Кіріспе

Уганда-Танзания соғысында (1978-79) қуғынға ұшыраған угандалықтардың қарулы тобы.

Уганда Ұлттық Азаттық Майданы (ҰҰАМ) – әскери диктатор Иди Аминнің билігіне қарсы шыққан қуғынға ұшыраған угандалықтар құрған саяси топ, оның әскери қанаты Уганда Ұлттық Азаттық Армиясы (ҰҰАА) болды. ҰҰАА Амин режимін құлатуға әкелген Уганда-Танзания соғысында танзаниялық күштермен бірге шайқасты. Бұл топ 1979 жылғы сәуірде Аминнің билігі құлатылғаннан бастап 1980 жылғы желтоқсанда өткен даулы ұлттық сайлауға дейін Уганданы басқарды.

Жасау

ҰБТЖ 1979 жылдың 24-26 наурызы аралығында Танзанияның солтүстігіндегі Моши қаласында өткен Уганда эмигранттарының кездесуінің нәтижесінде құрылды. Моши конференциясы деп аталған кездесуде 28 топ өкілдік етті. UNLA құрамына біріккен ең маңызды топтарға Милтон Оботе басқарған Кикоси Маалум (командирлері Тито Окелло мен Дэвид Ойте Ойок); Йовери Мусевени басқарған ФРОНАСА; және Уганданы құтқару қозғалысы кірді.

Бөлім басшысы (лар) База (лар)
Оботе фракциясы (Уганда Халық Конгресі, Kikosi Maalum) Милтон Оботе Танзания, Кения, Замбия, Ұлыбритания
ФРОНАСА Йовери Мусевени Танзания
Уганданы құтқару қозғалысы Акена п’Оджок, Уильям Омария, Атекер Эджалу Танзания, Уганда
Уганда азаттық тобы (Z) Иммануэль Отенг Милтон Оботе (де-факто) Замбия
Уганда ұлттық қозғалысы Джон Баргие, Анколе ханзадасы Замбия
Уганда адам құқықтары тобы Джордж Каньеихамба Ұлыбритания
Уганда іс-қимыл тобы Пауло Муванга Ұлыбритания
Уганданы азат ету халықтық фронты Джон Одонкара АҚШ
Уганда бостандық одағы Годфри Бинайса (?) АҚШ
Уганда босқындарына көмек, білім беру және оқыту (ҚОТҚАН) Фесто Кивенгере АҚШ
Уганда ұлттық бірлік және келісім комитеті Эрик Отема Алимади Танзания
Уганда қоғамы Юсуф Луле, Мартин Аликер Кения
Уганда талқылау тобы Тарсис Кабегьере (?) Кения
Уганда ұлтшыл ұйымы Роберт Серумага Кения
Уганда азаттық қозғалысы Дани Вадада Набудере (?) Кения
Найроби консультативтік комитеті Тарсис Кабеггиер, Д. В. Набудере Кения
Демократиялық бірлік жөніндегі келіссөздер комитеті Дани Вадада Набудере (?) Танзания
Моши талқылау тобы ? Танзания
Бірлікті ілгерілету жөніндегі арнайы комитет Яш Тандон, Махмуд Мамдани (?) Танзания
Мутайга талқылау тобы Алик (?) Кения

Басқару

UNLF-ті 11 мүшеден тұратын Атқарушы кеңес басқарды. Алғашқы төраға Юсуф Луле болды, ол сол кезде Уганда президенті лауазымын да атқарды. Вице-төраға Акена П’Ожок болды, ол да сол кезде Уганда вице-президенті қызметін атқарды. UNLF-ке 28 топтың кездесуде өкілдік еткен әрқайсынан бір мүшеден тұратын Ұлттық консультативтік кеңес (ҰКК) қосылды. UNLF-тің әскери күші UNLA, Танзания халықтық қорғаныс күштерімен (TPDF) бірге Уганда-Танзания соғысында күресті және Угандаға басып кірді, 1979 жылдың сәуір айында Кампаланы жаулап алып, Аминды елден қуды. UNLF-тің басқа да мүшелері елдің түкпір-түкпірінде және UNLF-тің қызметін үйлестіру үшін құрылған аймақтарда болды.

Иди Аминнің құлдырауы

1979 жылы 11 сәуірде Әминнің билігі құлатылғаннан кейін Юсуф Луле басқаратын жаңа БҰҰЛФ үкіметі құрылды, ал ҰБТЖ жаңа ұлттық армияға айналды. БҰҰЛФ басшылығы тұрақсыз болды, Луленің 1979 жылғы маусымда биліктен қуылуына әкелген ішкі тартыстар болды. Оның орнын баскан Годфри Бинайса 1980 жылғы мамыр айында Пауло Муванга жасаған тиімді төңкерістен кейін үй қамауына алынғанша он екі айдан кем уақыт билік жүргізді. 1980 жылғы желтоқсанға сайлау жоспарланған президенттік комиссия құрылды. БҰҰЛФ құрамына кірген эмигранттар осы үшін саяси дауларын шешіп, бірігуі керек еді. Оларды біріктірген жалғыз нәрсе – Әминге қарсылық еді. Осы себепті БҰҰЛФ сайлауға қатыспады, ал оның мүшелері түрлі партияларды қолдады. Бұрынғы президент Милтон Оботе басқарған Уганда Халық Конгресінің (ҰХК) күмәнді жеңісінен кейін БҰҰЛФ-тің көптеген негіздеушілері енді ҰХК бақылауындағы ҰБТЖ-ға қарсы күреске түсті. ҰБТЖ 1986 жылғы 25 қаңтарда Ювери Мусевени басқарған Ұлттық қарсылық армиясының партизандарынан жеңілді. Ювери Мусевени бұрын БҰҰЛФ атқару комитетінің мүшесі және БҰҰЛФ үкіметінде министр болған. Ачоли мен Ланги тайпалары арасындағы қақтығыс Тито Окелло Лутуваны республика президенті етіп тағайындауға себеп болды.