Кіріспе
Сэр Генри Эдвард Болт (20 мамыр 1908 – 4 қаңтар 1990) – австралиялық саясаткер, 1955 жылдан 1972 жылға дейін Викторияның 38-ші премьер-министрі қызметін атқарды. Ол Австралия Либералдық партиясының Виктория бөлімшесінің жетекшісі болды және 1947 жылдан 1972 жылға дейін Хэмпден округінен Виктория заңнамалық ассамблеясының депутаты болды. Ол Виктория штаты тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен премьер-министр, оның өкілеттік мерзімі 17 жылдан астам үздірілген жолмен жалғасты.
Sir Henry Edward Bolte (20 May 1908 – 4 January 1990) was an Australian politician who served as the 38th premier of Victoria from 1955 to 1972. He held office as the leader of the Victorian division of the Liberal Party of Australia (LPA) and was a member of the Victorian Legislative Assembly (MLA) for the division of Hampden from 1947 to 1972. He is the longest serving premier in Victorian state history, having been in office for over 17 consecutive years.
Алғашқы жылдар
Генри Болт Балларатта неміс тегінен келген сарай иесінің ұлы болып дүниеге келді. Өмірінің алғашқы 24 жылын (үш жыл пансионда оқығаннан басқа) Батыс округінің Скиптон деген шағын қаласында өткізді. Ол Скиптон бастауыш мектебінде және Балларат грамматикалық мектебінде білім алды: бүгінгі күнге дейін ол университетке бармаған жалғыз Виктория премьері болып табылады. Әртүрлі жұмыстардан кейін 1934 жылы Эдит Эльдерге үйленді және Мередитке жақын Бамганиде 'Киалла' деп аталатын шағын шаруашылық фермасын сатып алды, онда өмірінің соңына дейін қой және мал өсірді. 1940 жылы Болт Австралия армиясына қосылып, 1945 жылға дейін оқу полкінде сержант болып қызмет етті. Соғыстан кейін ол шаруашылыққа оралып, жаңа құрылған Либералдық партияда белсенділік танытты. 1945 жылғы сайлауда ол Хэмпден округінен Виктория заң шығарушы ассамблеясына сайлауға түсті, бірақ 1947 жылы қайтадан сайлауға қатысып, жеңіске жетті.
Парламенттік мансап
Виктория саясаты бұл кезде нашар, қысқа мерзімді үкіметтердің алмасуымен тұрақсыздыққа толы болды. Сайлау жүйесі ауылдық аймақтардың пайдасына бұрмаланған еді, бұл либералдардың кіші серігі – Ауылдық партияға пропорционалсыз күш берді. Ауылдық либерал болғандықтан, Болте Ауылдық партияны Еңбек партиясынан да жек көретін. 1935 жылдың сәуір айында Ауылдық партияның басшысы және вице-премьер Альберт Данстан күтпеген жерден премьер-министр Стэнли Аргайлға қолдауын кері тартып, коалициялық келісімді бұзып, азғын үкімет құрды. Еңбек партиясы кейбір саяси жеңілдіктер алғаны үшін оған қолдау көрсетті. Болте 1947 жылы Парламентке сайланғанда, либералдық партияның басшысы Томас Холлвей болды, ол да Баллараттан шыққан, бірақ Болтеден сәл кем консервативті еді. 1951 жылы Холлвей сайлау жүйесін реформалауға тырысты, бұл либералдық партияда жарылысқа алып келді және оның орнына Лес Норман келді, Болте оның орынбасары болды. Норман 1952 жылы Холлвейге орындықтан бас айырды, ал оның орнына Тревор Олдхэм басшылыққа келді. 1953 жылдың мамыр айында Олдхэм BOAC рейсі 783-те қаза тапқанда, Болте оның орнын басып алды. Джон Кейн аға басқаратын Еңбек партиясы 1952 жылғы сайлауда билікке келді, бірақ 1955 жылы партия кәсіподақтардағы коммунистік ықпал мәселесі бойынша бөлінді. Кейннің үкіметі қиын жағдайда қалғанда, Болте 19 сәуірде сенімсіздік дауысын ұсынды. Австралияның Коммунизмге қарсы Еңбек партиясы (Антикоммунист) ретінде ұйымдасқан католик депутаттары, сенімсіздік дауысын қолдау үшін партиядан шығып, Кейннің құлауына себеп болды. Еңбек партиясының (Антикоммунист) дауыстарын либералдарға бағыттауының нәтижесінде, Болте келесі сайлауда үлкен көпшілік дауыспен жеңіске жетіп, Еңбек партиясын және Ауылдық партияны жеңді. Ол кезде Викториядағы тұрақсыз үкімет үлгісін өзгертетініне ешқандай көрініс болмады; ол 12 жылдың ішінде штаттың 11-ші үкіметін басқарды. Дегенмен, ол Викторияда көп жылдар бойы тұрақсыз, еңбек емес үкімет құра алды. Болте қарапайым шаруа ретінде көрінуді ұнататын, бірақ ол өткір саяси ойға ие болған саясаткер еді. Еңбек партиясының шығарылған фракциясының көмегімен, ол Демократиялық Еңбек партиясын құрды және Болте өзінің позициясын нығайта алды. DLP сайлауларда либералдарға дауыстарын бағыттап, Болте алты рет қайта сайланды. Оның кәсіподақтарға, зиялыларға, наразылық білдірушілерге және баспасөзге қарсы популистік шабуылдары оған үлкен қолдау тапты. Бұл 1967 жылғы сайлауда ең жоғары деңгейге жетті, онда оппозиция барлығы 28 орынға (16 Еңбек және 12 Ауылдық) дейін азайды.
Инфрақұрылымның құрылысы
Болте мемлекеттік қарызды мемлекеттік инфрақұрылымның кең ауқымын дамыту үшін пайдаланды және ол мемлекетке шетелдік инвестицияларды тартуда үлкен жетістікке жетті. Оның үкіметтегі кезінде іске асырылған ірі жобалардың арасында Латроб аңғарында көмір өндірісі мен қуатты өндіруді ұлғайту, Гиппслендтегі жаңа теңіз мұнай және газ кен орындары, төменгі Ярра өзеніндегі Вест-Гейт көпірі, Мельбурн үшін Тулламариндегі жаңа халықаралық әуежай және екі жаңа университет (Монаш университеті және Ла Тробе университеті) болды. Болте 1958, 1961 және 1964 жылғы штаттық сайлауларда оңай қайта сайланды.
Өлiм жазасы туралы дау
Болт зорлық қылмыстарға қарсы тиімді шара ретінде өлім жазасын қолдануды жақтады. Көптеген адамдар оның жоспары Роберт Питер Тейттің Ада Холл атты қарт жесірді, оның ұлымен бірге тұрған Хоторн шіркеуінде өлтіргені және осы қылмыс үшін асылуға сотталғаны, бірақ 1962 жылы Жоғарғы сот оны ақыл-есі дұрыс емес деп тапқаннан кейін соңғы сәтте кешірім алғанда орындалмағанын сендірді. Сот судьясы Старк Тейттің орнына тағайындалу теориясын қолдады. Старк бұрын Тейтті қорғаған, бірақ кейін 1966 жылғы R v Ryan & Walker ісінде үкім шығарған болатын. Старк: «Болт Тейт ісінен кейін келесі кезектегі сот ісін күтті, ал кедей Райан сол кезектің келесісі болды!» деді. Болт заңның қатаң орындалуын қалады. Райан 1967 жылғы ақпан айында асылды. Болт: «Егер заңның дұрыс емес екенін білсем, оны өзгертер едім» деген еді. Оның күнделікті баспасөз мәслихатында журналист асылу күні ол немен айналысқанын сұрады. Болт: «Менің ойымша, үш 'С'-ның бірі» деп жауап берді. Журналист оның нені білгісі келгенін сұрады. Болт: «Шығу, шаш қырқу немесе душ қабылдау» деді. Кейін Питер Блейзи: «Саяси немесе әлеуметтік идеалдары жоқ адам үшін асылу кабинет, партия және баспасөзді бақылауды күшейтудің бір жолы болды» деп жазды. Блейзи сондай-ақ Райанның асылуы Болтты саяси тұрғыдан қатыгездікке ұшыратқанын, тіпті ол оны сезінбесе де, айтты. Болттың Райанды асып тастауға деген талабы Мельбурн баспасөзінің, әсіресе The Age газетінің, шіркеулердің, университеттердің және көптеген заңгерлердің наразылығын тудырды. Бұл Либералдық партияның және оның кабинетінің кейбір мүшелерінің, тіпті болашақ ізбасары Дик Хамердің де наразылығына себеп болды. Бірақ Болт өзінің заң мен тәртіп туралы ұстанымының халыққа қызығушылық тудыратынын дұрыс түсінді, нәтижесінде 1967 жылғы сайлауда либералдар 1964 жылы 66 орынның 38-інен 1967 жылы 73 орынның 44-іне дейін өсті.
Bolte's insistence on having Ryan hanged earned him the opposition of the Melbourne press, particularly The Age, the churches, the universities and most of the legal profession. It also alienated sections of the Liberal Party and some members of his own Cabinet, including his eventual successor, Dick Hamer. But Bolte had correctly interpreted the populist appeal of his putative law and order stand, and at the 1967 elections the Liberals went from 38 of 66 seats in 1964 to 44 of 73 in 1967.
Кейінгі мансап
1968 жылдан кейін, Болте 60 жасқа толғанда, оның жас қалалық сайлаушыларға деген танымалдылығы төмендеді және ол қоршаған орта мен азаматтық құқықтар сияқты жаңа мәселелерге ықылас танытпады. Балалардың білім беру жүйесінен өтуіне байланысты мұғалімдердің жетіспеуі мен мектептердің тығыздығы мемлекеттік білім беру жүйесіндегі дағдарыс оның беделін төмендетті. Үкімет мұғалімдер тапшылығын шешу үшін көптеген американдық мұғалімдерді жұмысқа алды. Сонымен қатар, Лейбористік партия жаңа көшбасшы Клайд Холдинг басшылығымен қайта жандана бастады. 1970 жылғы штаттық сайлауда либералдар билікті жоғалту қаупіне тап болды немесе кем дегенде Отандастар партиясымен коалиция құруға мәжбүр болуы мүмкін еді, бірақ Болтеге Холдингтің Лейбористік партиядағы солшыл оппозициясы көмектесті, олар мемлекеттік емес мектептерге мемлекеттік қаржыландыруға қарсылық білдіріп, оның сайлау кампаниясын саботаж жасады (бұл Холдинг пен Гоф Уитлэмнің Лейбористік партия саясаты болған). Дегенмен, либералдар алты орыннан айырылды. Болте 1972 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Санкт-Михаил және Санкт-Джордж орденінің Ұлы крестінің иегері (GCMG) атанды. Болте бірнеше рет премьер-министр Уильям МакМахоннан Ұлыбритания парламентінің өмір бойына теңдесі етілуі үшін британдық билік органдарына жүгінуін сұрады. МакМахон Болтенің саяси қолдауына мұқтаж болғандықтан, ол Даунинг-стрит, 10-ға ұсыныс хат жолдады, бірақ ол қабылданбады. 1972 жыл басталғанда, либералдар Мельбурндағы жас сайлаушылар арасында одан да көп дауыс жоғалтты. Болте либералдардың міндетті жалпы сайлауға дейін өздерінің танымалдығын кеңейту үшін күніне бір жыл ғана уақыты бар екенін түсінді және оларға жаңа көшбасшы мен 1970-ші жылдарға сай жаңа бейне қажет деген қорытындыға келді. 1972 жылдың тамызында ол қызметтен кетті, көрінерінде еш өкінген жоқ. Ол Мельбурндағы біршама прогрессивті вице-премьер Дик Хамерді өзінің орнына тағайындады. Партияның консервативті қанатының наразылығына қарамастан, Хамер либералдардың жетекшісі және премьер-министрі болып сайланды. Бұл дұрыс шешім болды, өйткені Хамер либералдар үшін тағы үш сайлауда жеңіске жетті.
Зейнеткерлік және өлім
Парламенттен кетіп зейнетке шыққаннан кейін Болт Мередитке жақын, Бамганидегі "Киалла" фермасына көшіп кетті. Либералдар Викторияда Джон Кейнге жеңілгенде, оппозициядағы либералдар Болттың фермасына "қолдарында виски бөтелкесімен, жұбаныш іздеп және кеңес сұрап" баратын. Болт кейін автор Том Приорға: "Әрине, мен ештеңе білмеймін, мен есімнен шығып кеттім" деді. 1972 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде ол Ұлы крест иесі (GCMG) атағына ие болды. "Қатты лоббилеуіне" қарамастан, Болт пэр атағын алуға қол жеткізе алмады. Вильям Дарги салған Болттың портреті Парламент үйі Викториядағы Корольдік зал ілінген.
Көпір
Мельбурнның Доклендс аймағын басып өтетін Болт көпірі оның құрметіне аталған.