Кіріспе

1738 жылғы Моше Хаим Луцзаттоның мәтіні

Мезиллат Ешарим немесе Мезиллас Ешорим (‎, әдеби мағынасы – "Тура жол") – ықпалды раввин Моше Хаим Луцзаттоның (1707–1746) жазған этикалық (мусар) мәтіні. Бұл Луцзаттоның философиялық сипаттағы басқа жазбаларынан өзгеше. Мезиллат Ешарим Амстердамда жазылып, жарияланды. 1738 жылы жазылған ең ерте қолжазба нұсқасы хахам (білгіш адам) мен хасид (тақуа адам) арасындағы әңгіме түрінде құрастырылған. Жариялау алдында, ол бір ғана автордың баяндауына айналдырылды. Әңгіме нұсқасы көбінесе белгілі нұсқаға түсініктеме береді. Мезиллат Ешарим – Луцзаттоның ең ықпалды еңбегі, рабби Исраэль Салантердің Мусар қозғалысы мусар мәтіндерін иешива оқу бағдарламасына енгізгеннен бері барлық иешиваларда кеңінен оқылып келеді.

Жұмыстың мақсаты

Бұл жұмыстың мақсаты – Құдайға қызмет етуде адам мінезінің кемелдігіне жетуден асып түседі. Оның негізгі мақсаты – оқырманға осы мәселедегі ең терең міндеттерін еске салу, сондай-ақ осы тақырыпты күнделікті өмірде терең зерттеудің маңыздылығын арттыру. Көптеген басқа мусар кітаптары авторлардың мінез-құлық тізімі бойынша құрылғаннан өзгеше, Луззато өз жұмысын дана Пинхас бен Яир есімді ғалымның атынан келген Бераитаға негіздейді, оның тізімі жетістік ретімен жүреді:

«Раби Пинхас бен Яир былай деді: Тора сақтандыруға жетелейді; сақтандыру – құлшынуға; құлшыну – тазалыққа; тазалық – тыйым салуға; тыйым салу – ізгілікке; ізгілік – құрметке; құрмет – көңіл толуға; көңіл толу – күнәдан сескенуге; күнәдан сескену – қасиеттілікке; қасиеттілік – пайғамбарлыққа; пайғамбарлық – өлгендердің қайта тірілуіне». Луззато әр қадамда оның мәнін, құрамын, оны қалай дамытуға болатынын және оның дамуына кедерес болатын нәрселерді түсіндіреді. Мысалы, сақтандыруға уақыт бөліп, өзіңді зерделеу арқылы қол жеткізуге болады, ал оның дамуына шамадан тыс әлемдік мәселелер, жаман серіктер немесе өмірге циник көзқарас кедерес болуы мүмкін. Осы үлгі аталған барлық қасиеттерге қолданылады. Луззатоның мақсаты – оқырманды «жандық инстинкттерді бақылауға» және Труде Вайс Розмариннің сөзін келтіре келе, «әр адамның ішіндегі құдайлық ұшқынын жарқын, жылы отқа айналдыруға» дайындау. Америкалық раввин Мордехай Каплан 1936 жылы Америка еврейлік баспа қоғамы арқылы «Месилат Йешаримнің» алғашқы ағылшын тіліне аудармасын жариялады.