сәйкес, Суккот – жалпыға ортақ мереке, ал Шемни-Ацерет – тек еврей халқы үшін. Сонымен қатар, Шемни-Ацерет – қарапайым мереке, ол тек Құдайдың Өзінің сүйікті халқымен ерекше қарым-қатынасын тойлауға арналған. refn|Әртүрлі нұсқалар "The Jewish Encyclopedia" және "The Jewish Encyclopedia" еңбектерінде келтірілген.

According to The Jewish Encyclopedia, It is not mentioned in Deuteronomy 16, and is found only in those parts of the Bible known as the Priestly Code. Like atzarah, atzeret denotes "day of assembly", from atzar = "to hold back" or "keep in"; hence, also the name atzeret given to the seventh day of Pesaḥ. Owing, however, to the fact that both Shemini Atzeret and the seventh day of Pesaḥ are described as atzeret, the name was taken to mean "the closing festival". Shemini Atzeret is mentioned there only in verses 36 and 39. The Hebrew word shemini means eighth. This refers to the date of Shemini Atzeret relative to Sukkot; it falls on the eighth day. It is therefore often assumed that Shemini Atzeret is simply the eighth day of Sukkot. That characterization, however, is only partly accurate. The celebration of Sukkot is characterized by the use of the sukkah (booth or tabernacle) and the Four Species (tree branches and fruit used in the celebration). However, the Torah specifies use of those objects for seven days only, not eight. The observance of Shemini Atzeret therefore differs in substantial ways from that of Sukkot. The Talmud describes Shemini Atzeret with the words "a holiday in its own right" (regel bifnei atzmo). The Talmud describes six ways in which Shemini Atzeret differs from Sukkot. Four of these relate principally to the Temple service. Two others remain relevant to modern celebration of the holiday. First, the blessing known as Shehecheyanu is recited on the night of Shemini Atzeret, just as it is on the first night of all other major Jewish holidays. Second, the holiday is referred to distinctively as "Shemini Atzeret" and not as "Sukkot" in the prayer service. Immediately below that discussion, however, the Talmud describes Shemini Atzeret as the "end holiday of the festival [of Sukkot]". Rashi cites the parable of a king who invites his sons to dine with him for a number of days, but when the time comes for them to leave, he asks them to stay for another day, since it is difficult for him to part from them. According to this idea, Sukkot is a universal holiday, but Shemini Atzeret is only for the Jewish people. Moreover, Shemini Atzeret is a modest holiday, just to celebrate [God's] special relationship with His beloved nation. refn|Variants are quoted in and in The Jewish Encyclopedia

Бұрынғы яһудилердің қасиетті күндерімен байланысы

Шемни-Ацеретке дейінгі күн – Суккоттың соңғы күні. Бұл күн Хошана Рабба деп аталады, ол Суккоттың басқа күндерінен ерекше және өзгеше. Хошана Рабба Хош Хамод деп аталатын аралық Суккот күндерінің бір бөлігі болғанымен, қосымша дұғалар мен рәсімдері бар және Хош Хамодтың бұрынғы күндеріне қарағанда одан да маңыздырақ және мерекелік түрде тойланады. Әсіресе Хошана Раббаның таңғы намазында жеті хошанот, олардың әрқайсысы жеті хакафотпен, яғни "жеті шерумен" бірге болады. Бұл рәсім, көңіл-күй, атмосфера және мерекелік сезімді күшейтіп, одан кейін келетін күндерге, атап айтқанда Шемени Атзеретке дайындық жасайды, онда жеті хакафот тағы да орындалады. "Еврей энциклопедиясы" Екінші ғибадатхана дәуірінде Шавуот мейрамына Иосиф Флавийдің "Еврей тарихында" (III, 10, § 6) және Талмудтың "Песахим" трактатында (42b, 68b) көрсетілгендей, "Атзарта" деген арнайы атау берілгенін айтады, бұл Пасха мерекесінің "жабылу мейрамы" деген мағынаны білдіреді.

Салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың дамуы

Торада Шмини Ацерет үш рет, барлығы Суккот аясында нақты айтылған. Шмини Атзерет үшін екі ғана мереке белгіленген. Біріншісі ғибадатханадағы қызметке қатысты, ол қазіргі заманғы сақталу тәжірибесіне қатысы жоқ. Екіншісі – басқа да еврейлердің маңызды мерекелеріндегідей, "ешқандай жұмыс істемеу" (мелехет авода) қағидасын сақтау. (Сондай-ақ, еврей мерекелері – демалыс күні мен Киелі кітаптағы мерекелердегі "Жұмыс" туралы қараңыз). Басқа ешқандай арнайы рәсімдер немесе құралдар нақты көрсетілмеген, бұл Шмини Атзеретті Торадағы мерекелердің арасында осы жағынан ерекше етеді. Шмини Ацерет мейрамының екі дерегі Танахтың (Еврей Киелі кітабының) Пайғамбарлар мен Жазбалар бөлімдерінде кездеседі. Біріншісі Сүлейменнің Бірінші ғибадатхананы ашқан кезде болды. Екіншісі – яһудилердің Вавилон тұтқындығынан оралған кезде орын алды. Алайда, екі жағдайда да айтылған мәлімет – "сегізінші күні [атзерет] жиын өткізілді" деген ғана. Апокрифтік Екінші Маккавейлер кітабында айтылғандай, Хануканың алғашқы тойлануы сол жылдың басында Маккавейлер мен олардың ізбасарлары тойлай алмаған Суккот мейрамын еске түсірген. Дегенмен, бұл баяндамада Шмини Ацеретке жасалған жалғыз сілтеме – Ханука мейрамының жеті күндік Суккот пен Шмини Ацереттің қосымша күнін еске алу үшін сегіз күнге белгіленгендігі. Киелі кітаптан шыққан көптеген еврей мерекелері сияқты, Шмини Ацерет Израильде бір күн, ал Израильден тыс жерлерде дәстүрлі түрде екі күн тойланады. Реформа және Реконструкционист қауымдастықтары әдетте осы және Киелі кітаптағы көптеген мерекелерді бір күн бойы тойлайды, тіпті Израильден тыс жерлерде де. Израильден тыс жерлерде тойланатын екінші күн – Симхат Тора (келесі бөлімді қараңыз).

Симхат Тора

Шмини-Ацерет күні Тораның соңғы бөлімін оқу дәстүрі Талмудта қамтылған. Бұл Талмуд көзі бұл оқиғаны «Симхат Тора» деп атамайды, ол жай ғана [Шемини Ацерет] айының екінші күні деп көрсетіледі. Бүгінгі Симхат Тора мерекесі кейінгі раввиндік шешімдер мен дәстүрлерге негізделген. Бұл күн (бірақ аты емес) Рав Амрам Гаонның (9-шы ғасыр) сидурында айтылады; сол жерде күніне хафтара ретінде Жошуа кітабының бірінші тарауының оқылуы туралы да жазылған. Тораның Соңғы кітабының соңғы бөлімін оқып болғаннан кейін бірден Бастама кітабының бірінші бөлімін оқу және «Симхат Тора» атауы 14-шы ғасырдың халахикалық еңбегі «Арбаа Туримде» кездеседі. 16-шы ғасырдың ортасына қарай Симхат Тора мерекесінің қазіргі заманғы көптеген ерекшеліктері белгілі бір формада қалыптасты. Симхат Тора мерекесі қазір осы мерекенің ең ерекше белгісіне айналды – сондықтан Израильде, онда Шмини Ацерет бір күн ғана сақталады, осы күнді «Шемини Ацерет» деп атаудан гөрі «Симхат Тора» деп атау жиірек кездеседі. 20-шы ғасырда Симхат Тора еврейлік ұлттық сананы ашық білдірудің символына айналды. Әсіресе, Кеңес Одағының еврейлері бұл мерекені Мәскеу көшелерінде көптеген адамдармен бірге тойлайтын. 1973 жылдың 14 қазанында 100 000-нан астам еврей Нью-Йорктегі Симхат Торадан кейінгі митингке қатысып, бас тартушылар мен кеңестік еврейлердің құқықтарын қорғады. АҚШ-тағы түрлі еврей қауымдарында Торамен көшеде билеу мерекелік рәсімнің бір бөлігіне айналды. Израильде көптеген қауымдар Шмини Ацеретке бір күн қалғанда «Хакафот шниот» немесе «Екінші хакафот» өткізеді. Бұл, бір жағынан, әлі де Симхат Тораны (мерекенің екінші күні) тойлап жатқан Израильден тыс еврей қауымдарымен ынтымақтастық танытуды білдіреді. Сонымен қатар, бұл еврей заңына сәйкес, мереке Израильде аяқталғандықтан, мерекелік жұмыстың шектеулеріне бағынбастан Симхат Тора мерекесін өткізуге мүмкіндік береді. Израильден тыс жерлерде, Шмини Ацерет екі күн бойы сақталады, Симхат Тора екінші күнге ауыстырылады, онда сукканың міндетті емес екендігіне барлығы келіседі.

The practice of reading the last of the weekly Torah portions on Shemini Atzeret is documented in the Talmud. That Talmudic source does not refer to the occasion as "Simchat Torah", but simply as [the second day of] Shemini Atzeret. The Simchat Torah celebration of today is of later rabbinic and customary origin. The day (but not the name) is mentioned in the siddur of Rav Amram Gaon (9th century CE); the assignment of the first chapter of Joshua as the haftarah of the day is mentioned there. The reading of the first section of Genesis immediately upon the conclusion of the last section of Deuteronomy—as well as the name "Simchat Torah"—can be found in the 14th century halachic work Arba'ah Turim. By the 16th century CE, most of the features of the modern celebration of Simchat Torah were in place in some form. The Simchat Torah celebration is now the most distinctive feature of this festival—so much so that in the Land of Israel, where Shemini Atzeret lasts only one day, it is more common to refer to the day as "Simchat Torah" than as "Shemini Atzeret". In the 20th century, Simchat Torah came to symbolize the public assertion of Jewish identity. The Jews of the Soviet Union, in particular, would celebrate the festival en masse in the streets of Moscow. On October 14, 1973, more than 100,000 Jews took part in a post Simchat Torah rally in New York city on behalf of refuseniks and Soviet Jewry. Dancing in the street with the Torah has become part of the holiday's ritual in various Jewish congregations in the United States as well. In Israel, many communities conduct Hakafot shniyot, or "Second hakafot", on the day after Shemini Atzeret. In part, this shows solidarity with Jewish communities outside Israel, which are still celebrating Simchat Torah (on the second day of the festival). At the same time, it allows for a Simchat Torah celebration unconstrained by festival work restrictions, since the festival is over in Israel according to Jewish law. Outside Israel, where Shemini Atzeret is observed for two days, Simchat Torah is deferred to the second day, when all agree there is no obligation of sukkah.

Суккот мейрамын Исраил елінен тыс жерлерге көшіру

Израильде – және Реформа және Реконструкциялық яһудилігінде әртүрлі себептермен – Суккоттың ерекше айындарының (сукка, лулав және этрог) ешқайсысы Шмини Атзеретке көшпейді. Шмини Атзерет – өз алдына жеке мереке, онда сукка, лулав және этрог болмайды. Сонымен қатар, раввиндердің Израиль жерінен тыс барлық мерекелерге бір күн қосу туралы шешіміне сәйкес, бірақ сегізінші күні лулав пен этрогты алуға (сондай-ақ көптеген пікірлер бойынша суккада ұйықтауға) рұқсат етілмейді. Егер біреу сегізінші күні көшеде көршісінің қолында лулав пен этрогты көрсе, раввиндердің ойынша, ол бұл әлі жетінші күн (холь хамоэд) деп жаңылысуы мүмкін, онда лулав пен этрог әлі де қажет. Олар сегізінші күнгі йом-товтың тыйымдарын бұзуы мүмкін. Сондықтан раввиндер тіпті Израиль елінен тыс жерлерде де сегізінші күні лулав пен этрогты алуға болмайды деп үкім шығарды. Олар сондықтан муктах болып табылады; яғни, оларды қажет емес кезде де мереке күні жылжытуға болмайды. Суккада ұйықтау да осыған ұқсас мәселені көтереді. Бұған қоса, жылдың осы уақытында ауа райына байланысты көптеген адамдар үй ішінде ұйықтағанды жөн көреді, сондықтан суккада ұйықтау мерекедегі қуанышқа кедеріс келтіруі мүмкін. Сондықтан раввиндер Шмини Атзеретте, тіпті Израиль елінен тыс жерлерде де суккада ұйықтауға болмайды деп шешті.

Суккада тамақтану

Суккада тамақтану мұндай проблема тудырмайды, себебі көптеген адамдар сукканың көлеңкесінде ашық ауада тамақтануды жақсы көреді. Сондықтан, біреудің суккада тамақтанып жатқанын көру, оның әлі де Хол Хамод екенін автоматты түрде білдірмейді. Сол сияқты, суккада тамақтанудың өзі Шмини Ацерет мейрамын тойлауға тікелей кедергі келтірмейді. Сондықтан, Израиль жерінен тыс жерлерде Шмини Ацерет күні суккада тамақтану қалыпты жағдай, бірақ суккада отыруға арналған береха оқылмайды, себебі оны оқу Шмини Ацереттің ерекше мәртебесіне нұқсан келтіруі мүмкін. Дегенмен, қараиттердің апталық Тора оқу циклі, раввиндік цикл сияқты, Шмини Ацерет күні аяқталады. Осыған байланысты, кейбір қараиттар ортасында бұл күн Симхат Тора деп аталады. Сонымен қатар, қараиттер күнтізбесі астрономиялық есептеулерге емес, Жаңа Айдың тікелей байқалуына және арпаның пісуіне негіделген. Осы себепті, 7-ші айдың 22-ші күні (дәстүрлі, раввиндік) яһуди күнтізбесіндегі 22 Тишреймен міндетті түрде сәйкес келмейді. 2015 жылы қараиттер үшін Шмини Ацерет 7 қазанда болды, бұл дәстүрлі яһуди күнтізбесінен екі күн кейін болды. 2016 жылы Шмини Ацерет екі күнтізбе бойынша да бір күніне келді.