Кіріспе

Ирандық ислам дінбасы және саясаткер (1933–1981)

Мұхаммед Жавад Бахонар (محمدجواد باهنر, 5 қыркүйек 1933 – 30 тамыз 1981) – шиит Ирандық теолог және саясаткер, 1981 жылдың тамызында Иранның премьер-министрі қызметін бір айдан кем уақыт атқарды. Бахонар мен Мохаммад Али Раджаи үкіметінің басқа да мүшелері «Халықтың мұжахидтері» ұйымы тарапынан өлтірілді.

Ерте өмір

Мұхаммед Жавад Бахонар 1933 жылдың 3 қыркүйегінде Иранның Керман қаласында дүниеге келген. Оның әкесі қарапайым саудагер болған және Керман қаласында шағын дүкені болған. Ол тоғыз баланың екіншісі еді және олардың отбасы өте кедей болған. Бала кезінде ол жергілікті Макк-таб-Ханнеде Құранды оқыды (ұлттық мектеп жүйесі орнатылар алдында оқушылар көбінесе жергілікті молданың үйінде оқыған) сонымен қатар парсы тілінде оқу мен жазуды үйренді. Аятолла Хагигидің жетекшілігімен Масумие семинариясында білім алды. Осымен қатар ол ежелгі мектептің бесінші сыныбын бітірді.

Білім

Бахонар бастауыш мектепті Керман қаласындағы Масумий мектебінде бітірген. 1953 жылы Құм семинариясына барып, Иран революциясының лидері Рухолла Хомейнидің сабақтарына қатысты. Сондай-ақ, ол Тегеран университетінде оқытушы болып жұмыс істеді және діни пәндер мен теологияны оқытты.

Иран төңкерісінен бұрын

Бахонар Пахлави әулетін сынаған және Мұхаммед Реза Шахқа қарсы қызмет еткен, бұл оның 1963 жылы түрмеге қамалуына себеп болды. Бахонар Мортеза Мотахаримен бірге Тегерандағы Хосеиние Эршад діни оқу залының белсенді лекторы болды. Ол сондай-ақ Ислам Республикалық партиясының негізін қалаушы мүшесі және Иран Ислами Революциялық Кеңесінің алғашқы мүшесі болды. Әрі ол Сақаралар Ассамблеясының мүшесі де болды.

Құрлық

Бахонар Ражаймен және Ислам Республикалық партиясының басқа да мүшелерімен бірге 1981 жылғы 30 тамызда Тегерандағы партия кеңсесінде болған жарылыста қаза болды. Кешмири Саддам Хусейн қолдаған "Мұжаһидин" ұйымының жедел қызметкері ретінде танылды. Жауап ретінде көптеген МЕК жақтастары тұтқындалып, өлім жазасына кесілді, бірақ Кашмир, көрінері, қамаудан қашып кетті. Екі жарылысқа реакция күшті болды, нәтижесінде МЕК және басқа да солшыл топтардың көптеген өкілдері тұтқындалды және өлім жазасына кесілді.