Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі
Түрлер қорабы
| сурет = Hibiscus Syriacus. JPG
| туысы = Hibiscus
| түрі = syriacus
| авторы = L.
| синонимдер =
| синонимдер сілтемесі = Қолданылатын атаулардың ішінде Шарон гүлі (әсіресе Солтүстік Америкада), Сириялық ке́тмия, бұталы алтея (немесе жай ғана алтея) және розалы мальва (Ұлыбританияда) бар. Бұл Оңтүстік Кореяның ұлттық гүлі және Оңтүстік Кореяның мемлекеттік әнұранында еске алынады.

Сипаттама

Hibiscus syriacus – жапырақты, қатты өсетін бұта. Ол тік және ваза тәрізді пішіндес, биіктігіне жетеді, үлкен құбыр тәрізді гүлдері бар, сарғыш ұшы бар ақ аталықтарымен ерекшеленеді. Гүлдері көбінесе қызғылт түсті, бірақ қою қызғылт (көкшіл), ашық қызғылт немесе ақ түсті де болуы мүмкін. Жеке гүлдердің өмірі қысқа, бір күнге ғана сақталады. Дегенмен, бұтаның жаңа өскіндерінде пайда болатын көптеген гүл бүршіктері ұзақ жазғы гүлдену кезеңінде көптеген гүлдерді қамтамасыз етеді. Гибискусқа ылғалды, бірақ жақсы дренаждалған және органикалық заттарға бай топырақ қажет. Hibiscus syriacus ауаның ластануына, ыстыққа, ылғалға, нашар топыраққа және құрғақшылыққа жоғары төзімді.

Өсу

Бұтақтары жұқа әрі сұр, ақ түсті ұяшықтары бар, көтеріңкі жапырақ іздерімен және кішкентай бүршіктермен. Бұталар мен бұтақтар кесілмесе көп тармақтанбайды, нәтижесінде жер бетінен шамалы биіктіктен басталатын көптеген ұзын, түзу бұталар пайда болады, бұл бұтаның жалпы құмыра тәрізді пішінін қалыптастырады. Жапырақтары маусымның соңында, яғни мамыр айында ерекше кеш пайда болады. Түсі ақ, қызыл, күлгін, лаванда, қою күлгін немесе көк түсті болуы мүмкін, сондай-ақ, сортқа байланысты, әртүрлі түсті орталық бөлігі бар екі түсті жапырақтар да кездеседі. Осы бес жапырақшаның негізінен ортаға қарай аналық торашасы өседі, оның айналасында аталық торашалары орналасқан. Осы негізгі ерекшеліктері H. syriacus гүлін және оның көптеген түрлерін ерекшелендіреді. Өсімдік шілдеден қыркүйекке дейін үздіксіз гүлдеуі мүмкін.

Көбейту

Hibiscus syriacus тұқымдардан, нәтижелері әртүрлі болуы мүмкін, немесе қабаттастыру арқылы не кесу арқылы, түпнұсқасын көшіру арқылы оңай көбейтіледі.

Зиянкестер мен аурулар

Ескі бұталардың сабағында қатерлі ісік пайда болуы мүмкін, бұл өсімдік үшін өлімге әкелуі мүмкін. Өсімдік жапырақ дақтарына, күйіске, тотыққа және ісікке белгілі бір дәрежеде сезімтал. Жапондық қоңыздар, аққұбалар және шырыштар кейде кездеседі. Жапондық қоңыздар бақыланбаса, жапырақтарға қатты зиян келтіруі мүмкін.

Ұлттық гүл

Hibiscus syriacus, сонымен қатар корей гүлі деп те аталады, Оңтүстік Кореяның ұлттық гүлі болып табылады. Бұл гүл ұлттық нышандарда бейнеленеді, ал Корея Оңтүстік Кореяның мемлекеттік әнұранында поэзиялық түрде осы гүлмен салыстырылады. Корей тілінде гүлдің аты mugunghwa (хангыль=무궁화) немесе mokkeunhwa (хангыль=목근화) деп аталады. Гүлдің символдық маңызы "мәңгілік" немесе "шексіз молдық" деген мағына беретін "мугунг" корей сөзінен туындайды. Оңтүстік Кореяның көптеген мемлекеттік нышандарында Hibiscus syriacus бейнеленген; оны оңтүстік кореялықтар корей халқы мен мәдениетінің дәстүрлі символы деп есептейді.

Тарих және мәдениет

Hibiscus syriacus бастапқыда Кореяға тән болды. Оның 8-ғасырда Жапонияға әкелінгені және көгалдандыру үшін өсірілгені туралы мәліметтер бар. Деректерге сәйкес, ол бірінші ғасырға дейін Корея түбегінде көптеп өскен. 17-ғасырдың соңында кейбір адамдар оның қысқа төзімді екенін білген: Гибсон лорд Арлингтонның Лондон үйін сипаттап, ол "ағаш қанатты гүл" деп атаған өсімдіктің алты үлкен топырақ құмырада өсірілгенін айтты, ол "жерде жақсы өседі". 18-ғасырға қарай бұл бұта ағылшын бақшаларында және Солтүстік Америка колонияларында кеңінен таралды, оны Althea frutex және "Сирия ке́тмиясы" деп атады.